I SA/Wa 282/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2025 r. nr KOX/215/Po/25 w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu M. B. wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych. M. B. (dalej jako "skarżący") pismem z 4 lutego 2026 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej jako "organ" lub "Kolegium") z 16 grudnia 2025 r. nr KOX/215/Po/25 w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wskazał, że instytucja użytkowania wieczystego należy do sfery prawa cywilnego. Zgodnie zaś z art. 79 ust. 3 i art. 80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", od orzeczenia Kolegium nie przysługuje środek odwoławczy, jednakże strona niezadowolona z orzeczenia może wnieść od niego sprzeciw w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Skoro w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna, która podlegałaby kontroli sądów administracyjnych, zaś dopuszczalna jest jedynie droga sądowa przed sądem powszechnym, to wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zakres kognicji sądów administracyjnych określają przepisy: art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." Zaskarżone w niniejszej sprawie merytoryczne orzeczenie Kolegium nie mieści się w katalogu przewidzianym w art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a., brak również przepisów szczególnych, które przewidywałyby kontrolę sądowoadministracyjną orzeczenia zaskarżonego w niniejszej sprawie (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że orzeczenia samorządowych kolegiów odwoławczych, wydawane w procedurze aktualizacyjnej, przewidzianej art. 78 i art. 79 u.g.n. zapadają w postępowaniu o charakterze administracyjnym, stanowiącym jednak tylko jedną z faz tej procedury, która zmierza do rozstrzygnięcia sporu odnoszącego się do cywilnego stosunku prawnego opartego na cywilnoprawnej umowie. Sprawa aktualizacyjna zawisła w ten sposób przed kolegium nadal pozostaje w swej istocie materialnoprawną sprawą o świadczenie pieniężne, o charakterze cywilnoprawnym. Zgodnie przy tym z art. 80 ust. 1 u.g.n., od orzeczenia kolegium (zapadłego w procedurze aktualizacyjnej) właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego aktu. Wniesienie sprzeciwu równoznaczne jest z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Powyższy przepis wskazuje zatem jednoznacznie, że sprawy dotyczące aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste zostały poddane kognicji sądów powszechnych. Jednocześnie żaden przepis nie przewiduje w sprawach tego rodzaju kognicji sądów administracyjnych. Bezspornie zatem merytoryczne orzeczenie Kolegium wydane na skutek złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 79 ust. 2 u.g.n.) (jakie zapadło w tej sprawie) nie jest ani aktem administracyjnym, ani żadną inną czynnością z zakresu administracji publicznej, podlegającej kognicji sądu administracyjnego. Spór prawny na tle aktualizacji ma charakter cywilny i podlega kognicji sądów cywilnych. Można jedynie odnotować, że kognicji sądów administracyjnych podlegają jedynie innego rodzaju akty administracyjne wydawane przez Kolegium w toku postępowania aktualizacyjnego, takie jak przykładowo postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona czy decyzje o umorzeniu postępowania aktualizacyjnego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2018 r. sygn. akt I OPS 2/18, ONSAiWSA 2019/2, poz. 15, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 452/23, I OSK 515/23, I OSK 632/23, https://cbois.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że skoro niniejsza sprawa ma charakter cywilnoprawny, to jako taka nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.