I SA/Wa 2818/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. M., M. B. oraz A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], odmawiającą potwierdzenia L. M., M. B. i A. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], pow. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 21 stycznia 2008 r. L. M. ponawiając wniosek z dnia 14 grudnia 1990 r. A. S., wystąpił w swoim imieniu oraz jako pełnomocnik A. S., M. B. i B. R., do Wojewody [...] z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez A. B. w S. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] w oparciu o przedłożone dowody uznał, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy prawne do otrzymania rekompensaty za pozostawione przez A. B. mienie. Ponadto wezwał strony do przedłożenia operatu szacunkowego mienia pozostawionego w S. przy ul. [...], składającego się z: ziemi ogółem 0,025 ha (w tym 0,011 ha pod zabudowaniami), zabudowanej drewnianym otynkowanym krytym gontem domem mieszkalnym o wymiarach 4 x 9 x 3 m oraz 18 x 4 x 3 m, podłogach drewnianych i roku budowy - 1904, komorą o wymiarach 8 x 4 x 2m o jednej ścianie murowanej, trzech ścianach drewnianych, krytej blachą ocynkowaną roku budowy - 1920. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej o odmowie potwierdzenia L. M., M. B. i A. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], pow. [...] woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej o powierzchni 9,911 ha zabudowanej domem i komorą. Powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było niedostarczenie przez strony postępowania operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (co nieruchomości o pow. 0,025 ha) oraz brak dowodów świadczących o pozostawieniu przez A. B. również nieruchomości o pow. 9,911 ha. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa, wniósł L. M. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. B. i A. S. Pismem z dnia 12 sierpnie 2013r. wnioskodawcy uzupełnili swoje odwołanie. W szczególności strony nie zgodziły się z ustaleniami poczynionymi w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., w kwestii powierzchni pozostawionego gruntu i wniosły o potwierdzenie prawa do rekompensaty za grunt o powierzchni 9,911 ha, a nie 0,025 ha. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie ustalono, iż A.B. posiadała obywatelstwo polskie 1 września 1939 r., zamieszkiwała w na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuściła je w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. Prawo własności do pozostawionych nieruchomości organ wojewódzki ustalił na podstawie pozyskanego z Archiwum Akt Nowych egzemplarza opisu mienia pozostawionego wystawionego na A. B. przez Polsko-Radziecką Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji w [...], zgodnie z którym A. B. posiadała nieruchomość z zabudowaniami o powierzchni całkowitej gruntu 0,025 ha, w tym pod zabudowę 0,011 ha. Na podstawie w/w dokumentu zostało przez organ wojewódzki wydane postanowienie o spełnieniu wymogów do potwierdzenia prawa do rekompensaty z dnia [...] sierpnia 2011 r. Na postawie postanowienia wezwano strony do przedłożenia operatu szacunkowego mienia pozostawionego przez A. B. w S. przy ul. [...], składającego się z: ziemi ogółem 0,025 ha (w tym 0,011 ha pod zabudowaniami), zabudowanej drewnianym otynkowanym krytym gontem domem mieszkalnym o wymiarach 4 x 9 x 3 m oraz 18 x 4 x 3 m, podłogach drewnianych i roku budowy - 1904, komorą o wymiarach 8 x 4 x 2 m o jednej ścianie murowanej, trzech ścianach drewnianych, krytej blachą ocynkowaną i roku budowy - 1920. Organ wskazał, że w toku postępowania wnioskodawcy przedłożyli do akt sprawy uwierzytelnioną kolorową kserokopię opisu mienia pozostawionego wystawionego na A. B. przez Polsko-Radziecką Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji w [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym, zgodnie z którym A. B. pozostawiła zabudowania oraz ziemi ogółem 0,025 ha, w tym pod zabudowę 9,911 ha. Organ wojewódzki po analizie ww. kserokopii opisu mienia pozostawionego wystawionego na A. B. przez Polsko-Radziecką Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji w [...] ustalił, iż w miejscu, gdzie jest określona ziemia pod zabudowę, jednym kolorem tuszu napisano 0,011 ha, a innym dopisano znaki do zer, przerabiając zapis z liczby 0,011 ha na liczbę 9,911 ha. Minister zgodził się z organem wojewódzkim, iż na opisie mienia pozostawionego przedłożonego przez strony postępowania najprawdopodobniej dokonano przerobienia liczby 0,011 ha na liczbę 9,911 ha, na co wskazuje nieco inny charakter pisma przerobionych liczb. Jeżeli w dokumencie zostało napisane, że ogółem ziemi pozostawiono 0,025 ha (taka sama liczba na obydwu dokumentach) to liczba określająca ziemię pod zabudowę z logicznego punktu widzenia nie powinna być większa niż 0,025 ha. Za wiarygodną uznać zatem należy liczbę w rubryce ziemia pod zabudowę 0,011 ha, a nie 9,911 ha. Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania ustalono na podstawie planu miasta S. sporządzonego przez Wydział Kartograficzny Magistratu w 1938 r. wyd. R. J. w S. zamieszczonego na stronie [...] oraz [...] a także planu S. pod redakcją W. J. (http[...]), że ulica [...] znajdowała się w obszarze zabudowy miejskiej w sąsiedztwie dworca kolejowego w kwadracie wyznaczanym ulicami [...], [...] oraz kompleksem gmachów [...]. Organ po analizie w/w obszaru z wykorzystaniem aktualnych zdjęć lotniczych zamieszczonych na aplikacji Google Earth stwierdził, iż ul. [...] zachowała swoją nazwę, ul. [...] obecnie stanowi [...], ul. [...] to ul. [...]. Gmachy [...] w niezmienionej formie zachowały się do dziś mając jedynie nowe przeznaczenie - na cele sądowe. W wyniku poczynionych ustaleń stwierdzono, iż kwartał zabudowy w okolicach ul. [...] stanowił wielokąt zbliżony do prostokąta o wymiarach 108 x 207 m., co daje powierzchnię 2,2356 ha, przy czym ulica [...] przebiegając centralnie dzieliła go na mniej więcej równe części. Organ wojewódzki wyciągnął zatem wniosek, iż skoro cały obszar zabudowy w okolicach ul. [...] zamykał się w powierzchni nieco przekraczającej 2 ha to nie jest możliwe, by nieruchomość A. B. stanowiąca jedynie jego część mogła mieć powierzchnię ponad 9 ha. Słusznie zatem Wojewoda [...] stwierdził, że egzemplarz opisu mienia zawierający liczbę 9,911 ha został przerobiony i nie może być podstawą do ustalenia powierzchni pozostawionej nieruchomości. Ponadto zdaniem Ministra organ wojewódzki prawidłowo stwierdził, iż szkic działki przy ul. [...] w S. wykonany 30 stycznia 2013 r. przez firmę [...], w skali 1:500, szkic działki o powierzchni 9,911 ha przy ul. [...] w S. wykonany przez geodetę uprawnionego M. J. oraz opinia na temat interpretacji opisu mienia pozostawionego przez A. B., jako dokumenty sporządzone na podstawie zakwestionowanego opisu mienia pozostawionego nie mogą stanowić podstawy określenia powierzchni działki o rozmiarach 9,911 ha ponieważ zostały sporządzone na podstawie przedłożonego przez stronę postępowania przerobionego opisu mienia pozostawionego, w którym widniała powierzchna działki 9,911 ha. Organ podkreślił, że na podstawie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji jest uprawniony w uzasadnieniu decyzji wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Minister wskazał również, że w postanowieniu o spełnieniu wymogów organ wojewódzki wezwał strony do przedłożenia operatu szacunkowego nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zawiadomieniami z dnia 14 września 2011 r., z dnia 30 grudnia 2011 r., z dnia 23 kwietnia 2012 r., z dnia 31 grudnia 2012 r. i z dnia 24 kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] wyznaczał kolejne terminy zakończenia postępowania administracyjnego, oczekując przedłożenia przez strony operatu szacunkowego. Następnie pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. organ wojewódzki poinformował strony postępowania o konsekwencjach nie przedłożenia operatu szacunkowego. W związku z powyższymi zdaniem organu skoro strony postępowania pomimo kilkukrotnych wezwań organu wojewódzkiego nie przedstawiły do akt sprawy aktualnego operatu szacunkowego, organ wojewódzki był zobowiązany zgodnie z art. 104 Kpa do zakończenia sprawy poprzez wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Skargę na powyższą decyzję złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. M., M. B. i A. S. wnosząc o jej uchylenie. W jej uzasadnieniu skarżący wskazali, że od złożenia wniosku o rekompensatę minęło 23 lata. W chwili obecnej domagają się rekompensaty za nieruchomość o pow. 9,911 ha wraz z domem i zabudowaniami. Strony nie zgodziły się z twierdzeniem organu jakoby stary dokument z 1945 r. został przerobiony poprzez poprawienie dwóch "kresek". Na datach roku budowy 1904 i 1920 widać było bowiem jak słabo widocznie i delikatnie napisane były "ogonki" dziewiątki. Zdaniem skarżących niezrozumiałym jest dlaczego w tej sytuacji pomija się znaczenie innego dokumentu z tego okresu, gdzie w odpisie mienia pozostawionego na wschodzie wyraźnie wypisano na maszynie: ziemi ogółem 0,25 ha pod budowę 9,911 ha – właściciel majątku: A. B. Dokument ten posiada aktualną pieczątkę za zgodność z oryginałem wbitą przez Państwowy Urząd Repatryjacyjny nr [...]