I SA/Wa 2824/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2014 r. J. D. wystąpił do Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] o przyznanie pomocy w postaci finansowej na dopłaty do czynszu w wysokości [...] zł - za marzec i kwiecień 2014 r. Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. odmówił przyznania J. D. pomocy finansowej na dopłatę do czynszu ponad dodatek mieszkaniowy za marzec i kwiecień 2014 r. W uzasadnieniu wykazał, że wnioskodawca osiąga dochód w wysokości [...] zł i tym samym nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, nadto występuje u niego okoliczność, o której mowa w art. 7 pkt 5 ustawy tj. niepełnosprawność. Organ wskazal, że ze względu na trudna sytuację strony, Centrum Pomocy Społecznej udziela wnioskodawcy, oprócz zasiłku stałego, dodatkowego wsparcia w formie bezpłatnych talonów obiadowych do baru, których miesięczna wartość pieniężna wynosi średnio [...] zł-miesięcznie. Organ ustalił, że umowa najmu została wypowiedziana dnia [...] lutego 2000 r., a w dniu [...] marca 2005r. Sąd orzekł o eksmisji, wskazując prawo do lokalu socjalnego. Wnioskodawca nie wystąpił z ponownym wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Z informacji Administracji Domów Komunalnych nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. wynika, że na dzień [...] maja 2013 r. zaległość czynszowa wynosi [...] zł. Organ wskazał, że wnioskodawca nie wnosi żadnych opłat, zarówno na konto zadłużenia, jak i opłat bieżących. Organ wskazał, że opłata bieżącego czynszu przy tak wysokiej zaległości czynszowej z jednoczesnym zabezpieczeniem sytuacji mieszkaniowej wnioskodawcy w postaci prawa do lokalu socjalnego nie mieści sie w celach i mozliwościach pomocy społecznej. Organ wskazał też, iż Centrum dysponuje obecnie ograniczona ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych i nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich zgłaszanych potrzeb. Centrum musi dokonać takiego podziału środków przeznaczonych na pomoc materialną dla najbiedniejszych mieszkańców dzielnicy, aby zaspokoić jak najwięcej pilnych i niezbędnych potrzeb osób i rodzin najuboższych. Organ wskazał, że na zasiłki celowe i w naturze w miesiącu kwietniu 2014 r. rozdysponowano kwotę [;...] zł przyznając [...] świadczenia [...] osobom, a średnia wysokość świadczenia wynosiła [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania J. D., decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, będący materialnoprawną podstawą przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści powołanego przepisu wynika, że wymienione świadczenie przyznawane jest w ramach uznania administracyjnego. Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dochód skarżącego nie przekracza ustawowo określonego kryterium dochodowego, warunkującego przyznanie pomocy społecznej. Jednakże sam fakt spełnienia kryterium ustawowego nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Potrzeba bytowa, to taka która ma znaczenie dla bytu osoby potrzebującej, porównywalna z koniecznością posiadania żywności, leków, opału czy odzieży. Owa potrzeba bytowa, jak podał organ musi być ponadto niezbędna. Za taką zaś nie została zakwalifikowana ta wskazana przez wnioskodawcę. Organ wskazał, że sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna, niemniej jednak jest on objęty pomocą ze strony Centrum Pomocy Społecznej korzystając m.in. z bezpłatnych talonów obiadowych. Organ powołując się na cele pomocy społecznej (art. 2 i art. 3 ustawy), stwierdził, że konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, o którym mowa w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 1998r., sygn. I SA 174/97 (Lex Nr 45813). Sąd wskazał, iż to strona jest zobowiązana do systematycznego uiszczania opłat za zajmowany lokal mieszkalny. Niska dochodowość nie może być podstawą do żądania przyznania pomocy w tak znacznej wysokości i przerzucania na organ pomocy społecznej, a de facto na podatników całkowitych kosztów utrzymania mieszkania. Również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "Konieczność spłacenia długu nie jest w rozumieniu ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej potrzebą bytową uzasadniającą udzielenie zasiłku z pomocy społecznej)(publik. Pr.Pracy 1998/2/41). Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uwzględnienie skargi podniósł, że uzasadnienie skarżonej decyzji w istocie wykazuje, że skarżący spełnia kryteria pomocowe, utrzymując się wyłącznie z zasiłku stałego umniejszonego w marcu i kwietniu 2014 r. do poziomu [...] zł miesięcznie. Wszystkie kryteria warunkujące pomoc przywołane w uzasadnieniu skarżonej decyzji w danym przypadku mają miejsce. Wysokość opłaty czynszowej przywołana na początku strony 2 uzasadnienia w wysokości [...] zł miesięcznie jednoznacznie wykazuje, że skarżący nie jest w stanie jej pokryć z zasiłku stałego. