I SA/Wa 2774/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, , , , , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2021 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] Prezydent [...] (dalej też jako organ I instancji) przyznał A. T. (dalej też jako skarżąca) zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku życia – córki Z.T.– w kwocie [...] złote, na okres od 1 października 2020 r. do 30 listopada 2020 r. oraz stwierdził, że na podstawie art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej jako ustawa) decyzja jest natychmiast wykonalna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej też jako organ II instancji/kolegium) decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji kolegium wskazało, że wniosek o prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony 9 października 2020 r., tj. po upływie trzech miesięcy od dnia wydania przez Sąd Rejonowy [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt [...] w sprawie o ustalenie niepełnosprawności, na skutek złożonego odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] lutego 2019 r. Wyrok powyższy stał się prawomocny z dniem [...] lipca 2020 r. W następnej kolejności kolegium wywiodło, że zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W ocenie organu II instancji skarżąca nie złożyła wniosku w terminie wskazanym w powyższym przepisie, na skutek czego nie ma możliwości przyznania jej wnioskowanego świadczenia za okres liczony od miesiąca w którym złożony został wniosek o ustalenie niepełnosprawności, tj. październik 2018 r. W skardze na powyższą decyzję A. T. wskazała, że uchybienie terminu o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy nastąpiło bez jej winy, a ponadto w jej ocenie termin ten powinien być liczony od dnia doręczenia odpisu wyroku z klauzulą prawomocności. Skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za cały wnioskowany okres. W odpowiedzi na skargę kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, za jaki okres skarżącej przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Organy obu instancji przyjęły, że zasiłek przysługuje począwszy od października 2020 r., podczas gdy skarżąca stoi na stanowisku, że początkowym miesiącem powinien być październik 2018 r. Rozważając powyższe zagadnienie w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przyjętą w art. 24 ust. 2 ustawy zasadą ogólną, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jedynie w drodze wyjątku, w przypadku ustalania prawa do świadczeń uzależnionego od niepełnosprawności, ustawodawca umożliwił uzyskanie go z mocą wsteczną, wskazując jednak na konieczność dopełnienia warunku złożenia wniosku oświadczenie w określonym terminie. Wyjątek ów przewidziany został w art. 24 ust. 2a ustawy, który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Trzymiesięczny termin, o którym mowa w cytowanym przepisie ma charakter terminu prawa materialnego. Oznacza to, że uprawnienie do otrzymania wstecznie zasiłku pielęgnacyjnego może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a ustawy oznacza również, że nie podlega on przywróceniu, a okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku przed jego upływem, za które osoba uprawniona może nawet nie ponosić winy - a na takowe powołuje się skarżąca - nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności Z. T. zostało ostatecznie zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2020 r. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] lipca 2020 r. Tymczasem wniosek o ustalenie prawa do zasiłku złożony został przez skarżącą 9 października 2020 r. Niezależnie zatem od tego, czy jako dzień rozpoczęcia biegu terminu przewidzianego w art. 24 ust. 2a ustawy przyjąć dzień wydania wyroku, czy też dzień jego uprawomocnienia, uchybienie terminowi jest w niniejszej sprawie nie wątpliwe. W takiej sytuacji organy zasadnie uznały, że z uwagi na uchybienie terminu o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy nie można zastosować przewidzianej w tym przepisie instytucji, a zatem zastosowanie znajduje zasada ogólna, wyrażona w art. 24 ust. 2 ustawy, zgodnie z którą ustalenie prawa do świadczenia następuje począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek, tj. 1 października 2020 r. Zarzuty skargi są chybione. Ponieważ termin o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy jest terminem prawa materialnego, jakiekolwiek okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku w wymienionym terminie, w tym także brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia. Brak również jakichkolwiek podstaw aby przyjąć, że powyższy termin należy liczyć od dnia doręczenia wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Taka wykładnia stałaby w oczywistej sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 24 ust. 2a ustawy, który wskazuje jedynie na "wydanie" orzeczenia, a nie jego "doręczenie", a ponadto doprowadziłaby do całkowitego wypaczenia sensu terminu prawa materialnego, jaki został ustanowiony w ww. przepisie (zobacz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 3587/18). Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.