I SA/Wa 2782/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P., E. B. i A. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1426/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W. P., E. B. i A. P. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W. P., E. B. i A. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W.P., E.B. i A.P. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1426/16, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] sierpnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], dawna dz. nr [...] objęta księgą hipoteczną "[...]" rej. hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już raz organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że biorąc pod uwagę, że od czasu wydania wyroku z 1 grudnia 2016 r. minęło ponad 4 lata, zaś skarżący są osobami w podeszłym wieku (73 lata, 75 lat i 85 lat), uzasadnione jest zadośćuczynienie im oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Przyznanie tej sumy uświadomi skarżącym, że nie są bezbronni, zaś sąd widzi wszelkie dolegliwości i niedostatki, jakich doznają oni na skutek długotrwałego prowadzenia sprawy i objęci zostaną ochroną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle złożonych. W toku niniejszego postępowania organ podjął wiele czynności, tj. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego prowadzonego dla przedmiotowej nieruchomości, do Centralnego Archiwum Wojskowego o nadesłanie zdjęć lotniczych obejmujących ww. nieruchomość z lat 1950-1959. Ponadto zwrócono się do poszczególnych instytucji i organów z prośbą o nadesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących sposobu zagospodarowania nieruchomości oraz do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji, czy dawnym właścicielom gruntu wypłacono odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych zawartych pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a państwami trzecimi. Z powyższego wynika, że organ nie ignoruje wydanego w sprawie wyroku, bowiem podejmuje działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia. Stąd zarówno żądanie wymierzenia grzywny, jak i przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej jest nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1426/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 1 grudnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] kwietnia 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 7 sierpnia 2017 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] lipca 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy w całości zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisma skarżących z [...] sierpnia 2019 r. i z [...] października 2020 r., którymi wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1426/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 1 grudnia 2016 r., okoliczność, że jest to już druga skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 31 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 208/18 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1500 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ, po otrzymaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. odpisu prawomocnego wyroku z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1426/16 podejmował nieliczne czynności w sprawie i to w dużych odstępach czasu. I tak w dniu 6 października 2017 r. uzyskał opinię geodezyjną dotyczącą przedmiotowego gruntu, zaś w dniu [...] stycznia 2018 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących gruntu (dokumenty wpłynęły w dniu [...] marca 2018 r.), do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w Dzielnicy [...] o nadesłanie akt lokalizacyjnych (dokumenty wpłynęły w dniu [...] lutego 2018 r.) oraz poinformował pełnomocnika wnioskodawców o przyczynach nierozpoznania sprawy i przewidywanym terminie jej zakończenia. Miało to jednak miejsce po wniesieniu pierwszej skargi na niewykonanie ww. wyroku. Mimo że akta z Sądu po rozpoznaniu tej skargi zwrócone zostały do organu w dniu [...] grudnia 2018 r., kolejne czynności w sprawie podjęto dopiero w dniu 1 sierpnia 2019 r., kiedy to wystąpiono do: Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w Dzielnicy [...] o uzupełnienie materiałów lokalizacyjnych ww. nieruchomości; Archiwum Państwowego w [...] o udzielenie informacji dotyczących przeznaczenia przedmiotowego terenu w planie miejscowym (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] marca 2020 r.); Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego prowadzonego dla przedmiotowej nieruchomości (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] września 2019 r.); Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu o informacje na temat inwestycji prowadzonych na nieruchomości oraz dat ich rozpoczęcia (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] sierpnia 2019 r.). Następnie w dniu [...] grudnia 2019 r. wystąpiono do Wojskowego Biura Historycznego o nadesłanie zdjęć lotniczych obejmujących ww. nieruchomość z lat 1950-1958. Z akt nie wynika natomiast, aby już później podejmowano jakiekolwiek czynności w sprawie. Z powyższego wynika, że w sprawie miały miejsce długie okresy, w których organ nie przejawiał jakiejkolwiek aktywności. W związku z czym, nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r., a przede wszystkim nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na objęcie Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.