I SA/Wa 2760/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej k.p.a.) w związku z art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), art. 127 § 2 w związku z art 17 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania D. O. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na zakup żywności w miesiącu czerwcu 2014 r. w kwocie [...] zł - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. II. Stan sprawy poprzedzający wydanie zaskarżonej decyzji przedstawia się w sposób następujący. 1. Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku D. O., przyznał świadczenie w formie zasiłku celowego specjalnego przeznaczonego na zakup żywności w czerwcu 2014 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że D. O. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Na miesięczny dochód wnioskodawcy składa się zasiłek stały w wysokości [...] zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Dochód ten przekracza wskazane ustawą kryterium dochodowe, tj. kwotę [...] zł. Organ pierwszej instancji uwzględniając potrzeby strony przyznał wnioskowane świadczenie wskazując jednocześnie, że Centrum Pomocy Społecznej musi dokonywać takiego podziału posiadanych środków, by zaspokoić jak najwięcej pilnych i niezbędnych potrzeb wnioskodawców. Z tego względu organ udzielił pomocy w kwocie [...] zł - podkreślając, że w maju 2014 r. średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła [...] zł. 2. D. O. złożył od powyższej decyzji odwołanie, w którym powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną stwierdził, że wskazany w decyzji dochód nie jest kwotą realną, a kwota dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł nie jest kwotą, z której korzysta. III. W tych okolicznościach, po rozpatrzeniu sprawy wskutek odwołania strony, została wydana opisana na wstępie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że art. 8 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, natomiast dochód wnioskodawcy przekracza wskazane ustawą kryterium dochodowe. Dodał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Osoba ubiegająca się o pomoc społeczną winna we własnym zakresie podejmować wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, a ośrodki pomocy społecznej nie mogą ponosić wszystkich kosztów utrzymania wnioskodawcy. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, określającego przesłanki przyznania zasiłku celowego. Zauważył, że spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, iż po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości, gdyż rozpoznając wniosek organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Podniósł, że zasiłki przyznawane na podstawie ww. przepisu dotyczą osób, które spełniają kryterium dochodowe. Organ drugiej instancji przytoczył również treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej, regulującego instytucję specjalnego zasiłku celowego. Zauważył, że przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów ustanowionych w art. 8 ustawy. Sytuacja materialna osób ubiegających się o specjalne świadczenia jest zatem na tyle dobra, że co do zasady powinny one samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, jednakże wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni ich wnioski zasadnymi. Organ odwoławczy uznał za niezasadne twierdzenie wnioskodawcy zawarte w odwołaniu, że kwota dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł nie jest kwotą, z której korzysta. Podkreślił, iż ww. kwota stanowi przysporzenie majątkowe należne ubiegającemu się o zasiłek w postaci refundacji finansowych o ściśle określonym celu. Wprawdzie nie można dysponować tą kwotą swobodnie, przeznaczając ją na dowolny cel, lecz jej otrzymanie powiększa dochód gospodarstwa domowego w tym znaczeniu, że pozostawia do zagospodarowania część dochodów dotychczas przeznaczanych na cele objęte refundacją. Organ wskazał ponadto, że wnioskodawca otrzymał także pomoc na opłacenie faktury za energię elektryczną i faktury za gaz oraz pomoc na zakup środków czystości. IV. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D. O., zwracając się o uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, wydana decyzja jest krzywdząca. Skarżący stwierdził, że jest osobą chorą, wymaga utrzymywania diety i przyjmowania leków. Podkreślił, iż na zaspokojenie potrzeb i zakup żywności pozostaje mu kwota [...] zł. V. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko w sprawie oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. VI. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. VII. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji wydanych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Przedmiotem kontrolowanych decyzji jest przyznanie specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na zakup żywności, stanowiącego (obok zasiłku celowego) świadczenie z pomocy społecznej, zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ww. ustawy. Stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy – w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W odniesieniu do tego rodzaju świadczenia pieniężnego ustawa o pomocy społecznej przewiduje w art. 8 kryterium dochodowe, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia. Zgodnie zaś z art. 41 ww. ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1); zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). W tym miejscu należy zwrócić uwagę na prezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, warunkującej dopuszczalność przyznania specjalnego zasiłku celowego stronie przekraczającej kryterium dochodowe. Interpretując pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy mieć na uwadze okoliczność, iż po pierwsze – odnosi się do osób, których dochody przekraczają kryterium ustawowe, co już wskazuje na wyjątkowość przepisu, a po wtóre – dotyczy osób, które spełniają przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku. Ta przesłanka ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny ponad wszelką wątpliwość jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, wykraczająca poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 179/13). VIII. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie trafnie oceniły sytuację finansową wnioskodawcy uznając, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności. Jak wynika z akt sprawy, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, jest osobą niepełnosprawną z [...] stopniem niepełnosprawności, orzeczonym do dnia [...] sierpnia 2014 r. Na dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku składał się zasiłek stały w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł przyznany na okres od dnia 1 kwietnia do 30 września 2014 r. Osiągany przez wnioskodawcę dochód przekraczał określone w ustawie kryterium dochodowe, uprawniające do korzystania z pomocy materialnej na zasadach bezzwrotnych, tj. kwotę [...] zł., jednakże nie pozwalał na zabezpieczenie zgłoszonych we wniosku potrzeb dotyczących zakupu żywności. Kwota zasiłku przyznanego w miesiącu czerwcu 2014 r. ustalona jako [...] zł, została określona prawidłowo - przy uwzględnieniu okoliczności, iż wnioskodawca uzyskał pomoc finansową na opłacenie faktury za energię elektryczną i gaz, jak również pomoc na zakup środków czystości. W ocenie Sądu, organy obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami k.p.a. oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Niewadliwie ustaliły sytuację finansową strony pod względem miesięcznych dochodów i wydatków oraz zestawiły ją z możliwościami finansowymi Centrum Pomocy Społecznej. Sytuacja bytowa wnioskodawcy musi być weryfikowana także poprzez możliwości budżetowe organu przyznającego zasiłek. Podkreślić również należy, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnienie świadczeniobiorcy stałego wsparcia finansowego i w wysokości przez niego oczekiwanej, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. IX. Przedstawione okoliczności pozwalają stwierdzić, że skarga nie posiada usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.