I SA/Wa 276/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Protokolant Referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P. T. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją znak [...] z [...] dnia listopada 2018 r. Wojewoda [...] (dalej jako organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r., orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...] o pow. [...] m2, jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z aktem notarialnym nr rep. [...] z [...] marca 1944 r. przedmiotową nieruchomość nabyła S. A.. Następnie na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279, dalej jako dekret) nieruchomość ta przeszła na własność gminy [...] a obecnie stanowi własność [...]. Wniosek o odszkodowanie za ww. nieruchomość na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej jako ugn) złożyli następcy prawni S. A. – J. G. i P. T.. W postępowaniu ustalono, że dla ww. nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta, a jedynie tabela likwidacyjna, która nie ma charakteru księgi publicznej. W ocenie organu, powyższy akt notarialny wskazuje wyłącznie na mocy jakiej transakcji cywilnej w dniu [...] marca 1944 r., została nabyta nieruchomość, nie może natomiast stanowić wyłącznej podstawy do ustalenia właściciela nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu tj. 20 listopada 1945 r. W konsekwencji organ uznał, że brak jest dowodu, aby S. A. była właścicielką wywłaszczonej nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu, co oznacza, że z wnioskiem o odszkodowanie wystąpiły osoby nieposiadające legitymacji do bycia stronami postępowania, i mając to na uwadze umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł P. T.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 80 kpa, poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na przyjęcie, że S. A. była właścicielką nieruchomości objętej działaniami dekretu; b. art. 105 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie, pomimo, że nie było podstaw do uznania, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe; c. art. 7 w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że zachodziła podstawa do jej uchylenia; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 1 i 2 ugn poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dla wykazania realizacji przesłanek zawartych w tym przepisie konieczne jest przedstawienie tytułu własności nieruchomości na dzień [...] listopada 1945 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie dotyczyło przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art 215 ust. 2 ugn. Zgodnie z powyższym przepisem, odszkodowanie za dom jednorodzinny bądź działkę która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu może być przyznane, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Definicję poprzedniego właściciela zawiera art 4a ust. 4 ugn. Jest nim osoba, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Analiza materiału dowodowego jaki został zgromadzony w sprawie prowadzi do wniosku, że organ naruszył art 7, 77 § 1, art 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim nie zasługuje na podzielenie stanowisko organu, jakoby podstawą do ustalenia prawa własności nieruchomości był wpis w księdze wieczystej, skoro wpis ten co do zasady ma charakter deklaratoryjny, tj. nie tworzy nowego prawa, a jedynie potwierdza prawo istniejące przed dokonaniem wpisu. Rozumowania takiego tym bardziej nie można przyjąć w stosunku do nieruchomości wobec której – jak ustalono w postępowaniu wyjaśniającym – nie była prowadzona księga wieczysta, a jedynie tabela likwidacyjna. Jako dowód na prawo własności S. A. do przedmiotowej nieruchomości skarżący przedstawił akt notarialny z [...] marca 1944 r. W postanowieniu Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2000 r. sygn. akt IV CKN 1083/00 wskazano, że akty i inne dokumenty notarialne są dokumentami urzędowymi w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego o dokumentach urzędowych. Akt notarialny należy przy tym zaliczyć do dokumentów konstytutywnych, a nie sprawozdawczych, bowiem taki akt określoną czynność prawną ucieleśnia i wyraża. W uzasadnieniu powyższego postanowienia odwołano się do brzmienia art. 2 § 1 i § 2 ustawy z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2016 r., poz. 1796), zgodnie z którym czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego. W dacie sporządzenia ww. aktu notarialnego obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. nr 84, poz. 609). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę porównanie brzmienia art. 2 § 1 i § 2 ustawy z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie z brzmieniem art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. pozwala na uznanie, że również akt notarialny sporządzony w okresie obowiązywania tego ostatniego aktu prawnego może być uznany za dokument urzędowy, albowiem w przepisie tym wskazane zostało, że notariusz jest funkcjonariuszem publicznym, powołanym do sporządzania aktów i dokumentów, którym strony obowiązane są lub pragną nadać znamię wiary publicznej. Stosownie zaś do art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Tymczasem w niniejszej sprawie organ w ogóle nie ocenił aktu notarialnego z 1944r.; w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jedynie lakonicznie stwierdził, że nie może on stanowić dowodu na ustalenie właściciela nieruchomości, nie wskazując przy tym w oparciu o jakie przepisy bądź w oparciu o jakie okoliczności odmówił mu mocy dowodowej. Zważywszy, że w postępowaniu wyjaśniającym nie przeprowadzono jakiegokolwiek dowodu przeciwnego jak i dowodu na okoliczność czy S. A. w okresie pomiędzy [...] marca 1944 r. a [...] listopada 1945 r. wyzbyła się przedmiotowej nieruchomości – to nie można uznać, aby kwestia prawa własności - warunkująca zarazem interes prawny po stronie skarżącego – została przez organ wyczerpująco wyjaśniona. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, a w konsekwencji niezasadnie przyjął brak interesu prawnego po stronie skarżącego. Stanowi to naruszenie art 7, 77 § 1 i art. 80 kpa. Przepisy te obligują organy administracji do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, (...) do wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, jak również do oceny na podstawie zebranych dowodów, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto organ nie uzasadnił również w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości własnego rozstrzygnięcia, czym naruszył art 107 § 3 kpa. W szczególności nie uzasadnił, z czego wywodzi, iż przedłożony akt notarialny nie stanowi dowodu na prawo własności S. A. do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej (art. 135 ppsa) na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa. W niniejszej sprawie Sąd nie wskazuje przy tym kierunku rozpoznania sprawy, a więc treści merytorycznego rozstrzygnięcia organów, przesądza jedynie, iż organ niezasadnie przyjął brak interesu prawnego po stronie skarżącego a w konsekwencji, że niezasadnie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organy wyczerpująco przeanalizują stan faktyczny i prawny sprawy, w razie potrzeby odwołując się do przepisów obowiązujących w 1944r. tj. w dacie nabycia ww. nieruchomości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ppsa.