I SA/Wa 275/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [..] sierpnia 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K.L., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę L. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...], o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, który stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których te organy pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, staje się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż organ orzekający o komunalizacji może wydać decyzję pozytywną, jeżeli zostaną spełnione dwie przesłanki: mienie, które ma podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz należy do podmiotów wymienionych w powołanym wyżej przepisie. Podstawą do uznania, że Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej przedmiot komunalizacji w rozpatrywanej sprawie było m.in. orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] października 1961 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nr [...] o pow. [...] m2 uregulowanej w KW nr [...], stanowiącej własność W.L. i K.L. Jednakże decyzją z dnia [...] października 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność tego orzeczenia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wywołuje skutek prawny ex tunc, tzn. od dnia wydania decyzji, która podlega unieważnieniu. Następuje przywrócenie do stanu poprzedniego obowiązującego przed wydaniem decyzji, której nieważność stwierdzono, tak jak gdyby decyzji nigdy nie było (restitutio in integrum). Konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej jest zatem fakt, że w istocie Skarb Państwa nie nabył własności wywłaszczonej nieruchomości, chociaż za właściciela był uważany. Skoro w dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, to nieruchomość taka nie podlegała komunalizacji, albowiem nie stanowiła ona mienia państwowego, chociaż za takie była uważana. Oznacza to, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. stwierdzająca nabycie przez Gminę L. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Organ orzekający w sprawie stwierdził również, że przedmiotowa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Po rozpatrzeniu wniosku Gminy L. o ponowne rozpoznanie przedmiotowej sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...]. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] złożyła Gmina L., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. Strona skarżąca podkreśliła, że decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] października 1961 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nr [...] o powierzchni [...] m2. Tymczasem powierzchnia skomunalizowanej nieruchomości decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r., wynosi [...] m2. Zatem do powierzchni [...] m2 w dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa legitymuje się tytułem własności, który został nabyty na podstawie prawomocnych wyroków sądów powszechnych. Z tych względów opisane na wstępie grunty w stosunku do powierzchni [...] m2 podlegają, jak wskazała strona skarżąca, komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy Miasta L. i dlatego w tym zakresie brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. Zdaniem strony skarżącej konieczność geodezyjnego wyodrębnienia gruntów stanowiących własność prywatną należy do obowiązków właściciela tej części nieruchomości, którą należy wyodrębnić, tj. osób prywatnych. Strona skarżąca podkreśliła również, że na system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej składa się nie tylko postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, ale również wznowienie postępowania, albo postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej. Z tych względów Wojewoda [...] może z urzędu wznowić postępowanie komunalizacyjne zakończone decyzją z dnia [...] września 2000 r. oraz podjąć rozstrzygnięcie do części nieruchomości, w stosunku do której Skarb Państwa w dniu 27 maja 1990 r. był właścicielem. Natomiast stwierdzanie nieważności decyzji komunalizacyjnej do całości gruntów (o wielokrotnie większej powierzchni, niż teren będący własnością prywatną) stanowi rażące naruszenie prawa oraz jest nieracjonalne z punktu widzenia prowadzenia postępowania administracyjnego. Tym bardziej, że w obecnej sytuacji nie występują żadne przeszkody prawne uniemożliwiające Wojewodzie [...] podjęcie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez gminę Miasto L. współwłasności do [...] części nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] oraz o odmowie do [...] jej części. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Organ orzekający podkreślił również, że stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w części nie było możliwe, bowiem część taka nie została określona ani nazwą ani granicami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zarzuty podniesione w skardze są w części uzasadnione. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję dnia [...] sierpnia 2004 r. naruszył przepisy postępowania ze skutkiem mającym wpływ na wynik sprawy. Pogląd organu orzekającego w rozpatrywanej sprawie o braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej nie wyodrębnionej działki gruntu jest wprawdzie zasadny, ale nie znajduje on odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dokonując jakichkolwiek ustaleń przyjął, że skomunalizowana działka nr [...], w obrębie [...] o pow. [...] m2 nie podlegała dalszym podziałom geodezyjnym. Działka ta powstała z połączenia następujących działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (protokół z badania hipotecznego z dnia [...] listopada 1999 r. L. ks. rob. [...]). Wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nr [...] o pow. [...] m2 uregulowana w KW nr [...], stanowiąca własność W.L. i K.L., odpowiada działkom ewidencyjnym nr [...] i [...] (pismo Urzędu Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2004 r.). Decyzją Zarządu Miasta L. z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] Zakłady [...] "[...]" nabyły prawo użytkowania wieczystego działek gruntu nr ewid. [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] m2 oraz własność budynków znajdujących się na wymienionych działkach. Po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej na wniosek Zakładów "[...]", dla przedmiotowych działek gruntu została założona nowa księga wieczysta KW Nr [...] (po odłączeniu z KW Nr [...]), w której wpisano je jako działka o numerze [...]. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] marca 2002 r. Zakłady [...] "[...]" sprzedały na rzecz I. i J.A. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] [...], oznaczonej jako działka gruntu nr ewid. [...], wraz z prawem własności naniesień budowlanych. Skoro z części skomunalizowanej działki nr [...] nie obejmującej działek ewid. nr [...] i [...], wyodrębniono działkę nr [...], do której prawo użytkowania wieczystego przysługuje obecnie I. i J.A., brak było jakichkolwiek podstaw do wszczęcia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. w zakresie odnoszącym się do części działki nr ewid. [...], stanowiącej obecnie działkę nr ewid. [...]. Z powyższych okoliczności wynika bowiem bezspornie, że stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zgodnie z którym decyzja Wojewody [...] nie wywołała skutków prawnych, nie znajduje odzwierciedlenia w stanie prawnym co do części działki gruntu nr ewid. [...], stanowiącej obecnie działkę nr ewid. [...]. W związku z powyższym należy uznać, że przedmiotowa sprawa nie została należycie wyjaśniona, a zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 oraz 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powinien ponadto wziąć pod uwagę fakt, że Wojewoda [...] wydając decyzję z dnia [...] września 2000 r. dysponował informacją, że zostało wszczęte przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] października 1961 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność W.L. i K.L. W sytuacji bowiem, gdy ich następcy prawni złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] października 1961 r., to tego rodzaju czynność, jako zmierzająca do zachowania prawa, nie mogła pozostawać bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy komunalizacji nieruchomości oznaczonej nr ewid [...]. Ochrona prawna osób trzecich powinna nastąpić w każdym przypadku, gdy osoby te mają zagwarantowany prawem interes w żądaniu realizacji prawa majątkowego. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.