I SA/Wa 289/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: sędzia WSA Daniela Kozłowska sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Z. N. na postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Archiwum Państwowego w K. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia, o treści, że Z. N. do dnia 17 kwietnia 1944 r. przebywał w obozie przejściowym przy ul. [...] w K., a następnie został przeniesiony do obozu przejściowego na P., z którego został wywieziony dnia [...] maja 1944 r. na roboty przymusowe do III Rzeszy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Pismem z dnia 10 października 2007 r. Z.N. wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego w K. o wydanie zaświadczenia, które potwierdzałoby, że do dnia [...] kwietnia 1944 r. przebywał on w obozie przejściowym przy ul. [...], a następnie został przeniesiony do obozu przejściowego na P., skąd w dniu [...] maja 1944 r. wywieziono go na roboty przymusowe. Do podania załączył kopię imiennej karty z kartoteki niemieckiego Urzędu Pracy w K. ([...]) oraz zaświadczenie Okręgowej Komisji Zbrodni Hitlerowskich w K. - Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] lutego 1987 r. (wydanego na podstawie przechowywanych przez Komisję kartotek w/w Urzędu Pracy), które to zaświadczenie potwierdzało pobyt strony w obozach przejściowych przy ul. [...] w K., a także fakt skierowania na roboty przymusowe. Powyższy wniosek nawiązywał do wcześniejszej korespondencji prowadzonej przez skarżącego z Archiwum, w szczególności do pisma z dnia 22 lutego 2006 r. w którym organ potwierdził fakt istnienia niemieckiego obozu przejściowego przy ul. [...] w K., datę jego zamknięcia oraz okoliczność, że osadzeniu w tym obozie zostali następnie częściowo przeniesieni do obozu na P. a częściowo - do obozu -schroniska przy ul. [...] (bez podania nazwy miejscowości). Postanowieniem z [...] października 2007 r. (nr [...]) Dyrektor Archiwum Państwowego w K. odmówił wydania żądanego zaświadczenia uzasadniając swoje stanowisko negatywnymi wynikami kwerendy w zasobie Archiwum. Wyjaśnił przy tym, iż, odnalezione informacje o istnieniu obu, wskazanych w podaniu obozów przesiedleńczych, a także informacje o przenoszeniu osadzonych między tymi obozami nie stanowiły wystarczającej podstawy do urzędowego potwierdzenia, że wnioskodawca tam przebywał. Organ stwierdził ponadto niedopuszczalność wydania zaświadczenia na podstawie informacji dostarczonych przez samą stronę. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji Z. N. wskazywał na sprzeczność między treścią uzasadnienia tegoż postanowienia a treścią zaświadczenia wydanego w 1987 r. przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich oraz treścią pisma z Archiwum Państwowego w K. z dnia [...] lutego 2006 r. Wg żalącego się dokumentacja, wystawiona przez Okręgową Komisję powinna bowiem być uwzględniana przy wydawaniu dotyczących go zaświadczeń i winna być cyt. "zaliczana do zbioru archiwalnego". Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Naczelny Dyrektor Archiwum Państwowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że odmowa wydania zaświadczenia była zasadna, ponieważ w zasobie archiwalnym Archiwum w K. nie występowały dane niezbędne do wydania żądanego przez stronę zaświadczenia. Zgodnie z art. 28 pkt 5 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. Nr 97, poz. 673 ze zm.) archiwa państwowe wydają bowiem zaświadczenia wyłącznie na podstawie dokumentacji należącej do ich zasobu. Zasada ta ma oparcie również w art. 218 § 1 k.p.a., obligującym organ administracji jedynie do poświadczania danych będących w jego posiadaniu. Z tej zatem przyczyny Dyrektor Archiwum w K. nie był uprawniony do wydania zaświadczenia na podstawie urzędowych potwierdzeń dokonanych przez inne podmioty ani też na podstawie informacji zamieszczonych w podaniu. Z tego powodu nie mógł on również, w związku z żądaniem strony, uwzględnić okoliczności, że osoby osadzone w obozie przy ul. Wąskiej w Krakowie zostały następnie przeniesione do innych obozów - ponieważ nie dysponował dowodami, że fakt ten dotyczył wnioskodawcy. