I SA/Wa 280/18

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu [...] marca 2018 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Wnioskodawca podał, że źródłem utrzymania jego oraz żony jest dochód o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że na dochód ten składa się jego emerytura w wysokości [...] zł oraz renta inwalidzka w wysokości [...] zł oraz emerytura żony w wysokości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, czy innych nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Wnioskodawca podał, że posiada jedynie samochód osobowy marki [...] z 2001 r. Wyjaśnił, że wraz z żoną mieszka w mieszkaniu córki o powierzchni [...] m ². Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca podał opłatę za wynajem mieszkania - [...] zł, opłaty do Spółdzielni - [...] zł, ze energię elektryczną ok. [...] zł, gaz - [...] zł, za zakup leków –[...] zł, za pomoc domową [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą [...] zł. Zarządzeniem z dnia 21 marca 2018 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy wnioskodawca otrzymuje zarówno emeryturę w wysokości [...] zł netto miesięcznie, jak również rentę inwalidzką w wysokości [...] zł miesięcznie, jak wskazał w formularzu, czy otrzymuje tylko jedno z tych świadczeń, a jeśli tak, należy wskazać które i podać jego wysokość. Wezwano wnioskodawcę do podania orientacyjnej kwoty jaką wraz z żoną przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy otrzymuje pomoc finansową bądź innego rodzaju pomoc od dzieci, bądź instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania aktualnego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę z tytułu emerytury/renty ("odcinek renty, emerytury" za miesiąc luty 2018 r.). Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu [...] marca 2018 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca otrzymuje zarówno emeryturę w wysokości [...] zł, jak i rentę w wysokości [...] zł oraz żona wnioskodawcy otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł (brutto). Łącznie dochód wnioskodawcy oraz jego małżonki wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że z uzyskiwanego dochodu ponosi w skali miesiąca wydatki z tytułu wynajmu mieszkania - [...] zł, opłat do spółdzielni za mieszkanie - [...] zł, opłat za energię elektryczną i gaz – [...] zł, na zakup leków - [...] zł, na inne wydatki - [...] zł, na pomoc wnuczce w opłatach za stancję – [...] zł, oraz na zakup żywności – [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą ok. [...] zł. Wnioskodawca zaznaczył, że nie sposób jest uwzględnić wszystkich ponoszonych wydatków. Należałoby bowiem do powyższych wydatków dodać koszty związane z zakupem środków chemicznych, higienicznych domowych i osobistych. Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymuje pomocy z żadnej instytucji, a jedynie czasami pomoc od dzieci w postaci zakupu ubrań czy wykonanego remontu mieszkania. Wnioskodawca dołączył do wyjaśnień kserokopię rachunków za energię elektryczną oraz potwierdzenie wypłaty świadczenia emerytalnego żony za luty 2018 r. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H. Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca wraz z żoną uzyskuje stały, niemały dochód miesięczny o łącznej wysokości [...] zł, który przeznaczany jest na własne potrzeby. Z uzyskiwanego dochodu wnioskodawca ponosi miesięczne wydatki stałe wynoszące w sumie około [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie stronie prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego dochodu pomimo ponoszonych miesięcznych wydatków stałych pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie bez spowodowania uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego. Po uiszczeniu stałych wydatków miesięcznych do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota w wysokości około [...] zł ([...] zł – [...] zł). Z powyższej kwoty wnioskodawca jest zatem w stanie wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskodawca do grona takich osób nie należy posiada bowiem wraz z żoną stały, znaczny dochód miesięczny. Przedstawione okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść samodzielnie kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć należy, że jedynym kosztem sądowym jaki wnioskodawca obecnie będzie miał do poniesienia jest wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 200 zł. Natomiast, ewentualne pozostałe koszty sądowe, które mogą pojawić się w sprawie lub też nie wystąpić w ogóle takie jak wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, czy wpis sądowy od zażalenia będą o połowę niższe od wysokości wpisu sądowego od skargi. Uznano zatem, że wnioskodawca przy wysokości uzyskiwanego wraz z małżonką dochodu jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.