I SA/Wa 287/16

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. T., P. T., J. T., D. T. i R. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej postanawia I. przyznać A. T. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 20 lipca 2016 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca jest osobą straszą ([...] lat) i schorowaną. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca zaznaczył, że posiada liczne schorzenia i leczy się u wielu lekarzy specjalistów. Na potwierdzenie swego stanu zdrowia załączył orzeczenie komisji lekarskiej o posiadanym stopniu inwalidztwa, z którego wynika, że został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i drugiej grupy inwalidów z tytułu wzroku. Wnioskodawca podał, że nie posiada nieruchomości, mieszkania, domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych. Wyjaśnił, że zgodnie z umową dożywocia zajmuje mieszkanie o powierzchni [...] m ² oraz ponosi koszty jego utrzymania (w tym bieżące remonty) oraz opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, wywóz nieczystości i śmieci oraz koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw. Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2016 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z kim wnioskodawca ma zawartą umowę dożywotniego prawa do zajmowania mieszkania i u kogo mieszka. Zapytano wnioskodawcę, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z osobami u których mieszka, jeśli tak, należało wskazać wysokość dochodów osób z którymi wnioskodawca mieszka. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem w jakiej wysokości ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, wywóz nieczystości stałych i płynnych, itp.), gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca wskazał ogólnie, że ponosi ww. koszty, bez podania konkretnych kwot. Wezwano wnioskodawcę do podania orientacyjnej kwoty jaką miesięcznie przeznacza na leczenie i zakup lekarstw oraz do podania orientacyjnej kwoty jaką miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży i środków chemicznych). Zapytano wnioskodawcę, czy otrzymuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 25 sierpnia 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca zawarł umowę dożywocia z synem i na tej podstawie zajmuje mieszkanie. Zaznaczył, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i nie otrzymuje żadnej pomocy ze strony rodziny, ani też wsparcia ze strony organizacji społecznych czy państwowych. Oświadczył, że ponosi miesięcznie następujące wydatki – za telefon – [...] zł, tytułem opłat za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości od [...] zł do [...] zł, na leczenie i zakup lekarstw od [...] do [...] zł, na codzienne wydatki bytowe (żywność, odzież, obuwie, środki utrzymania, ogrzewanie/opał, środki czystości, ubezpieczenie, bieżące naprawy, wydatki kulturalno-oświatowe, remonty oraz nagłe nieprzewidziane wydatki) kwotę od [...] zł do [...] zł miesięcznie. W sumie miesięcznie wnioskodawca na bieżące utrzymanie siebie i opłaty przeznacza kwotę w wysokości od [...] zł do [...] zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca posiada bowiem stały dochód miesięczny w wysokości [...] zł netto. Natomiast ponoszone przez wnioskodawcę wydatki miesięczne wynoszą w przypadku opłat za media od [...] do [...] zł, na leczenie i zakupu lekarstw od [...] do [...] zł, na codzienne wydatki życiowe i bytowe od [...] zł do [...] zł. W sumie wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę stałych wydatków miesięcznych oscyluje pomiędzy kwotą [...] zł, a kwotą [...] zł. Z powyższych względów uznano, że wnioskodawca ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi jest w stanie wygospodarować środki finansowe na poniesienie ewentualnych kosztów sądowych samodzielnie. Zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania wnioskodawca nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Natomiast ewentualne koszty jakie mogą pojawić się w sprawie np. tytułem uiszczenia wpisu sądowego od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej czy tytułem wpisu sądowego od ewentualnego zażalenia nie będą wyższe niż kwota 100 zł. Uznano zatem, że wnioskodawca przy wysokości uzyskiwanego dochodu stałego będzie w stanie ponieść ewentualne koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty jego płynności finansowej. Oceniając możliwości finansowe wnioskodawcy dotyczące ustanowienia pełnomocnika z wyboru uznano, że nie jest on w stanie samodzielnie ich ponieść bez uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.