I SA/Wa 2730/22
WyrokWSA w Warszawie2023-04-21
Skład orzekający: Joanna Skiba, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba niebędąca właścicielem nieruchomości w dacie komunalizacji, której własność została stwierdzona decyzją komunalizacyjną, posiada legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Osoba ubiegająca się o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej musi wykazać, że w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.) była właścicielem nieruchomości lub posiadała inny tytuł prawnorzeczowy do tego mienia. Brak takiego tytułu, potwierdzonego wpisem w księdze wieczystej lub innym dokumentem, skutkuje odmową wszczęcia postępowania z powodu braku legitymacji procesowej strony. Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
H. B. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 1991 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę własności nieruchomości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała swojego statusu strony, tj. posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów kpa, w tym art. 61a § 1 kpa, twierdząc, że posiadała interes prawny jako spadkobierczyni dawnych właścicieli i że toczy się inne postępowanie dotyczące reformy rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-518/2021/MGa w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z 16 września 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-518/2021/MGa po rozpatrzeniu wniosku H.B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 19 grudnia 1991 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości ozn. w ewidencji gruntów nr [...], w jednostce ewidencyjnej obrębie [...], uregulowanych w KW [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda [...] decyzją z 19 grudnia 1991 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności opisanych wyżej nieruchomości.
H. B. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji oraz o zawieszenie postępowania wskazując, że Wojewoda [...] rozstrzygnął, że nieruchomość objęta decyzją nie podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W przedmiocie, że nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa toczy się obecnie postępowanie przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę wskazał, że w pierwszej kolejności zobligowany jest zbadać czy wnioskodawca jest legitymowany do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - w niniejszym przypadku decyzji Wojewody [...]z 19 grudnia 1991 r., a dopiero po uznaniu za stronę, należy wszcząć postępowanie i rozpatrzyć wniosek merytorycznie.
Organ zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Definicję strony postępowania administracyjnego zawiera art. 28 kpa, zgodnie, z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi mieć swoje źródło w przepisach prawa materialnego.
W świetle przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. regulujących problematykę komunalizacji mienia, stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia oraz gmina, która mienie to przejmuje, ponieważ postępowanie dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Inne osoby mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym gdy wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, ponieważ mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaznaczył, że z wyjaśnień skarżącej wynika, że nie jest prawomocnie zakończone postępowanie o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), decyzji stwierdzającej, że stanowiąca własność spadkobierców m.in. E. Z. i innych nieruchomość objęta Iwh [...] gm. kat. I.nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, to skarżący powinien - występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej - już się takim tytułem prawnym do objętej tą decyzją nieruchomości legitymować. Skoro skarżący takiego tytułu organowi nadzoru nie przedstawił, to nie można uznać, że ma on legitymację do żądania wszczęcia przedmiotowego postępowania nieważnościowego.
Minister wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Państwowego Biura Notarialnego z 2 września 1991 r. wynika, że założono księgę wieczystą KW nr [...], m.in. dla działek nr [...], położonych w [...] i wpisano w niej prawo własność na rzecz Skarbu Państwa. Podstawowym dokumentem wskazującym na prawo własności jest wpis w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz. U. Nr 19, poz. 147), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Dla organów administracji publicznej, które zgodnie z art. 6 kpa działają na podstawie przepisów prawa - wpis w księdze wieczystej jest wiążący i muszą one orzekać z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej, nie mogą go oceniać i samodzielnie dokonywać innych ustaleń, co potwierdza stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne. W związku z powyższym, skoro przedmiotowy wpis w księdze wieczystej objęty był domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, dlatego też domniemanie to nie mogło być obalone w wyniku postępowania administracyjnego.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że prowadzone przez organ postępowanie miało charakter wstępny, zmierzający do ustalenia przesłanek formalnych określających, czy podmiot inicjujący postępowanie jest do niego uprawniony. Organ ograniczył się zatem jedynie do oceny przymiotu strony wnioskodawczyni w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Przy czym ewentualne przedstawienie decyzji orzekającej, że sporna nieruchomość nie podpadała pod dekret PKWN o reformie rolnej, również nie spowoduje przyznania przymiotu strony skarżącej w postępowaniu komunalizacyjnym, co wynika z poglądu prezentowanego przez sądy administracyjne.
