I SA/Wa 2805/20

WyrokWSA w Warszawie2021-09-10

Skład orzekający: Jolanta Dargas, Dariusz Pirogowicz, Monika Sawa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo państwowe może nabyć z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego gruntu, jeśli Skarb Państwa nie był jego właścicielem w dniu 5 grudnia 1990 r. ani w dniu wejścia w życie ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"?
Ratio decidendi
Przedsiębiorstwo państwowe może nabyć z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" tylko wtedy, gdy grunt ten stanowił własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.). Nabycie prawa użytkowania wieczystego nie jest możliwe, jeśli Skarb Państwa nabył własność nieruchomości dopiero w późniejszym terminie, np. w drodze zasiedzenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Polskie Koleje Państwowe S.A. Decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymano w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia tego prawa. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie została spełniona podstawowa przesłanka nabycia prawa użytkowania wieczystego, tj. własność Skarbu Państwa w wymaganych terminach.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Polskich Kolei Państwowych S.A.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Monika Sawa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia[...] listopada 2020 r., nr [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [....], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2020 r., poz. 292 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [....], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...][...] Państwowe w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w gminie [...], oznaczonego na k.m. [...], obręb [...] [...], obejmującego działkę nr [....] o pow. [...] m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Odwołanie od powyższej decyzji złożyły [...][...] Państwowe S.A. Minister rozpatrując sprawę wskazał, że zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...]P, co do których [...]P nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]P. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]P. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu jest to, iżby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...]P stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...]P. Wykładnia, którą proponuje skarżąca [...]P jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby [...]P mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12 publ. CBOSA). Z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej m.in. dla działki nr [...] oraz znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt. [...] wynika, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie własność przedmiotowej nieruchomości, obejmującej działkę nr [...] o pow. [...] m2, dopiero z dniem 1 stycznia 2004 r. Zatem należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody [...], że powyższa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. Skoro zatem przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. Minister obowiązany był utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...]. Pozostawanie natomiast przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...][...] Państwowych S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro objęta niniejszym postępowaniem nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...][...] Państwowe S.A. w [...] zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż [...][...] Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do uwłaszczenia nieruchomości, 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, podczas gdy to na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, 3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez wzięcie pod uwagę jedynie części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co skutkowało odmową stwierdzenia nabycia prawa, podczas gdy organ winien dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, 4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 §1 pkt 1 w zw. z pkt 2 k.p.a. poprzez wadliwe jego zastosowanie i utrzymanie w mocy niezgodnej z prawem decyzji, pomimo że organ II instancji powinien był stwierdzić wystąpienie podniesionych naruszeń po stronie organu I instancji, a w konsekwencji uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy, bądź alternatywnie skierować sprawę do ponownego rozpoznania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311). Zgodnie z jego treścią grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...]P, co do których [...]P nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]P. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]P. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich. Jak wynika z akt sprawy, sporna działka nr [...] nie stanowiła ani w dacie 5 grudnia 1990 r., ani w dacie 27 października 2000 r. własności Skarbu Państwa, bowiem dopiero na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...] Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie własność przedmiotowej działki z dniem 1 stycznia 2004 r. W tej sytuacji nie została spełniona podstawowa ustawowa przesłanka zawarta w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "PKP" warunkująca prawną możliwość skorzystania z zawartej w tym przepisie regulacji prawnej, tj. posiadanie przez Skarb Państwa tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. i w dacie 27 października 2000 r. Negatywna zatem decyzja Wojewody odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...]P prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zasadnie organ II instancji przyjął w tej sytuacji, że kwestia pozostawania przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...]P według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. w realiach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia, skoro sporna działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani na dzień 5 grudnia 1990 r. ani na dzień 27 października 2000 r. Bezprzedmiotowe są zatem zarzuty skargi wskazujące na posiadanie spornego gruntu przez[...]P w dniu 5 grudnia 1990 r. Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii oraz poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] zostało przeprowadzone prawidłowo, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym i przepisów powołanych w skardze. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadził do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło