I SA/Wa 277/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Sędziowie NSA Cezary Pryca, WSA Elżbieta Sobielarska, , Protokolant referendarz sądowy Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w O. z dnia [...] października 2003 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz S. P. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 277/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddział Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w O. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pkt. 2 decyzji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w E. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...]. Z ustaleń organu wynika, że [...] S. P. decyzją Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w E. z dnia [...] grudnia 1997r. nr [...] otrzymał - na zasadach tymczasowego zakwaterowania - przydział kwatery przy ul. [...] w B. o strukturze [...], o powierzchni mieszkalnej [...] m² i użytkowej [...] m². Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery, uwzględniono S. P. - osobę uprawnioną do kwatery oraz żonę – M. P. i córkę D. P. Związek małżeński S. P. i M. P. został rozwiązany przez rozwód orzeczeniem Sądu Okręgowego w E. z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...]. W dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, zgodnie z art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 z późn. zm.) S. P. posiadał uprawnienia do kwatery o powierzchni mieszkalnej od [...] do [...] m² powierzchni mieszkalnej, a zatem zajmowana przez niego kwatera w B. przy ul. [...] nie zabezpieczała mu minimalnej należnej normy. W dniu 25 grudnia 2000 r. S. P. zawarł związek małżeński z J. S., z małżeństwa tego urodziło się dziecko. Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego w E., przydzielił [...] S. P. osobną kwaterę stałą nr [...] przy ul. [...] w B. o powierzchni mieszkalnej [...] m² i użytkowej [...] m². W pkt. 2 przedmiotowej decyzji, przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery, uwzględniono S. P. - osobę uprawnioną do kwatery, byłą żonę – M. P. i córkę D. P. Podstawą takiej treści decyzji był przepis art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 z późn. zm.). Stanowi on, że jeżeli powierzchnia mieszkalna zajmowanej kwatery jest mniejsza od minimalnej powierzchni przysługującej osobie uprawnionej w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, dyrektor oddziału terenowego Agencji przydziela jedną kwaterę, jako lokal zamienny odpowiadającą ich łącznym uprawnieniom – do dyspozycji rozwiedzionych małżonków albo wypłaca osobie uprawnionej ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej. Decyzja ta stała się prawomocna. Pismem z dnia 17 października 2003 r. S. P. – na zasadzie art. 157 § 1 kpa – wnosił o stwierdzenie nieważności pkt. 2 w/w decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Po rozpoznaniu jego wniosku Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w O. decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pkt. 2 decyzji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w E. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...]. W uzasadnieniu powoływał się na fakt, że decyzja ta jest prawidłowa, gdyż została wydana zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 z późn. zm.) Dotyczy on sytuacji w razie orzeczenia rozwodu małżonków zajmujących kwaterę. Przepis ten jednoznacznie stanowi, że przydział nowej kwatery jest możliwy tylko wówczas, gdy w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, żołnierz zajmował kwaterę poniżej należnej powierzchni mieszkalnej a ponad to, przydział kwatery może nastąpić zgodnie z uprawnieniami posiadanymi w dniu rozwodu. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, S. P. pismem z dnia 24 listopada 2003 r., wnosił o uchylenie w/w decyzji lub stwierdzenie nieważności jej pkt. 2 podnosząc, że została ona wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddział Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w O. z dnia [...] października 2003 r. Uznał on, że przedmiotowa decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami i błędna jest argumentacja skarżącego, iż brak było podstawy prawnej do wydania decyzji o takiej treści. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. P. wnosił o stwierdzenie nieważności, ewentualnie o uchylenie decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddział Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w O. z dnia [...] października 2003 r. z powodu naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy - art. 157 § 2 kpa. Podnosił, że zachodzą przesłanki formalnoprawne do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2001 r., zaś odmowa wszczęcia postępowania w sprawie, nie została oparta na braku tych przesłanek, lecz na merytorycznym ustosunkowaniu się do złożonego wniosku i treści decyzji z dnia [...] sierpnia 2001 r. W takiej sytuacji decyzja nie powinna sprowadzać się do odmowy wszczęcia postępowania, lecz ewentualnie do odmowy stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. W związku z powyższym rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Zaskarżone decyzje naruszają przepisy dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, iż odmowa wszczęcia takiego postępowania może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie, albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w ocenie organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Z treści art. 157 § 1 i 3 kpa wynika, że organ nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, motywując taką odmowę brakiem podstaw prawnych do tego stwierdzenia. Organ może dokonać merytorycznej oceny kwestionowanej decyzji dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej po rozpatrzeniu sprawy. Tymczasem organ w zaskarżonych decyzjach odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i powołał jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia przepis art. 157 § 1 i 3 kpa. Badał przy tym zasadność wniosku pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 kpa i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Organ nie mógł tak postąpić. Skoro wniosek pochodził od strony i – według oceny organu – nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, to organ miał obowiązek – w myśl art. 157 § 2 kpa – wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, zbadać zasadność wniosku i gdyby uznał go za bezpodstawny – odmówić stwierdzenia nieważności decyzji. Z tych przyczyn, w zaskarżonych decyzjach zachodzi sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w osnowie decyzji a jego uzasadnieniem. Poza tym zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 157 § 2 kpa, bowiem skarżący był stroną postępowania, decyzja Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego w E. z dnia [...] sierpnia 2001r. nr [...] dotyczyła jego praw i obowiązków, zatem organ nie miał prawa odmówić wszczęcia - na jego żądanie - postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr.152 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art.152 powołanej wyżej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).