. Zdaniem skarżących organy bezpodstawnie uznają zatem, że działka pod budowę stanowiła 0,011 ha powierzchni. Ponadto wykonany został szkic działki o powierzchni 9,911 ha - parcela pod budowę, 2 domy, ul. [...], gdzie mieszkali dziadkowie, gdzie urodziła się ich mama H., i zmarła prababcia L. Parcela na której rosło ok 98 drzew owocowych i krzewów był drugi dom ul. [...], gdzie trzy mieszkania przeznaczone były do wynajmu tylko i wyłącznie lokatorom. Dwa domy stały na tej samej parceli przy tej samej ulicy. Parcela ta była bardzo duża, miała drzewa, a powierzchni nikt w chwili obecnej nie jest w stanie określić. Istotnym jest również w sprawie fakt, że opinię interpretacji opisu mienia pozostawionego w S. przez A. B., wydał w dniu 15 grudnia 2011 r. J. G. - Wyceny Majątkowe [...]. Opis ten wskazuje na działkę budowlaną zabudowaną budynkami mieszkalnymi i budynkiem składowym, komorą o łącznej powierzchni zabudowy: 140 m, pozostała część: czyli 110 m stanowiła konieczne obejście zabudowy. Odnośnie zaś pow. 9,911 ha to w opisie wskazano: "grunty budowlane, w związku z tym, że miasto S. było miastem wojewódzkim był to teren najprawdopodobniej zarezerwowany pod jego rozbudowę". Jednocześnie strony oświadczyły, że wycena działki o pow. 250 m2 nie została wykonana, gdyż działka babci wynosiła 9,911 ha, a nie 250 m2 jak wskazuje organ. Wycena zostanie wykonana, gdy będzie wynikiem uczciwego działania. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Tym bardziej że zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji w uzasadnieniu decyzji wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) ma za zadanie zakończyć proces rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości 20% wartości tych nieruchomości. Zauważyć należy, iż tzw. ustawa zabużańska, poczynając od art. 5, reguluje zasady postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, które nie zostały zakończone decyzją wojewody. Postępowanie to jest wszczynane wnioskiem osób ubiegających się o potwierdzenie – art. 5 ust. 1. Wniosek ten musi być uzupełniony o operaty szacunkowe określające zarówno wartość nieruchomości pozostawionej jak i wartość praw już otrzymanych na poczet obecnego prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 1 pkt 3). Nie dołączenie żądanego przez organ operatu szacunkowego należy zdaniem Sądu, traktować jako następcze braki wniosku wszczynającego postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Skoro w ostateczności organ na skutek braku operatu szacunkowego, którego sporządzenie jest obowiązkiem strony, nie może dokonać potwierdzenia prawa do rekompensaty, a przyczyną tego są następcze wobec wydanego postanowienia braki wniosku, który strona ma obowiązek wypełnić (art. 7 ust. 1 pkt 3), to uznać należy, że zaistniały podstawy do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w oparciu o art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z powodu niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2. W rozpoznawanej sprawie w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wojewoda [...] wezwał strony do przedłożenia operatu szacunkowego, a w uzasadnieniu zaznaczył, iż dokonanie przez skarżących czynności wskazanych w postanowieniu jest niezbędnym warunkiem zakończenia przedmiotowego postępowania w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto w piśmie z dnia 24 kwietnia 2013 r. organ I instancji poinformował skarżących, iż niedostarczenie operatu szacunkowego spowoduje wydanie decyzji odmownej. Wbrew temu skarżący nie podjęli żadnych działań zmierzających do wykonania powyższego obowiązku oświadczając wprost, iż operatu szacunkowego nie złożą, gdyż nie zgadzają się z przyjętym przez organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. rodzajem