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja omija prawdziwą przyczynę nieudzielania pomocy skarżącemu. Jest nią brak przydziału odpowiedniego poziomu środków na cele pomocy społecznej. Centrum Pomocy Społecznej nie wykazał, czy podjął staranie o przydział środków na ten cel oraz nie wskazał kto i dlaczego rozstrzygnął o ich zlimitowaniu. Skarżący wskazał też, że zadłużenie spowodowane zostało tym, że Urząd Dzielnicowy długookresowo stosował odmowę wypłaty dodatków mieszkaniowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W sprawie niniejszej, zarówno organ II instancji, jak i organ I instancji wydając decyzje administracyjne nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu. Użycie sformułowania "w szczególności" świadczy o tym, że jest to katalog przykładowy. Organy prawidłowo w niniejszej sprawie przyjęły, że z brzmienia unormowań art. 39 i użytego w nich zwrotu "może", wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych (kryterium dochodowego) nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 cytowanej ustawy). W sprawie jest bezsporne, że skarżący nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jednakże powyższe nie oznacza, jak zasadnie wskazano w decyzji, że organ zobligowany jest przyznać skarżącemu zasiłek celowy na dopłatę do czynszu za marzec i kwiecień 2014 r. w łącznej kwocie [...] zł. W sprawie niniejszej organowi nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, albowiem ocenił sytuację materialną oraz potrzeby wnioskodawcy, a jednocześnie własne możliwości finansowe. Uznając, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku na cel wskazany przez wnioskodawcę, organ nie naruszył prawa. W sprawie tej został zebrany pełny materiał dowodowy, a ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy obu instancji są prawidłowe. Zarówno organ I jak i II instancji rozważyły cały materiał dowodowy. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie ma tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, gdyż w 2005 r. orzeczona została eksmisja z prawem do lokalu socjalnego. Nie jest także kwestionowane przez stronę, że istnieje znaczne zadłużenie w opłatach czynszowych za zajmowany lokal mieszkalny. W świetle ustaleń stanu faktycznego, zasadnie organ przyjął, że dopłata do czynszu za miesiąc marzec i kwiecień 2014 r. w łącznej wysokości [...] zł, nie mieści się w celach, a jednocześnie, jak ustalono, w możliwościach pomocy społecznej. Organ pomocy społecznej udzielając świadczeń kierować się powinien ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Oczywiście działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza dowolności przy wydawaniu decyzji, organy winny bowiem wykazać, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Na gruncie rozpoznawanej sprawy organom nie można zarzucić dowolności w jej rozpoznaniu i rozstrzygnięciu. Organy zasadnie uznały – w stanie faktycznym sprawy – że wnioskowana pomoc nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, o której mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej (v. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 627/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezbędna potrzeba bytowa, o której mowa w powołanym przepisie musi być rozumiana jako potrzeba, której realizacja nie może być odłożona w czasie, gdyż brak jej zaspokojenia spowodowałby skutki zagrażające egzystencji danej osoby, czy rodziny. Skarżący ma prawo do lokalu socjalnego, zaś udzielanie świadczeń w ramach pomocy społecznej nie może być utożsamiane z realizacją każdego żądania osoby zgłaszającej wniosek. Nadto, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych, czego w niniejszej sprawie dokonano. Organ wskazał bowiem, że dysponuje obecnie ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych i nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich zgłaszanych potrzeb. Organ musi dokonać takiego podziału środków przeznaczonych na pomoc materialną dla najbiedniejszych mieszkańców dzielnicy, aby zaspokoić jak najwięcej pilnych i niezbędnych potrzeb osób i rodzin najuboższych. Organ wskazał, że na zasiłki celowe i w naturze w miesiącu kwietniu 2014 r. rozdysponowano kwotę [...] zł przyznając [...] świadczenia [...] osobom, a średnia wysokość świadczenia wynosiła [...] zł. Jednocześnie organ wskazał, że ze względu na trudną sytuację strony, wnioskodawcy udzielane jest wsparcie w postaci talonów obiadowych, których miesięczna wartość pieniężna wynosi średnio [...] zł miesięcznie. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi, albowiem ograniczona ilość środków finansowych, jakimi dysponuje organ nie stanowi o niezgodności decyzji z prawem. W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.