I SA/Wa 2849/13

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania administracyjnego postanawia : I. przyznać Z. D. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu [...] grudnia 2014 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu emerytury w wysokości [...] zł oraz dochód uzyskiwany przez żonę z tytułu wynagrodzenia w wysokości [...] zł miesięcznie, co łącznie stanowi kwotę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...], posiada budynku mieszkano – gospodarczego z [...] r. o powierzchni [...] m ² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4.0293 ha. Wnioskodawca wyjaśnił, że działalność rolnicza nie jest prowadzona, gdyż gospodarstwo leży w odległości [...] km od miejsca zamieszkania oraz nie posiada maszyn rolniczych. Wnioskodawca zaznaczył, że z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje żadnych dochodów, a ww. budynek mieszkalno – gospodarczy nie nadaje się do stałego zamieszkania i wymaga kapitalnego remontu. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z powodu stanu zdrowia i konieczności przeznaczania 1/3 otrzymywanej emerytury na zabiegi i zakup lekarstw. Wnioskodawca dodał, że pomaga także w spłacaniu kredytów studenckich swoim dwojgu synom, którzy także są w trudnej sytuacji materialnej, gdyż prace które wykonują są nisko wynagradzane. Wnioskodawca zaznaczył, że pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym córka jest na jego utrzymaniu, gdyż studiuje poza miejscem zamieszkania i nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca zaznaczył, że kwota, która mu pozostaje po uregulowaniu niezbędnych wydatków nie wystarcza na utrzymanie mieszkania czy zakup odzieży nie wspominając już o jakiejkolwiek rozrywce. W piśmie przewodnim dołączonym do formularza wnioskodawca wskazał, że dokumenty dotyczące przyznania prawa pomocy znajdują się już w Sądzie, gdyż zostały przesłane wcześniej do sprawy. Z nadesłanych do sprawy informacji wynika, że wnioskodawca ponosi opłatę za mieszkanie w wysokości [...] zł oraz kwartalną składkę na ubezpieczenie w wysokości [...] zł. Ponadto, spłaca dwa kredyty zaciągnięte w Banku Spółdzielczym (kwoty rat do spłaty – [...]zł oraz [...] zł). W świetle oświadczenia wnioskodawcy złożonego w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. obciążony jest następującymi wydatkami, których poniesienie zostało uwidocznione w przesłanych wyciągach z rachunku bankowego : gaz (miesiące parzyste – [...] zł), prąd (miesiące nieparzyste) – od [...] do [...] zł, multimedia – ok. [...] zł, podatek (kwartalnie – [...] zł), opłaty za telefon –[...] zł, utrzymanie studiującej córki –[...] zł, spłata dwóch kredytów studenckich synów - [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi też nieudokumentowane wydatki, obejmujące koszty dojazdów żony do pracy (ok. [...] zł miesięcznie), dojazdy córki na studia (bilety kolejowe), zakup lekarstw – [...] zł, w tym zakup co kilka miesięcy szczepionki odczulającej dla córki. Pozostałe środki przeznaczane są na żywność, ubranie i zaspokajanie innych potrzeb życiowych. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że wnioskodawca utrzymujący siebie i rodzinę z dochodu o łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem dla siebie lekarstw, spłatą kredytów własnych i studenckich synów oraz utrzymaniem studiującej poza miejscem zamieszkania córki nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający jego obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, iż wnioskodawca został już zwolniony w niniejszej sprawie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, natomiast w pozostałym zakresie odmówiono wnioskodawcy prawa pomocy. Wnioskodawca uiścił opłatę kancelaryjną za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w wysokości [...] zł., a w chwili obecnej nie jest zobowiązany do poniesienia jakiegokolwiek wpisu czy opłaty sądowej. Zaznaczyć należy, że gdyby ewentualnie pojawiła się konieczność poniesienia jakiegokolwiek kosztu sądowego w sprawie to byłby to wydatek w wysokości [...] złotych. Stwierdzono zatem, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie ewentualnych pozostałych kosztów sądowych w sprawie. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie przede wszystkim w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.