i wielkością mienia pozostawionego przez ich poprzedniczkę prawną. Tymczasem jak słusznie zauważył Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedłożenie stosownego operatu szacunkowego stanowi niezbędny warunek określenia przez organ wysokości należnej rekompensaty, obowiązek jego złożenia spoczywa zaś na stronach postępowania i w świetle obowiązujących przepisów brak jest możliwości zwolnienia stron z tego obowiązku. Niespełnienie powyższego obowiązku skutkuje zaś wydaniem decyzji odmownej w myśl art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Stanowisko to jest również reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 52/11, Lex nr 1150839). Sąd podziela również pogląd organów dotyczący braku dowodów świadczących o pozostawieniu przez A. B. poza obecnymi granicami kraju nieruchomości o pow. 9,911 ha, które zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zabużańskiej wnioskodawcy winni przedstawić. W szczególności wątpliwości wzbudza dokument będący uwierzytelnioną kolorową kserokopią opisu mienia pozostawionego wystawionego na A. B. przez Polsko-Radziecką Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji w [...], gdzie w miejscu określającym ziemię pod zabudowę, jednym kolorem tuszu napisano 0,011 ha, a innym dopisano “ogonki" do zer, w wyniku czego z liczby 0,011 ha powstała liczba 9,911 ha. Ponadto ze pozyskanego z Archiwum Akt Nowych egzemplarza opisu mienia pozostawionego wystawionego na A. B. przez Polsko-Radziecką Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji w [...] wyraźnie wynika, że posiada on zbieżną treść i w miejscu spornym dla stron podaje powierzchnię gruntu 0,025 ha, a pod zabudowę 0,011 ha. W aktach sprawy znajduje się odpis ww. dokumentu sporządzony w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym, z którego wynika, że w skład nieruchomości wchodziło także 9,911 ha gruntów pod budowę. Dokument ten jest jednak - jak słusznie zauważył organ, jest jedynie odwzorowaniem treści zawartych w oryginale. A ponieważ pomiędzy nim, a oryginałem istniej rozbieżność, należało uznać wyższość zapisów oryginału nad kopią. Ponadto z logicznego punktu widzenia nawet jeżeli w dokumencie zostało napisane, że ogółem ziemi pozostawiono 0,025 ha (taka sama liczba na obydwu dokumentach) to liczba określająca ziemię pod zabudowę, nie może być większa 0,025 ha. Tymczasem zdaniem skarżących ziemia przeznaczona pod zabudowę wynosiła aż 9,911 ha. Podkreślić należy również, że organ przeprowadził szczegółową analizę planu miasta S. z 1938 r. z którego wyraźnie wynikało, że kwartał zabudowy w okolicach ul. [...] stanowił wielokąt zbliżony do prostokąta o wymiarach 108 x 207 m., co daje powierzchnię 2,2356 ha, przy czym ulica [...] przebiegając centralnie dzieliła go na mniej więcej równe części. Organ wyciągnął zatem słuszny wniosek, iż skoro cały obszar zabudowy w okolicach ul. [...] zamykał się w powierzchni nieco przekraczającej 2 ha to nie jest możliwe, by nieruchomość A. B. stanowiąca jedynie jego część mogła mieć powierzchnię ponad 9 ha. Wobec powyższych ustaleń, uznać należy że dokumenty na który powołuje się strona skarżąca, a mianowicie sporządzone na jej zlecenie przez rzeczoznawcę majątkowego J. G. opinia interpretacji opisu mienia pozostawionego przez A. B. oraz szkic działki przy ul. [...] w S. wykonany w dniu 30 stycznia 2013 r. przez UNIMAP s.c, jako dokumenty współczesne i sporządzone na podstawie zakwestionowanego opisu mienia pozostawionego, nie mogą stanowić podstawy określenia powierzchni działki o rozmiarach 9,911 ha. Podobnie podstawy ustalenia wielkości mienia nie może stanowić oświadczenie skarżącego L. M. złożone przed notariuszem M. J. w dniu 24 maja 2012 r., oraz jego wyjaśnienie z dnia 4 lutego 2013 r. Po pierwsze nie są to dowody w rozumieniu art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej, a ponadto strona nie może składać we własnej sprawie zeznań, od których uzależniona jest wielkość ewentualnej rekompensaty. Jednocześnie wskazać należy, że strona skarżąca nie wykazała, aby poprzedniczka prawna posiadała dodatkową nieruchomość pod adresem [...], pod którym miała rzekomo zamieszkiwać. W tej sytuacji uznając, że zaistniała podstawa prawna do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w stosunku do skarżących, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.