I SA/Wa 2843/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi G. K. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 621/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz G. K. 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz G. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 października 2021 r. G. K. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 621/16. Skarżący podniósł, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy dawnej ulicy [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę i kolejnych pisemnych wezwań organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa), o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozpoznania, natomiast z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie. Ponadto prezydent podniósł, że opóźnienia w rozpatrywaniu sprawy są rezultatem m.in. bardzo dużej ilości korespondencji wpływającej do Biura Spraw Dekretowych w sprawach objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279). Stopień skomplikowania tych spraw oraz złożoność okoliczności wymagających ustalenia nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 12 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 621/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ulicy [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Powyższy wyrok ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami sprawy wpłynął do organu 12 kwietnia 2017 r. Wyznaczony termin na wydanie decyzji upłynął z dniem 12 sierpnia 2017 r. Wyrokiem z 20 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1939/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywny w kwocie 1000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym wyrokiem z 19 czerwca 2019r. sygn. akt I SA/Wa 221/19 tenże Sąd wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 3000 złotych i stwierdził, że bezczynność prezydenta w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powyższy wyrok ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami sprawy wpłynął do organu 18 grudnia 2019 r. Pismem z 10 lutego 2020 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku z 12 października 2016 r. W aktach sprawy nie odnotowano dalszych czynności. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że pomimo upływu terminu wyznaczonego w wyroku z 12 października 2016 r. oraz dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę za jego niewykonanie, a także kolejnego pisemnego wezwania prezydent nadal nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Okoliczności wskazywane przez organ nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 11 marca 2014 r., a zatem toczy się już ponad osiem lat, zaś termin wyznaczony w wyroku z 12 października 2016 r. upłynął ponad pięć lat temu. Nadto nie można pominąć faktu, że jest to trzeci z kolei wyrok wymierzający grzywnę w tym samym przedmiocie, a także faktu, że w okresie po otrzymaniu ostatniego wyroku wymierzającego grzywnę, tj. 18 grudnia 2019 r. do momentu przekazania skargi do Sądu, tj. 23 listopada 2021r. nie podjęto żadnych czynności w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości znacząco wyższej niż wymierzona w poprzednim wyroku, tj. 10000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, a także stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale przede wszystkim chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W przywołanych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadniony do wysokości niższej niż wnioskowana w skardze, ale znacząco wyższej niż przyznana w poprzednim wyroku, tj. do kwoty 10000 złotych. Suma ta będzie formą zadośćuczynienia skarżącemu za ponad ośmioletnie oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, a jednocześnie dodatkowo zdyscyplinuje organ do jej rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych oraz 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.