I SA/Wa 2872/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. M. S., wnioskiem z dnia 23 grudnia 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz piątką uczących się dzieci. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, a ponadto ciągnik, kombajn, samochód osobowy oraz drobny sprzęt rolniczy. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł rocznie. Skarżący zaznaczył, że sytuacja materialna rodziny jest trudna, wskazał ponadto, że przeszedł operację kręgosłupa w związku z czym nie może wykonywać ciężkich prac. W tej sytuacji zmuszony jest korzystać z pomocy osób trzecich. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. wezwano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał pismo z dnia 25 stycznia 2014 r., do którego załączona została kserokopia decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z której wynika, że na rok 2013 r. przyznana wnioskodawcy została płatność w wysokości [...] zł. Z załączonego do pisma zaświadczenia z Urzędu Miejskiego w N. wynika zaś, że wnioskodawca jest właścicielem [...] ha gruntów rolnych, w tym [...] ha przeliczeniowych użytków rolnych, jego żona zaś właścicielką gruntów o pow. [...] ha fiz., w tym [...] ha przeliczeniowych. Dochód z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. wynosił natomiast [...] zł. W związku z tym, że do pisma z dnia 25 stycznia 2014 r. nie zostały załączone wszystkie żądane dokumenty, w tym m.in. żądany wyciąg z rachunku bankowego, skarżący wskazał zaś, że jego nadesłanie było niemożliwe z przyczyn niezależnych od niego (warunki pogodowe), pismem z dnia 7 lutego 2014 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, stosownych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej, w tym potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji, z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe w dniu 24 lutego 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo wnioskodawcy z dnia 18 lutego 2014 r., do którego załączony został m.in. wyciąg z rachunku za okres od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. Wnioskodawca wskazał ponadto, że nie jest w stanie wskazać ile dokładnie wydaje na utrzymanie rodziny, ale jest to kwota około 1300 – 1500 zł miesięcznie. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że M. S. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano co prawda, że rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł rocznie. Zauważyć jednakże trzeba, że danych zawartych we wniosku oraz z analizy nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący prowadząc gospodarstwo rolne o pow. [...] ha otrzymuje z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatność w ramach tzw. systemów wsparcia bezpośredniego, która – jak wynika z nadesłanej kserokopii decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. - w 2013 r. wyniosła [...] zł. Z zaświadczenia z Urzędu Miejskiego w N. wynika natomiast, że wnioskodawca jest właścicielem [...] ha przeliczeniowych użytków rolnych, jego żona zaś właścicielką gruntów o pow. [...] ha przeliczeniowych. Dochód z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. wynosił zaś [...] zł. Istotne jest przy tym, że prowadząc gospodarstwo rolne skarżący posiada stosunkowo wartościowy sprzęt rolniczy m.in. w postaci kombajnu i ciągnika. Z analizy nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika dodatkowo, że w dniu 23 grudnia 2013 r. na rachunek wnioskodawcy wpłynęły środki pieniężne w wysokości [...] zł z tytułu opłaty faktury z dnia [...] grudnia 2013 r. za zboże. Okoliczności powyższe przemawiają za stwierdzeniem, że – wbrew temu co podnosi skarżący w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy - sytuacja materialna rodziny nie jest szczególnie trudna. Nie można uznać, że wnioskodawca jest osobą ubogą, bez środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Sytuacji wnioskodawcy nie można utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które pozbawione są jakiegokolwiek dochodu lub posiadają środki tak niewielkie, że z trudnością zaspokajają podstawowe potrzeby życiowe. Zdaniem referendarza sądowego skarżący jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść koszty postępowania w sprawie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.