I SA/Wa 288/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. B., decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. umarzającą postępowanie w sprawie wypłacenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy [...] w W. Prezydent Miasta W. uzasadnił stanowisko w sposób następujący. Wnioskami M. B. z dnia [...] lipca 1994 r., T. B. z dnia [...] maja 2003 r., Z. S. z dnia [...] maja 2003 r., W. K. z dnia [...] maja 2003 r., Z. K. z dnia [...] maja 2003 r., M. D. z dnia [...] maja 2003 r. i G. M. z dnia [...] maja 2003 r. wystąpiono o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] ozn. hip. Nr [...], o powierzchni [...]m². Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279). Z datą wejścia w życie dekretu to jest z dniem 21 listopada 1945 r. grunt nieruchomości, zgodnie z art. 1-szym przeszedł na własność Gminy W., a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14 poz. 130) na rzecz Skarbu Państwa. W dniu 21 listopada 1945 r. to jest w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni [...] m², wysokości [...] m, dwóch kondygnacjach, o I kategorii zniszczeń użytkowanym w całości po 1945-tym roku. Komisja delegowana przez Prezydium Rady Narodowej w W., wykonując orzeczenie z dnia [...] września 1953 r. protokołem z dnia [...] kwietnia 1954 r. objęła w posiadanie budynek w celu jego przekazania w zarząd i administrację Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych Nr [...]. Z akt sprawy wynika, że dom mieszkalny dwu kondygnacyjny składał się z dwóch lokali o ośmiu izbach. Zgodnie z zaświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...] czerwca 1972 r., do dnia [...] listopada 1945 r. nieruchomość stanowiła własność T. J., który zakupił ją aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1933 r. Wnioskodawcy są spadkobiercami T. J. W dniu [...] grudnia 1948 r., również jego spadkobiercy R. K., H. B. i A. J. złożyli w terminie przewidzianym przepisem art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1953 r. odmówiono spadkobiercom tego prawa, w związku z przeznaczeniem terenu na cele użyteczności publicznej. Stwierdzono również, że budynek znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Skarbu Państwa. Minister Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] lutego 1954 r., orzeczenie to, utrzymał w mocy. R. K., H. B. i A. J., w dniu [...] lipca 1969 roku złożyli następny wniosek – o przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1970 r. na podstawie art. 53, 55 i 58 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 18 z 1961 r. poz. 94) wniosek pozostawiono bez uwzględnienia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość "została przekazana na Skarb Państwa przed 5 kwietnia 1958 r." Zgodnie z cytowanym przepisem art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, odszkodowanie przysługiwało poprzedniemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcy prawnemu za dom jednorodzinny i jedną działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po wejściu w życie niniejszej ustawy, to jest po dniu 5 kwietnia 1958 r., na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543) recypowały tę zasadę. Zgodnie z art. 215 ust. 2 tej ustawy przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życia dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Z uwagi na to, że stan prawny co do podstawy ustalania odszkodowań za dom jednorodzinny, nie zmienił się, postępowanie administracyjne powinno było być umorzone, gdyż żądanie dotyczące tożsamej sprawy zostało już rozpatrzone decyzją ostateczną z dnia [...] marca 1970 r. Ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy odszkodowania za przejście domu na własność Skarbu Państwa powodowałoby, że decyzja taka obarczona byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Wojewoda [...] utrzymując w mocy opisaną decyzję wyjaśnił, że skoro kwestia roszczeń byłych właścicieli została rozstrzygnięta decyzją ostateczną to zachodzi bezprzedmiotowość postępowania odszkodowawczego, które w takiej sytuacji winno być umorzone na mocy art. 105 § 1 kpa. Ponieważ przedmiotem postępowania odwoławczego jest ocena decyzji organu pierwszej instancji dotycząca umorzenia postępowania, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do ustosunkowywania się co do zgłoszonych w odwołaniu merytorycznych zarzutów dotyczących materialnoprawnych przesłanek odszkodowawczych określonych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jeden ze spadkobierców, M. B., na tę decyzję, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła rażące naruszenie art. 105 § 1 i art. 11 kpa. poprzez zamknięcie jej drogi do uzyskania decyzji merytorycznej pomimo, że organy administracji publicznej winny dążyć do ustalenia istoty sprawy i wyjaśniać przesłanki jakimi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Organy administracji żądały przeprowadzenia postępowań spadkowych celem ustalenia obecnego kręgu spadkobierców, pomimo, iż postępowanie miało być bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył. Na wstępie należy stwierdzić, że Wojewódzkie Sądy Administracyjne zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) kontrolują działalność administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, orzekając w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym stosownie do § 2 pkt 2 i 3, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego jak też bezczynność organów w sprawach dotyczących wydania decyzji, postanowień i innych czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wobec tego, niezależnie od granic zaskarżenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd bada ich zgodność z zastosowanym prawem procesowym i materialnym. Sąd, analizując decyzje Prezydenta W. i Wojewody [...] nie stwierdził uchybień w prowadzonych postępowaniach jak też naruszenia art. 105 § 1 kpa jako podstawy rozstrzygnięcia. Niesporne jest, że spadkobiercy byłego właściciela T. J. występowali o prawo własności czasowej, zgodnie z art. 7-mym analizowanego w decyzji dekretu z dnia 21 listopada 1945 r., otrzymując orzeczenie odmawiające przyznania im tego prawa, występowali też z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania, który decyzją Prezydium Rady Narodowej W. nie został uwzględniony. W tej sytuacji, przy zasadzie wynikającej z art. 16 kpa, to jest trwałości decyzji administracyjnej, następne wnioski przedmiotowo tożsame z już rozpoznanymi, nie mogły wywołać wydania nowej decyzji administracyjnej w tej samej sprawie. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego jedynie postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może toczyć się ponownie w tej samej sprawie, przy spełnieniu warunków z art. 156 § 1 kpa. Należy zaznaczyć, że od daty wydania decyzji przez Prezydium Rady Narodowej W. to jest od dnia [...] marca 1970 r., pomimo że wówczas obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a w dacie rozpoznania wniosków obecnych spadkobierców, ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami obie regulują w ten sam sposób podstawę do ustalenia odszkodowania za działkę gruntu lub za budynek na nieruchomości warszawskiej , przejętej w trybie dekretu z 1945 r. Wynika to z okoliczności prawnej – treść art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. została przyjęta przez przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. W obu więc przypadkach podstawowym kryterium dla ustalenia odszkodowania była faktyczna utrata władania działką gruntu lub budynkiem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Tak więc nie tylko nie zmienił się stan faktyczny sprawy, ale i, nie zmienił stan prawny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Z tego względu zasadnie umorzono postępowanie, a organ wyższego stopnia utrzymał taką decyzję w mocy. Z tych samych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Decyzja ostateczna nie może być zmieniona lub uchylona w następnym postępowaniu administracyjnym poza przypadkami wskazanymi w kodeksie postępowania administracyjnego.