I SA/Wa 282/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. F. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, działając na podstawie art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność odwołania W. F. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości. Postanowienie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] nieruchomość położona w obrębie [...], gm. [...], oznaczona jako działki nr [...],[...],[...],[...][...] przeznaczona została pod budowę drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...]. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Wojewoda orzekł o ustaleniu na rzecz W. F. odszkodowania w kwocie [...] zł tytułem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności ww. nieruchomości przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...], pododcinek "[...]" od km [...] do km [...] oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty powyższego odszkodowania. Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia wniósł W. F., reprezentowany przez pełnomocnika P. B. W odwołaniu podniósł, że sporządzony w sprawie operat szacunkowy, na którego podstawie dokonano ustalenia odszkodowania, jest wadliwy. Po wstępnej analizie odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, pismem z dnia [...] listopada 2012 r., wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi odwołania poprzez złożenie własnoręcznego podpisu, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik W. F. poinformował, że wniesione odwołanie zawiera jego podpis uwidoczniony na multiplikacji dokumentu jaki odebrał organ za pomocą faksu, co oznacza, jego zdaniem, że odwołanie nie zawiera żadnych braków formalnych. W związku z powyższym Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania, wskazując, że nie spełnia ono wymogów określonych w art. 63 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, wskazał, że co do zasady, podpis musi być własnoręczny. Powołując się na judykaturę wyjaśnił przy tym, że podpis to napisany lub uwierzytelniony znak ręczny. Tylko tak złożony podpis, zdaniem organu, może być kwalifikowany jako spełniający wymagania formalne, co do treści podania. Jednocześnie wyraził pogląd, że podpis nie może być zastąpiony żadnym podpisem mechanicznym, np. faksymilią lub kserograficzną odbitką własnego podpisu. Organ powołał się ponadto na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, że powszechnie przyjęto pogląd, że podpisanie pisma innym podpisem niż własnoręczny osoby uprawnionej (np. faksymilią lub kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu) traktuje się jako pismo nie podpisane. Organ wskazał, że zgodnie z art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość innymi wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać do usunięcia braków w terminie 7 dni. Nieusunięcie tych braków w ustawowym terminie powoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, co w przypadku postępowania odwoławczego obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 kpa. Organ wyjaśnił, że ponieważ braki odwołania nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie, należało stwierdzić jego niedopuszczalność. Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r. W. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 15, art. 63 § 1 i § 3 a contrario, art. 64 § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 (per analogiam art. 107 § 3) oraz art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł poza tym, że wydając zaskarżone postanowienie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zignorował nakaz dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, uwzględnienia słusznego interesu strony, pogłębienia zaufania stron do władzy publicznej, zamknął drogę odwoławczą w sposób nieznajdujący żadnego uzasadnienia (stosując nieproporcjonalną sankcję). Wskazał ponadto, że organ nie odniósł się do faktu potwierdzenia wniesienia odwołania przez pełnomocnika w terminie otwartym oraz oświadczenia, że podpis pod odwołaniem jest jego podpisem. Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawa zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - powoływana dalej jako "ppsa". Skarga jest nieuzasadniona. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wskazać tu należy, że przepis powyższy obliguje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności, dopuszczalności odwołania. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było to, czy wniesione przez stronę za pośrednictwem faksu odwołanie strony zawierało brak formalny w postaci braku jej podpisu czy też nie. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 63 § 1 kpa podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r. poz. 235). Nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu, że podanie wniesione za pośrednictwem faksu nie musi być opatrzone własnoręcznym podpisem. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 63 § 3 kpa podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. Z przepisu tego wprost wynika, że każde pismo strony, w tym również odwołanie, powinno być opatrzone oryginalnym, odręcznym podpisem strony je wnoszącej. Przy czym wskazania wymaga, że przez oryginalny podpis rozumieć należy znak graficzny umożliwiający ustalenie tożsamości osoby składającej podpis i złożony przez nią samą. Wynika to z faktu, że w razie wątpliwości, co do osoby składającej podpis lub co do autentyczności podpisu na dokumencie, tylko własnoręczny autentyczny podpis daje możliwość jego weryfikacji np. przez biegłego grafologa. Odstępstwem od tej zasady jest jedynie sytuacja przewidziana w przepisie art. 63 § 3a kpa, w którym mowa o podaniu wniesionym w formie dokumentu elektronicznego. Wyjaśnić w tym miejscu jednak należy, że pismo wniesione za pośrednictwem faksu nie jest takim dokumentem. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r. poz. 235), dokumentem elektronicznym jest stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Przy czym nawet tak sporządzony dokument powinien być opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym. Zdaniem Sądu, odwołanie przesłane do organu za pośrednictwem telefaksu jest natomiast jedynie kopią odwołania, a wobec tego zawiera brak formalny w postaci braku własnoręcznego podpisu (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 310/13, opubl. CBOSA). Wobec powyższego Sąd uznał, że rację miał Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej twierdząc, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego, pomimo wezwania, nie uzupełnił w ustawowym terminie braku formalnego odwołania poprzez jego własnoręczne podpisanie. W aktach sprawy brak jest ponadto potwierdzenia na stanowisko strony wyrażone w uzasadnieniu skargi jakoby "pełnomocnik w terminie otwartym d uzupełnia braków dokonał potwierdzenia wniesionego odwołania i opatrzył pismo odręcznym podpisem". W aktach administracyjnych załączonych do odpowiedzi na skargę znajduje się jedynie, pismo pełnomocnika strony z dnia [...] grudnia 2012 r. zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym pełnomocnik przedstawić swoje stanowisko w kwestii braku podpisu na przedmiotowym odwołaniu. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, jakoby Minister Transportu, Budownictwa Gospodarki Morskiej dopuścił się naruszenia art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 (per analogiam art. 107 § 3) kpa. Jedynie na marginesie podnieść należy, że pozostają co prawda wątpliwości odnośnie zastosowania przez organ trybu przewidzianego w przepisie art. 134 kpa, który rozstrzyga kwestię dopuszczalności i terminowości wniesienia odwołania, gdy tym czasem brak ten stanowi brak formalny powodujący pozostawienie pisma bez rozpoznania, nie jest to jednak zdaniem Sądu, naruszenie na tyle istotne by mogło przesądzić o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.