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi Z. N., którą wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący, powołując się na wyżej wspomniane zaświadczenie Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w K. i kserokopię karty z kartoteki niemieckiego Urzędu Pracy ([...]) oraz przeprowadzając analizę faktów i dat dowodził, że był jednym z więźniów w obozie przy ul. [...] w K. a następnie został przeprowadzony do obozu przejściowego na P., skąd wywieziono go na roboty do III Rzeszy. Po otrzymaniu odpisu odpowiedzi na skargę wniesionej przez organ, skarżący nadesłał dodatkowo do Sądu niepoświadczone kserokopie szeregu pism (w tym dokumentów) z Instytutu Pamięci Narodowej i Fundacji "[...]", które miałyby potwierdzać fakt pobytu skarżącego w w/w obozach i wywiezienie go na roboty do [...]. W obszernej odpowiedzi na skargę Naczelny Dyrektor Archiwum Państwowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ wyjaśnił przy tym dodatkowo, że rozpatrując zażalenie strony nie widział potrzeby informowania jej o możliwości wniesienia przez nią odrębnego podania do innego organu właściwego w sprawie, którym był w tym przypadku Instytut Pamięci Narodowej, gdyż - w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - skarżący niewątpliwie wiedział, że dokumentacją niezbędną do wydania zaświadczenia dysponował w przeszłości organ inny niż Archiwum Państwowe. Zażalenie wskazywało również, że skarżący świadomy był związków między dawną Komisją Badania Zbrodni Hitlerowskich, a działającym obecnie Instytutem Pamięci Narodowej, jednak z przyczyn nieznanych organowi orzekającemu, nie zwracał się on o wydanie zaświadczenia do tej ostatniej instytucji. Naczelny Dyrektor zaznaczył również, że brak było podstaw do wypowiadania się w tej sprawie w przedmiocie mocy dowodowej zaświadczenia wydanego w 1987 r. przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich. Nadmienił jednak, że - zgodnie z jego treścią - zostało ono wydane na podstawie karty imiennej z kartoteki niemieckiego Urzędu Pracy. Dokonane zaś w tej karcie wpisy bezspornie nie dotyczą osadzenia skarżącego w obozach przejściowych w K., co w zaświadczeniu tym stwierdzono. Władze okupacyjne odnotowały jedynie, że Z. N. został od dnia [...] maja 1944 r. skierowany do przedsiębiorstwa na G., lecz z informacji tej nie wynikało bezpośrednio, że świadczył on tam pracę przymusową. Zdaniem organu, zaświadczenie z 1987 r. dotknięte jest rażącymi wadami, a wydane na jego podstawie kolejne zaświadczenie - abstrahując od przeszkód formalnych uniemożliwiających jego wydanie - pozorowałoby tylko wartość dowodową, której ewidentnie nie posiada dokument źródłowy ani wydane na jego podstawie pierwotne zaświadczenie. Odnosząc się do treści skargi organ podkreślił, że powołany w skardze art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. Nr 97, poz. 673 ze zm.) określa zakres działalności archiwalnej i nie dzieli się na punkty. Najprawdopodobniej natomiast skarżący planował wskazać na art. 22 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w skład państwowej sieci archiwalnej, prowadzącej działalność archiwalną w zakresie państwowego zasobu archiwalnego, wchodzą m.in. archiwa państwowe. Z żadnego z tych przepisów nie wynika jednak, aby skarżący mógł skutecznie przekazać posiadane przez siebie dokumenty do zasobu Archiwum Państwowego w K. Dokonane bowiem przezeń czynności nie odpowiadają ustawowym kryteriom gromadzenia państwowego zasobu archiwalnego, wyrażonym w szczególności w art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 44 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, a także § 13 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 16 września 2002 r. w sprawie postępowania z dokumentacją, zasad jej klasyfikowania i kwalifikowania oraz zasad i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych (Dz. U. Nr 167 poz. 1375). Rozporządzenie to przyznaje dyrektorom archiwów państwowych rozległe uprawnienia w zakresie kształtowania zasobu kierowanych przez nich jednostek. Włączenie dokumentów do zasobu archiwum państwowego nie mogłoby zatem nastąpić jednostronnie, tylko na mocy woli osoby przekazującej. Na