W świetle powyższego organ nadzoru uznał, że wnioskodawczyni nie posiadała tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r., jak również nie posiada go obecnie. Oznacza to, że H.B., występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z 19 grudnia 1991 r. nie wykazała, że postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego, a tym samym, że posiada legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 kpa.
Minister wskazał dodatkowo, że zawieszenie postępowania administracyjnego nie jest odrębnym, samodzielnym postępowaniem, gdyż w pierwszej kolejności musi być prowadzone postępowanie administracyjne (wynika już z samej nazwy instytucji zawieszenia), aby w przypadkach przewidzianych przez ustawę lub na zgodny wniosek stron można było zawiesić toczące się postępowanie administracyjne, czyli wstrzymać tok postępowania. Tym samym wniosek o zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa jest bezprzedmiotowy.
H. B. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
1. naruszenie art. 61a § 1 kpa poprzez jego zastosowanie pomimo przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, podczas gdy przepis art. 61a § 1 kpa znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku oczywistego braku interesu prawnego strony, niewymagającego prowadzenia postępowania wyjaśniającego;
2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez pominięcie dokumentów w postaci postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku złożonych przez skarżącą wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji i w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie wykazała kto był właścicielem nieruchomości w dacie komunalizacji, podczas gdy skarżąca wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej przedłożyła dokumenty w postaci postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po kolejnych spadkobiercach przedwojennych właścicieli nieruchomości stanowiącej majątek [...], z których wynika kto i w jakich udziałach był właścicielem nieruchomości zarówno w dacie komunalizacji, jak i w dacie złożenia podania inicjującego postępowanie;
3. naruszenie art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 28 kpa i art. 30 § 4 kpa poprzez błędne przyjęcie, że podanie w sprawie pochodzi od osoby niebędącej stroną, podczas gdy:
a. skarżąca, jako spadkobierczyni właścicieli majątku [...] z daty przeprowadzenia reformy rolnej, zgodnie z rzeczywistym materialnoprawnym stanem, obecnie jest współwłaścicielem nieruchomości objętych decyzją Wojewody [...] kwestionowaną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, a w dacie komunalizacji współwłaścicielami nieruchomości byli m.in. jej poprzednicy prawni P.K. i J.K.,
b. w toku jest prowadzone m.in. z udziałem skarżącej postępowanie o stwierdzenie ze skutkiem ex tunc, że nieruchomości stanowiące majątek [...] nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, a Wojewoda [...] wydał nieprawomocną decyzję m.in. co do nieruchomości objętej kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją Wojewody [...], a co za tym idzie własność nieruchomości od początku przysługiwała i przysługuje nadal spadkobiercom dawnych właścicieli majątku [...], a skarżąca okoliczności te wykazała w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem, przy czym jednocześnie brak wydania do dnia dzisiejszego ostatecznej decyzji w przedmiocie niepodpadania nieruchomości stanowiących majątek [...] pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie może stanowić okoliczności obciążającej skarżącej i mającej determinować rzekomy brak jej interesu prawnego;
4. naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP poprzez odmowę skarżącej prawa do ochrony jej prawa własności, pomimo wykazania słusznego interesu strony związanego z materialnoprawnym statusem skarżącej jako współwłaściciela nieruchomości objętych decyzją Wojewody [...].
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia; zasądzenie kosztów postępowania; rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym; zwrócenie się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o akta sprawy GZ.rn.625.304.2019 oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w tych aktach dotyczących postępowania, że nieruchomości stanowiące majątek [...] oraz zespół pałacowo-parkowy w [...] nie były objęte art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu o odrzucenie skargi wskazać trzeba, że wniosek jest bezzasadny. Wbrew stanowisku organu art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się również do postanowień o odmowie wszczęcia postępowania, co potwierdza stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Zaskarżonym postanowieniem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 61a kpa i art. 157 § 1 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z 19 grudnia 1991 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności opisanych w decyzji nieruchomości położonych w jednostce ewidencyjnej obrębie [...], uregulowanych w KW [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Organ uznał, że skarżącej nie przysługuje status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa i nie może ona skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.
Zgodnie z treścią art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) w związku z treścią art. 157 § 2 kpa, który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony.
