I SA/Wa 276/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi P. W. i T. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 28/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz P. W. i T. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. W. i T. G. skargą z dnia 29 grudnia 2015 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 28/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 21 lipca 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącej z nieruchomości oznaczonej nr hip. [...], rej. hip[...] w części nierozstrzygniętej decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo upływu wyznaczonego przez Sąd terminu. Skarżący pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. i z dnia 23 grudnia 2015 r. wezwali Prezydenta do wykonania wyroku i wydania decyzji w sprawie. Wezwanie okazało się jednak bezskuteczne. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że w postępowaniu dotyczącym przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość zgromadzono szereg dokumentów, a w piśmie z dnia 25 stycznia 2016 r. skarżący zostali poinformowani o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w wyroku z dnia 11 września 2015 r. oraz o tym, że postępowanie zostanie zakończone do dnia 30 maja 2016 r. W uzupełnieniu skargi skarżący P. W. w piśmie z dnia 3 marca 2016 r. wniósł o orzeczenie przez Sąd istnienia uprawnienia lub obowiązku, ze względu na charakter sprawy w związku z niebudzącymi uzasadnionymi okolicznościami stanu faktycznego i prawnego sprawy na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. oraz o przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. W. sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W piśmie z dnia 4 lipca 2016 r. Prezydent [...] poinformował Sąd o wydaniu w dniu [...] czerwca 2016 r. decyzji nr [...] ustalającej i przyznającej odszkodowanie za grunt o powierzchni [...] m2 położony w [...] przy ul. [...], który obecnie wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] stanowiący własność Skarbu Państwa (nieobjęty decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.). Do pisma została załączona powyższa decyzja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 28/15, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 21 lipca 2008 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z nieruchomości oznaczonej nr hip. [...], rej. hip [...] w części nierozstrzygniętej decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 16 grudnia 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent [...] nie rozstrzygnął całości sprawy objętej wnioskiem o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...]. Załączoną bowiem do akt sprawy sądowej decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezydent [...] ustalił odszkodowanie za część nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], która obecnie wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] stanowiących własność Skarbu Państwa. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, jak również z decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. dawna nieruchomość hipoteczna [...] położona w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2 aktualnie składa się z działek ww. o pow. [...] m2 stanowiących własność Skarbu Państwa, natomiast pozostała część przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2 obecnie stanowi część działki nr [...] z obrębu [...] będącej własnością m[...]. Za działkę nr [...] zostało przyznane odszkodowanie decyzją z dnia [...] marca 2015 r., ale jedynie za jej 25 %. Za pozostałą część tej działki miało zostać ustalone odszkodowanie odrębną decyzją, co wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., która do dnia wyrokowania nie została jednak wydana. Jak wynika zaś z wyroku Sądu z dnia 11 września 2015 r. Prezydent [...] zobowiązany został do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w części nierozstrzygniętej decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wyrok Sądu dotyczył więc pozostałej części nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] stanowiącej obecnie własność zarówno [...] (działka nr [...] w części 75 %), jak i własność Skarbu Państwa (działki nr [...]). Skoro zaś Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 11 września 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości tysiąca złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził jednak, że choć istotnie rozpoznanie przez organ wniosku nastąpiło z naruszeniem terminu określonego w wyroku z dnia 11 września 2015 r., to bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając w tym zakresie sprawę Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że wniosek został częściowo przez organ rozpoznany i została w tym zakresie wydana decyzja z dnia [...] czerwca 2016 r. Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącego P. W. sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. i wniosek w tym zakresie oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, czy też, jak w niniejszej sprawie, zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku Sądu. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mógłby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Jednocześnie wskazać trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o zastosowanie przez Sąd art. 154 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i orzeczenie o istnieniu uprawnienia lub obowiązku. Wskazany przepis stanowi, że Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Z powołanego art. 154 § 2 wynika zatem, że Sąd wymierzając organowi grzywnę może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku jedynie wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy, a ponadto jeżeli okoliczności faktyczne i prawne nie budzą uzasadnionych wątpliwości. Dodatkowo zauważyć trzeba, że w doktrynie podkreśla się, iż powołany przepis stanowi wyjątek od zasady, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie o zgodności z prawem zaskarżonych do sądu aktów bądź czynności organów administracji publicznej. Zasadą jest więc, że sąd administracyjny nie może przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego załatwienia. Stanowiący odstępstwo od tej zasady art. 154 § 2 znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. skarg na akty lub czynności organów administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takiego przypadku nie dotyczy. Na marginesie dodać należy, że w decyzjach z dnia [...] sierpnia 2015 r. i z dnia [...] czerwca 2016 r. organ administracyjny niejako przesądził o uprawnieniu m.in. skarżących do odszkodowania za przedmiotową nieruchomość ustalając, że takie odszkodowanie jest należne, co wynika wprost z uzasadnienia tych decyzji. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi w części dotyczącej zastosowania art. 154 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga we wskazanej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 sentencji wyroku, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 p.p.s.a.