I SA/Wa 285/18

Starszy referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 285/18. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości skarżąca M.K. wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 285/18 powyższy wniosek został oddalony z uwagi na nieprawidłowe wywiązanie się przez wnioskodawczynię ze skierowanego do niej wezwania (zarządzenie z dnia 7 marca 2018 r.) w zakresie uzupełnienia złożonego wniosku stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Wskazano, że podane przez stronę w oświadczeniu informacje były niewystarczające do oceny jej aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, ponieważ skarżąca nie przedstawiła, pomimo wezwania, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych wraz z historią dokonanych na nich operacji \, dokumentacji (deklaracje podatkowe, wyciąg z konta, informacje o posiadanych pojazdach) pozwalającej ustalić stan majątkowy jej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jak również nie odniosła się, pomimo wezwania, do kwestii posiadanego przez siebie majątku nieruchomego, który mógłby umożliwiać jej ponoszenie wszystkich bieżących wydatków bez konieczności zwracania się o przyznanie prawa pomocy w razie zainicjowania postępowania sądowego. Z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawczynię, niemożliwe było dokonanie oceny tego, czy spełnia ona ustawowe przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy, gdyż oparcie się wyłącznie na wysokości uzyskiwanego dochodu ([...]) otrzymywanego ze świadczenia emerytalnego oraz przyznanego synowi przez urząd pracy stypendium nie w pełni odpowiadało przesłance przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec niewniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 maja 2018 r. M.K. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni of daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zachowując powyższy termin, skarżąca w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r. wystąpiła ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W złożonym formularzu wnioskodawczyni wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jej jedynym dochodem pozostaje świadczenie emerytalne ([...]). Z wniosku wynika, że w skład majątku strony wchodzi mieszkanie o pow. [...] oraz działa budowlana o pow. [...] o szacowanej wartości [...]. Wskazane przez stronę opłaty eksploatacyjne za mieszkanie odnoszą się do kosztów prądu ([...]), gazu ([...]), opłaty czynszu ([...]). Koszty zakupu lekarstw skarżąca określiła na kwotę [...] miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2018 r. M.K. w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznane zostało za niewystarczające do oceny jej aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, została ponownie wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 p.p.s.a. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: wyciągu ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, udokumentowania faktu zaprzestania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z synem (M.K.), zaświadczenia o osobach zameldowanych w posiadanym lokalu ([...]), potwierdzeń dokonywanych opłat za energię elektryczną, gaz i czynsz, dokumentu pozwalającego określić sposób wypłacania wnioskodawczyni świadczenia emerytalnego, a także wyjaśnienie przyczyn uniemożliwiających uczynienie z posiadanej działki budowlanej źródła pokrycia kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy dochody pozostają niewystarczające do pokrycia kosztów własnego utrzymania. Powyższe wezwanie zostało wnioskodawczyni skutecznie doręczone w dniu 9 lipca 2018 r. (k. 54), jednakże w przewidzianym terminie nie zostało wykonane. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny) nie mogła w niniejszej sprawie zostać zastosowana wprost, albowiem zgłoszone przez M.K. żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu swoim przedmiotem obejmowało uprawnienie, odnośnie do zasadności przyznania którego wiążąco wypowiedział się już organ sądowy w postanowieniu z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 285/18. Skutkuje to tym, że ponownie zgłoszony wniosek mógł podlegać rozpatrzeniu na podstawie art. 165 p.p.s.a., jako że się odnosił do sprawy już rozstrzygniętej orzeczeniem sądowym. Zgodnie z powołanym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle wskazanego przepisu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym mógł zatem prowadzić do zmiany postanowienia z dnia 9 kwietnia 2018 r., gdyby wnioskodawczyni wykazała, że doszło w niniejszej sprawie do "zmiany okoliczności" rozumianej jako zmiana możliwości poniesienia przez nią pełnych kosztów postępowania. Co do zasady, zmianę tę należy odnosić do wystąpienia w sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawczyni takich zdarzeń, które niekorzystnie wpływają na jej możliwość partycypowania w kosztach postępowanie i przez to determinują uznanie, że wcześniej przyjęta w tym zakresie ocena nie może być traktowana jako adekwatna do aktualnie istniejących okoliczności. Mając na uwadze powyższe, brak jest podstaw, by uznać, że we wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r. wnioskodawczyni wykazała w sposób odpowiadający wskazanym wyżej warunkom, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności, które nakazywałyby ponownie ocenić zdolność skarżącej do poniesienia we własnym zakresie wymaganych kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Zasadniczym powodem nieuwzględnienia jej pierwotnego wniosku było odstąpienie przez stronę od uzupełnienia braków wniosku, które pozwalałyby wiarygodnie ocenić sytuację materialną skarżącej. Temu służyło wezwanie jej na mocy zarządzenia z dnia 7 marca 2018 r. do przedłożenia szczegółowo określonych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień. Skarżąca zaniechała zastosowania się do tego wezwania, zaniechała również zastosowania się do podobnego wezwania skierowanego do niej na podstawie zarządzenia z dnia 28 czerwca 2018 r., który miał na celu ustalenie, czy przedstawione w nowo złożonym wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r. informacje o sytuacji osobistej i majątkowej wnioskodawczyni są wiarygodne i przez to odpowiadają rzeczywistym możliwościom płatniczym strony. Działanie to było tym bardziej zasadne, jeżeli się uwzględni, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przy okazji rozpoznawania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie doprowadziło z winy strony do przyjęcia ustaleń, którym można byłoby przypisać przymiot wiarygodności z tego względu, że niewyjaśniona została nawet tak podstawowa w sprawie kwestia jak to, czy skarżąca, jak zadeklarowała, utrzymuje się wyłącznie ze środków pochodzących ze świadczenia emerytalnego, a przy tym, co istotne, nie posiada jakichkolwiek oszczędności na rachunku bankowym. Nie budzi wątpliwości, że deklarowane w rozpoznawanym wniosku dochody pozostają niewielkie, niemniej jednak niewykazanie tego, że dochody te stanowią wyłączne źródło ponoszonych wydatków na utrzymanie, jak również tego, że skarżąca faktycznie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oznacza, że w sprawie nie zaistniały warunki umożliwiające zmianę postanowienia wskutek stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy w znaczeniu przyjętym w art. 165 p.p.s.a. Zauważenia wymaga to, że ciężar udowodnienia braku możliwości partycypowania w kosztach postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, stąd odstąpienie od przedstawienia jakichkolwiek wyjaśnień albo przedstawienie ich w sposób niepełny nie tylko skutkuje odmową uwzględnienia wniosku na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale tym bardziej musi skutkować odmową zmiany postanowienia w trybie określonym w art. 165 p.p.s.a., skoro nie można w takim przypadku w żaden sposób uznać, by zgłoszone ponownie żądanie było oparte na usprawiedliwionej podstawie, a jednocześnie stanowiło wyraz podjęcia przez stronę wszystkich możliwych działań i dążenia do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej w sposób, który prowadziłby do rozwiania wszystkich wątpliwości, jakie organ sądowy w sprawie nabrał ze względu na nie dość dokładne ujęcie w oświadczeniu informacji potrzebnych do rozpatrzenia wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.