W myśl art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Postępowanie nieważnościowe, którego wszczęcia żądała skarżąca dotyczyło decyzji Wojewody [...] z 19 grudnia 1991 r., mocą której organ działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności opisanych wyżej nieruchomości.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, jak słusznie wskazał organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że stronami postępowania komunalizacyjnego co do zasady jest Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel skomunalizowanego mienia oraz jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której następuje przeniesienie jego własności. Inny podmiot może być stroną tego postępowania tylko wówczas, gdy wykaże, że skomunalizowane mienie na dzień 27 maja 1990 r. stanowiło jego własność, a zatem nie powinno być skomunalizowane. Istotne przy tym jest, że to na stronie wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej spoczywa obowiązek wykazania posiadania tytułu prawnego do spornego mienia. Prawa takiego nie można domniemywać.
W ocenie Sądu ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca na dzień 27 maja 1990 r., jak i na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej, nie była właścicielem nieruchomości objętych ww. decyzją Wojewody [...] z 19 grudnia 1991 r. i nie przysługiwał jej jakikolwiek inny tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia. Nieruchomości te stanowiły własność Skarbu Państwa, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Państwowego Biura Notarialnego z 2 września 1991 r., z którego wynika, że założono księgę wieczystą KW nr [...], m.in. dla działek nr [...],położonych w [...] i wpisano w niej prawo własność na rzecz Skarbu Państwa.
Zauważyć należy, że stosownie do art. 6268 § 6 k.p.c. wpis w księdze wieczystej jest orzeczeniem sądu cywilnego. Treść tego wpisu, na mocy art. 365 § 1 k.p.c., wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Zgodnie ponadto z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204), prawo ujawnione tego rodzaju wpisem objęte jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest wyłącznie zagadnieniem prawa cywilnego. Organ administracji nie ma zatem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, gdyż wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Taka zaś sytuacja jest z oczywistych przyczyn prawnie niedopuszczalna.
W ocenie Sądu zatem, skoro w dacie komunalizacji sporne nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa, to prawidłowo uznał organ, że skarżąca nie wykazała się posiadaniem tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości. Jak wyżej wskazano domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Zauważyć trzeba, że przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu – wbrew twierdzeniom skarżącej - nie wynika z faktu toczącego się postępowania o stwierdzenie ze skutkiem ex tunc, że objęte decyzją Wojewody [...] z 19 grudnia 1991 r. nieruchomości nie podpadały pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że toczy się postępowanie o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, decyzji stwierdzającej, że stanowiąca własność spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomość objęta Iwh [...] gm. kat. [...] nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu, nie oznacza, że własność przedmiotowych nieruchomości przysługiwała i przysługuje spadkobiercom dawnych właścicieli. Przy czym zaznaczyć należy - jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - że nawet ewentualne przedstawienie przez skarżącą decyzji orzekającej, że sporne nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej, nie spowoduje automatycznie dla skarżącej przyznania jej przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym. Tego rodzaju decyzja nie oznacza bowiem automatycznie posiadania prawa własności do nieruchomości w dacie ustawowej komunalizacji. Jak zaś wyżej wskazano właśnie ten moment jest kluczowy w punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej.
Tytułu prawnorzeczowego do spornych nieruchomości w dacie komunalizacji w żaden sposób nie potwierdzają również przedłożone do akt postanowienia spadkowe. Jak wskazano wyżej z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, że zarówno w dacie komunalizacji, jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, sporne nieruchomości ujawnione były w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że prawidłowo Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałby jej tytuł prawny do objętych decyzją komunalizacyjną z 19 grudnia 1991 r. nieruchomości. Zaskarżone postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z uwagi na nieposiadanie przez skarżącą przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, jest więc zgodne z prawem.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa oraz Konstytucji. Zdaniem Sądu postępowanie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Organ nadzoru właściwie zastosował zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko.
W ocenie Sądu brak było ponadto podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w aktach sprawy prowadzonej w sprawie niepodpadania spornej nieruchomości pod przepisy dekretu o reformie rolnej. Okoliczność, że przedmiotowe postępowanie jest prowadzone znajduje potwierdzenie w aktach sprawy i nie jest kwestionowana przez żadną ze stron postępowania.
Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło