I SA/Wa 288/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. S., J. P., A. W., E. D., W. S., M. S., M. S. i B. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania B. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i J. S. nieruchomości w miejscowości [...], tj. poza obecnymi granicami RP. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 17 marca 2015r. B. S. złożyła w imieniu własnym oraz w imieniu J. P., A. W., E. D., W. C., M. S., M. S. i B. S. do Wojewody [...] wniosek o uzupełnienie rekompensaty za pozostawione na terenach obecnej [...] mienie w związku z II Wojną Światową. Wojewoda [...] wezwał B. S. o doprecyzowanie wniosku. B. S. w piśmie z dnia 12 maja 2015 r. wskazała, że jej wniosek należy traktować jako wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami kraju w związku z II Wojną Światową. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że przedmiotowy wniosek został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r., a zatem nie został spełniony warunek wynikający z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2015 r. wniosła B. S. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty za pozostawione mienie wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W przedmiotowej sprawie B. S. złożyła wniosek w dniu 17 marca 2015 r., zatem nie dochowała terminu wskazanego w cytowanym przepisie. Organ zaznaczył, że w systemie prawa rozróżnia się terminy procesowe i terminy prawa materialnego. Terminy procesowe są z reguły przywracalne. Termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ administracji ani sąd administracyjny. W ocenie Ministra organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował wniosek strony z dnia 17 marca 2015 r., uprzednio wzywając o jego sprecyzowanie, jako nowy wniosek w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Strona wyraźnie wskazała, iż wniosek należy traktować jako wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ zaznaczył, że w dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi, iż: "W terminie określonym w ust. 1 (6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy) osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany". W przedmiotowej sprawie nie został zatem zachowany również termin wynikający z nowelizacji ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto Minister wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] zmienił uprzednią decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. potwierdzającą prawo do zaliczenia za nieruchomość pozostawioną przez J. i J. S. w miejscowości [...], woj. [...], w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Na podstawie decyzji z dnia [...] października 2013 r. B. S., J. P., A. W., E. D., W. S., M. S., M. S. oraz B. S. otrzymali rekompensatę w łącznej kwocie [...] zł, która została wypłacona w dniach 16 oraz 29 stycznia 2014 r. Skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. złożyli B. S., J. P., A. W., E. D., W. C., M. S., M. S. i B. S.. W uzasadnieniu skargi wskazali, że do uchybienia terminu do złożenia wniosku doszło nie z ich winy, a na skutek wprowadzenia ich w błąd pismem Konsulatu RP z dnia 24 sierpnia 2000 r. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nie narusza prawa. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem B. S. z dnia 17 marca 2015 r., która w imieniu własnym oraz: J. P., A. W., E. D., W. S., M. S., M. S. i B. S. wniosła o: "wydanie dodatkowej decyzji odszkodowawczej". Na prośbę Wojewody, B. S., pismem z dnia 12 maja 2015 r., doprecyzowała ww. wniosek wskazując, że domaga się potwierdzenia prawa do rekompensaty w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy osoba zamierzająca ubiegać się o rekompensatę musi złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do omawianego świadczenia i dopełnić tej czynności w określonym w ustawie terminie, to jest do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, na co trafnie zwróciły uwagę organy administracji orzekające w niniejszej sprawie. Stanowisko takie podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Zatem złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. jest warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty. Po upływie tego terminu uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. Wskazanie innych nieruchomości niż wskazane w pierwotnym wniosku nie może być potraktowane jako uzupełnianie, precyzowanie czy też modyfikacja tego wniosku, bowiem ten wniosek odmiennie kształtuje nawiązany wcześniej stosunek prawny pomiędzy organem a wnioskującym. Jeżeli przepis wskazuje datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to oczywistym jest, że zainteresowani w zakreślonym terminie muszą wyrazić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty. Takie pojmowanie art. 5 ust. 1 ustawy wynika nie tylko z wykładni gramatycznej, także wykładnia systemowa oraz wykładnia funkcjonalna potwierdzają przedstawione powyżej stanowisko. Gdyby intencją ustawodawcy było dopuszczenie by żądania co do przysługującej rekompensaty mogły być kształtowane w każdym czasie, to dałby temu wyraz w jednoznacznym przepisie prawa. W ustawie brak jest jakichkolwiek zapisów, które pozwalałyby przyjąć, że wnioski, które należało złożyć w nieprzekraczalnym terminie, mogły być uzupełniane w dowolnym czasie, w tym po dniu 31 grudnia 2008 r. Omawiana ustawa wprowadza rozwiązania o charakterze szczególnym. Jej przepisy muszą być więc interpretowane i stosowane w sposób ścisły. Wnioski, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, są wnioskami o ukształtowanie prawa do rekompensaty. Granice tego prawa muszą być zatem w pełni ukształtowane w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych. Oznacza to, że rekompensata przysługuje tylko za nieruchomości, w sprawie których wnioski zostały zgłoszone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Rozszerzenie wniosku o kolejne nieruchomości mogło mieć miejsce do dnia 31 grudnia 2008 r. Żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować zatem trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę terminu o charakterze prekluzyjnym. W konsekwencji, organy zasadnie uznały, że roszczenie dotyczące nieruchomości położonej w miejscowości [...] skarżąca zgłosiła dopiero w piśmie z 17 marca 2015 r., doprecyzowanym 12 maja 2015 r., a zatem z oczywistym naruszeniem terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Potraktowanie tego ostatniego wystąpienia jako odrębnego wniosku było prawidłowe. Wniosek ten dotyczył bowiem, nieruchomości odrębnej od tej zgłoszonej wcześniej (której dotyczyła decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r.) i zmierzał do uzyskania prawa do rekompensaty za kolejne nieruchomości, poprzez próbę obejścia granic czasowych, które ustawodawca wyznaczył dla dochodzenia roszczeń w tym zakresie. Skoro w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. strona skarżąca nie wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tę nieruchomość to oczywistym jest, że roszczenie w tym zakresie wygasło. Zatem stanowisko organów o odmowie przyznania rekompensaty za nieruchomość, wbrew twierdzeniom skargi, jest zgodne z prawem. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji wyroku.