I SA/Wa 274/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...[ stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku, utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Powołaną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), przyznał P. B. jednorazowy zasiłek celowy w wysokości 1000 zł uznając, że zostały spełnione przesłanki przewidziane w ww. przepisach. Od decyzji tej odwołał się P. B. podnosząc, że spełnia również warunki do dodatku do zasiłku w kwocie 392 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazało na treść § 2 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym pomocy na złagodzenie skutków suszy udziela się rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 roku, jeżeli co najmniej jedna osoba w rodzinie rolniczej jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Warunkiem ubiegania się o pomoc jest poniesienie szkód w uprawach rolnych w gospodarstwie rolnym średnio w wysokości powyżej 30%. Średnią wysokość szkód w gospodarstwie rolnym ustala kierownik ośrodka pomocy społecznej na podstawie protokołu szacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82 z późn. zm.). Pomoc przysługuje w wysokości: 500 zł w przypadku gospodarstwa rolnego do 5 ha użytków rolnych i 1000 zł w przypadku gospodarstwa powyżej 5 ha użytków rolnych. Pomoc zwiększa się o 392 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, jeżeli szkody w użytkach zielonych tego gospodarstwa spowodowane suszą, wynoszą powyżej 30%. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek złożonego przez P. B. w dniu 19 września 2006 r. wniosku o zasiłek celowy w związku z suszą, w kwocie 1000 zł. P. B. nie wnosił o udzielenie zasiłku celowego w kwocie 392 zł. Ustalono, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania pomocy na złagodzenie skutków suszy w wysokości 1000 zł, ponieważ jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, zaś średnie straty w uprawach rolnych wynoszą ponad 30%. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. rozpatrzył sprawę zgodnie z żądaniem strony, nie miał bowiem podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie zasiłku celowego w wysokości 1392 zł, tj. podstawowego świadczenia 1000 zł zwieszonego o dodatek z tytułu utrzymywania w gospodarstwie bydła, owiec, kóz lub koni. W takim stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowiło utrzymać w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. P. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa przez niewyjaśnienie w pełni stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ nie poinformował skarżącego przy składaniu przez niego wniosku, o jakie świadczenie może się ubiegać. W związku z tym pominięto, że skarżący posiada [...] ha łąki, w których szkody przekroczyły 30 %, co uprawnia do zwiększenia przyznanej pomocy o kwotę 392 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, że ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie mógł rozstrzygać o kwestii, która nie była objęta wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Z treści § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) wynika, że pomoc, o jakiej mowa w przepisach tego rozporządzenia, ma formę zasiłku celowego i zgodnie z § 4 ust. 1 jest przyznawane na wniosek zainteresowanej osoby złożony w ośrodku pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Wzór wniosku określa załącznik do rozporządzenia. Stosownie do § 5 rozporządzenia pomoc przysługuje w wysokości: 500 zł w przypadku gospodarstwa rolnego do 5 ha użytków rolnych i 1000 zł w przypadku gospodarstwa powyżej 5 ha użytków rolnych. Pomoc zwiększa się o 392 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, jeżeli szkody w użytkach zielonych tego gospodarstwa spowodowane suszą, wynoszą powyżej 30%. Z akt sprawy wynika, że P. B. złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku celowego na stosownym formularzu zaznaczając, z trzech wymienionych w tekście formularza kwot: 500 zł, 1000 zł i 392 zł, kwotę 1000 zł. Do akt sprawy dołączono dokument zatytułowany "Opinia Komisji powołanej przez wojewodę" (bez daty), z którego treści wynika, że w gospodarstwie P. B. stwierdzono straty: w łąkach [...] ha – 55 %, w jęczmieniu jarym [...] ha - 45% i w pszenicy ozimej [...] ha – 40%. Abstrahując od oceny, czy omawiany dokument posiada charakter protokołu szacowania szkód, o jakim mowa w § 4 ust. 2 omawianego rozporządzenia, to jest poza sporem, że stwierdzenie szkody w użytkach zielonych obligowało organ administracji do wyjaśnienia, czy zachodzi przewidziana w § 5 ust. 2 przesłanka zwiększenia pomocy o kwotę 392 zł. Należy wziąć po uwagę, że zwiększenie przysługującej rolnikowi pomocy następuje automatycznie, jeśli tylko zostanie ustalone, że w gospodarstwie rolnym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, a szkody w użytkach zielonych tego gospodarstwa spowodowane suszą wyniosły powyżej 30%. Wynika to wprost z brzmienia powołanego przepisu ("Pomoc zwiększa się ..."). Obowiązkiem organu administracji jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 kpa). Zgodnie z art. 9 kpa organ administracji publicznej ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 77 § 1 kpa organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie uchybiono powołanym przepisom. W szczególności tych braków postępowania organu pierwszej instancji nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. Skoro skarżący podnosił w odwołaniu, że spełnia przesłanki zwiększenia przyznanej pomocy o kwotę 392 zł, to - wobec ustalenia szkody w użytkach zielonych gospodarstwa P. B. ("łąki 55 %") - należało decyzję organu pierwszej instancji uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ w celu wyjaśnienia, czy zachodzą przesłanki określone w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Pozbawione racji jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., że zwiększenie należnej skarżącemu pomocy było uwarunkowane złożeniem przez niego odrębnego wniosku obejmującego żądanie przyznania kwoty 392 zł. W tej sytuacji uzasadniony jest zarzut naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów o postępowaniu administracyjnym - art. 7 i art. 77 § 1 kpa, a także przepisu art. 138 § 2 kpa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. poprzez ich niezastosowanie, jak również prawa materialnego - § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. przez jego błędną wykładnię. Z przedstawionych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.