I SA/Wa 2850/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 21 października 2013 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. W dniu 25 marca 2014 r. (data prezentaty Sądu) skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie z kosztów sądowych. Powyższy wniosek został rozpoznany, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2850/13, odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Na skutek wniesienia sprzeciwu Wojewódzki Sad Admiracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2850/13 odmówił przyznania prawa pomocy. M.S. złożył zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 571/14 oddalił zażalenie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący nie zakwestionował skutecznie w odrębnym postępowaniu podstawy przyznania mu świadczenia rentowego, a właśnie brak podstaw do przyznania tego świadczenia stanowił podstawowy argument podnoszony przez niego w zażaleniu. Przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokument – dotyczący przyznania tego świadczenia - jest dokumentem urzędowym i zgodnie z art. 224§ 1 kpc stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany wziąć pod uwagę znajdujące się w aktach dokumenty, z których wynika, że skarżący może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika korzystając ze zgromadzonego świadczenia, które w dacie wystawienia pisma wynosiło [...] zł brutto. Wyrokiem z dnia 13 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2850/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Na urzędowym formularzu PPF z dnia 10 stycznia 2015 r. M. S. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stwierdził, że nie przysługuje mu renta i nie ma oszczędności, nie pobiera też jakiegokolwiek zasiłku i jest bezrobotny. Nie osiąga dochodu i posiada mieszkanie [...] m2. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2850/13 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Orzeczenie to zostało doręczone w dniu 9 lutego 2015 r. W dniu 16 lutego 2015 r. (data prezetaty) skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia, kwestionując fakt przyznania mu świadczenia rentowego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wobec czego straciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ww. ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Na podstawie art. 245 § 1 - 3 powołanego aktu prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa). Zgodnie natomiast z art. 165 powołanej ustawy postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Powyższe oznacza, że składając w sprawie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący zobowiązany jest wykazać, że nastąpiła taka zmiana w jego sytuacji materialnej, w rezultacie której poprzednie postanowienie sądu administracyjnego musi zostać zmienione, gdyż strona spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. W niniejszej sprawie, na skutek złożenia wniosku przez M. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił mu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie M.S. na to orzeczenie, postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 571/14 – oddalił je, gdyż uznał, że skarżący nie zakwestionował skutecznie w odrębnym postępowaniu podstawy przyznania mu świadczenia rentowego, a właśnie brak podstaw do przyznania tego świadczenia stanowił podstawowy argument podnoszony przez niego w zażaleniu. Przy czym przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokument, potwierdzający przysługujące skarżącemu prawo do renty, jest dokumentem urzędowym i zgodnie z art. 224 § 1 kpc stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany wziąć pod uwagę znajdujące się w aktach dokumenty, a w szczególności to, że z akt sprawy wynika, iż skarżący może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, korzystając ze zgromadzonego świadczenia, które w dacie wystawienia pisma wynosiło [...] zł brutto. W ponownie wniesionym urzędowym formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że jest bezrobotny renta, ani emerytura mu nie przysługuje. Prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, a jedyny posiadany majątek do mieszkanie o pow. [...] m2. W tej sytuacji, Sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa zmianie, a on nadal neguje posiadane prawo do renty bez wykazania tego faktu jakimkolwiek dokumentem, w sytuacji gdy został pouczony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lipca 2014 r, że to on powinien udowodnić, iż dokument przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie pochodzi od tego organu lub, że zawarte w nim oświadczenie jest niezgodne z prawdą. Wynika to z faktu, iż dokument ten ma walor urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 kodeksu postępowania cywilnego). Z tego względu Sąd stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów jego utrzymania. Nie wskazał bowiem żadnych nowych okoliczności, które nastąpiły w jego sytuacji majątkowej. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Skoro w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo pouczenia zawartego w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nadal podważa prawo do przysługującej mu renty, nie przedstawiając żadnych dokumentów, z których faktycznie wynikałby brak uprawnienia do niej, to Sąd zobowiązany był stwierdzić, że nie nastąpiła zmiana sytuacji skarżącego i jest on nadal osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. M. S. może uzyskać środki pieniężne dokonując odbioru kwoty zgromadzonej z tytułu wskazanej, niepobieranej renty za okres ostatnich 3 lat. Skoro M. S. podjął decyzję o rezygnacji z wskazanego uprzednio źródła utrzymania, to oczywistą konsekwencją tego jest stwierdzenie, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn wyłącznie od niego zależnych. Jednocześnie jego sytuacji majątkowej w żaden sposób nie można porównywać do sytuacji majątkowej osób, które - mimo podejmowanych starań - nie są w stanie opłacić kosztów udziału w postępowaniu. Na koniec należy wskazać, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, wniosek ten nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawca już z mocy ww. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest z nich zwolniony. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ww. aktu strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie takiej kategorii spraw. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 i 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.