skutek działań skarżącego żaden z załączonych przez niego do wniosku dokumentów nie stał się "przechowywanym materiałem" - w rozumieniu art. 28 cytowanej ustawy, tzn. nie wszedł do zasobu Archiwum Państwowego. (Skarżący nie wyraził też intencji, by dokumenty, załączone przezeń do podania w sprawie wydania zaświadczenia, zostały włączone do zasobu Archiwum, a nawet nie wnosił w sposób wyraźny, by stanowiły one podstawę żądanego zaświadczenia). Skarżący natomiast oczekiwał, że Dyrektor Archiwum Państwowego w K. wyda mu żądane zaświadczenie na podstawie operacji logicznej, która skojarzyłaby - udowodniony na podstawie zasobu archiwalnego - fakt przenoszenia osób osadzonych między krakowskimi obozami przejściowymi, a odrębnie poświadczonym - w sposób budzący zasadnicze zastrzeżenia - pobytem skarżącego w tych obozach a tego rodzaju postępowanie byłoby niedopuszczalne w świetle przepisów, które normują wydawanie zaświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za niezasadną, co w konsekwencji prowadziło do jej oddalenia. Przedmiotowa sprawa dotyczyła odmowy wydania przez organ zaświadczenia o żądanej przez stronę treści. Tego rodzaju postępowanie jest postępowaniem odmiennym od typowych postępowań administracyjnych, o których mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. i - jako postępowanie uproszczone - prowadzone jest przy zastosowaniu szczególnej procedury przewidzianej przez przepisy art. 217 - 220 k.p.a. Pomimo, że jest to - jak wspomniano -postępowanie o charakterze uproszczonym, to przewidziane przepisami prawa określone rygory proceduralne muszą być w nim zachowane. W szczególności, podkreślić wypada, że zgodnie z przepisem art. 218 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że sformułowanie "(...) znajdujących się w jego posiadaniu" nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco poprzez obejmowanie nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o wydanie zaświadczenia w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 21 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Ł 3105/95 (OSP 1998, Nr 6, poz. 106). Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego trzeba stwierdzić, że Dyrektor Archiwum Państwowego w K. nie był władny do wydawania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę na podstawie dokumentacji dołączonej przez stronę do podania. Ponieważ zaś, w oparciu o posiadane przez to Archiwum zasoby archiwalne, organ nie mógł również potwierdzić faktów objętych wnioskiem, to słusznie odmówił w tej sytuacji wydania zaświadczenia. Nadmienić wypada, że twierdzenie strony zwarte w skardze, iż dołączenie do wniosku - jako załączników w/w dokumentów, które - w ocenie skarżącego - dowodziły faktów o jakich potwierdzenie się ubiegał - stanowiło przekazanie do Archiwum Państwowego w K. materiałów archiwalnych w trybie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, jest całkowicie pozbawione podstaw. Po pierwsze, skarżący nie wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego w K. ze stosownym, bezpośrednim wnioskiem o przyjęcie do zasobu archiwalnego tego rodzaju dokumentów, po drugie - procedura przyjmowania materiałów do zasobu archiwalnego jest procedurą złożoną, uregulowaną w szczególności w art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 44 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 14 lipca, a także § 13 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 16 września 2002 r. w sprawie postępowania z dokumentacją, zasad jej klasyfikowania i kwalifikowania oraz zasad i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych (Dz. U. Nr 167 poz. 1375). Jak słusznie też w odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę organ, rozporządzenie to przyznaje dyrektorom archiwów państwowych rozległe uprawnienia w zakresie kształtowania zasobu kierowanych przez nich jednostek a włączenie dokumentów do zasobu archiwum państwowego nie może nastąpić jednostronnie, tylko na mocy woli osoby, która chciałaby dany dokument przekazać jednostce. Biorąc zatem powyższe pod uwagę - Sąd z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) - orzekł jak w sentencji.