I SA/Wa 2897/22

WyrokWSA w Warszawie2023-05-25

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Elżbieta Lenart, Monika Sawa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezydent m.st. Warszawy, jako organ jednostki samorządu terytorialnego, posiada legitymację do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, gdy organ ten jest jednocześnie następcą prawnym organu, który wydał pierwotne orzeczenie administracyjne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ Minister Rozwoju i Technologii nie zbadał, czy Prezydent m.st. Warszawy był uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. Prezydent m.st. Warszawy, będąc następcą kompetencyjnym Prezydium Rady Narodowej, nie mógł jednocześnie występować jako organ rozpatrujący sprawę i strona postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 29 września 2022 r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1962 r. dotyczącego prawa własności czasowej do gruntu. Postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, który stanowi, że postępowania wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia decyzji i niezakończone przed wejściem w życie ustawy, umarza się z mocy prawa. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie przepisów KPA poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Prezydent m.st. Warszawy posiadał legitymację do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co było podstawą do umorzenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 29 września 2022 r. i zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skarg P. B., P. B. i J. M.S. O. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 29 września 2022 r. nr DO3.7611.254.2019.OC w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz P. B., P. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz J. M.S. O. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 29 września 2022 r. nr DO3.7611.254.2019.OC Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta m.st. Warszawy o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 24 listopada 2020 r. nr DO3.7611.254.2019.AB, stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części stanowiącej własność Skarbu Państwa - obecnie dz. ew. nr [...] z obrębu [...] i umorzył postępowanie I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części stanowiącej własność Skarbu Państwa - obecnie dz. ew. nr [...] z obrębu [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku K. B. i M. T. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z dnia 7.11.1962 r. nr GT.IIIII-6/B/137/62 odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w uzasadnieniu wskazując, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren ww. nieruchomości przeznaczony został pod użyteczność publiczną - szkołę. Orzeczenie administracyjne z dnia 7.11.1962 r. zostało skierowane do K. B. i M. T. Od powyższego orzeczenia administracyjnego odwołanie nie zostało wniesione. Decyzją z dnia 24.11.2020 r. nr DO3.7611.254.2019.AB, po rozpatrzeniu wniosku P. B. i P. B., Minister Rozwoju stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 w części stanowiącej własność Skarbu Państwa - obecnie dz. ew. nr [...] z obrębu [...]. Prezydent m.st. Warszawy reprezentowany przez R. K. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Rozwoju z dnia 24.11.2020 r. nr DO3.7611.254.2019.AB. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz całości akt sprawy, Minister wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 w części stanowiącej własność Skarbu Państwa - obecnie dz. ew. nr [...] z obrębu [...] zostało zainicjowane wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia administracyjnego złożonym przez P. B. i P. B., który wpłynął do Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju w dniu 17.08.2018 r. Organ wskazał, że w dniu 16.09.2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), która w art. 2 ust. 2 stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W przedmiotowym stanie faktycznym za datę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62, organ uznał dzień 17.08.2018 r. Organ podał, że jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości, orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 zostało skierowane do K. B. i M. T. na ich adresy wskazane w złożonym przez nich wniosku o przyznanie im za symboliczną opłatą prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], który wpłynął w dniu 16.10.1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...]. Skierowana do nich w listopadzie 1962 r. korespondencja, zawierająca orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62, nie została jednak przez nich odebrana i została zwrócona do nadawcy. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. 1928 nr 36 poz. 341) 1. jeżeli doręczenie nie może być dokonane do rąk własnych odbiorcy z powodu jego nieobecności, lub też do rąk osób, wymienionych w art. 25 ust. 2 z powodu nieobecności ich w miejscu doręczenia lub z powodu odmowy przyjęcia, wówczas pismo należy złożyć we właściwym ze względu na miejsce doręczenia urzędzie gminnym, a pismo nadesłane pocztą w najbliższym urzędzie pocztowym, wywieszając o tem ogłoszenie: a) we wskazanych wyżej urzędach odpowiednio, a prócz tego b) na drzwiach mieszkania odbiorcy lub też na drzwiach lokalu, w którym znajduje się zarząd jego nieruchomości lub przedsiębiorstwa, albo w którym odbiorca pracuje, albo na bramie jego nieruchomości. 2. Wykonanie tych czynności uważa się za doręczenie. Ponadto na podstawie art. 30 ww. rozporządzenia 1. Osoba interesowana, która w toku wiadomego jej postępowania zmienia miejsce zamieszkania, powinna o tem władzę zawiadomić. 2. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pod poprzednim adresem, w sposób przewidziany w art. 26, ma skutek prawny. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że fakt, iż w aktach własnościowych organu dekretowego I instancji znajduje się zwrot przesyłki skierowanej do stron postępowania, oznacza, że urząd pocztowy wykonał konieczne czynności celem doręczenia przesyłki, a następnie zwrócił ją do nadawcy. Ponadto adresaci przesyłki winni poinformować o każdej zmianie adresu w trakcie trwającego postępowania dekretowego, a tego nie zrobili. Zatem zdaniem organu należało uznać, że doręczenie nastąpiło w 1962 r. Jednocześnie organ wskazał, że na podstawie art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 30 poz. 168) w dniu 13.11.1962 r. dokonano ogłoszenia o orzeczeniu administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62. Biorąc powyższe pod uwagę Minister uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 w części stanowiącej własność Skarbu Państwa - obecnie dz. ew. nr [...] z obrębu [...] zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia decyzji i nie zostało do dnia 16.09.2021r. zakończone decyzją ostateczną, a zatem podlega umorzeniu z mocy prawa. W związku z powyższym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, Minister uchylił decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24.11.2020 r. nr DO3.7611.254.2019.AB w całości i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7.11.1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 w części stanowiącej własność Skarbu Państwa - obecnie dz. ew. nr [...] z obrębu [...]. Skargi na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli P. B. i P. B. oraz J. O., zaskarżając ją w całości. Skarżący P. B. i P. B. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1. art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez błędną wykładnie, a w konsekwencji przyjęcie, iż Prezydent m.st. Warszawy posiadał legitymację do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej Decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 2020 r.. podczas, gdy Prezydent m.st. Warszawy jest następcą prawnym (następcą kompetencyjnym) Prezydium-Rady Narodowej w m.st. Warszawa, a niedopuszczalne jest występowanie przez ten sam podmiot (jednostkę samorządu terytorialnego) w tym samym postępowaniu jednocześnie jako organ administracyjny powołany do rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej oraz jako strona postępowania, a w konsekwencji Minister Rozwoju i Technologii powinien na podstawie art. 134 k.p.a. wydać postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, ewentualnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyć postępowanie odwoławcze ze względu na brak legitymacji do złożenia odwołania. 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 k.p.a. w zw. z art. 30 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez błędną wykładnie, a w konsekwencji przyjęcie, iż Prezydent m.st. Warszawa posiadał legitymację do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej Decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 2020 r. podczas, gdy Minister Rozwoju i Technologii nie wyjaśnił podstaw przyjęcia, iż w jego ocenie Prezydentowi m.st. Warszawy przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PRN z 1962 r. dot. nieruchomości w części stanowiącej własność Skarbu Państwa. 3. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491; dalej: "ustawa zmieniająca k.p.a.") w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez błędną wykładnie i w konsekwencji uchylenie decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 2020 r. w całości i umorzenie postępowania I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PRN z 1962 r. odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu Nieruchomości, podczas, gdy Minister Rozwoju i Technologii w pierwszej kolejności zobowiązany był do zbadania czy Prezydentowi m.st. Warszawa przysługiwała legitymacja do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dopiero w przypadku stwierdzenie braku przesłanek do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 134 k.p.a., ewentualnie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. mógłby badać możliwość potencjalnego zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. 4. art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą k.p.a., w zakresie, w jakim stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, przez naruszenie zasad wyrażonych w art. 2 Konstytucji RP tj. demokratycznego państwa prawa, sprawiedliwości społecznej, trójpodziału władzy/podziału i równowagi władz, społecznej gospodarki rynkowej, wolności gospodarczej, praw i wolności człowieka, zaufania obywateli do państwa, ochrony praw nabytych, prawa do sądu, ochrony własności prywatnej, dobra wspólnego oraz dialogu społecznego. a w konsekwencji uchylenie Decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 2020 r. w całości i umorzenie postępowania I instancji, co skutkuje uniemożliwieniem Skarżący uzyskania prejudykatu do uzyskania odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca .2004 r., o zmianie ustawy kodeks cywilny i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162 poz. 1692) za szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § k.p.a. W przypadku nie podzielenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powyższych zarzutów zaskarżonej Decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 2022 r. zarzucił naruszenie: 1. art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w. zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania oraz wydania wyłącznie decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę wniosku z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sposób ukierunkowany na uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji PRN m.st. Warszawy z 1962 r. (o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a.) podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów powinna doprowadzić organ administracji publicznej do wniosku, że w przypadku postępowań administracyjnych wszczętych na żądanie strony w przypadku, w którym organ nadzorczy ustali w postępowaniu nieważnościowym, że decyzja administracyjna obarczona jest wadą kwalifikowaną, ale upływ czasu uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności, organ winien wydać decyzję stwierdzającą wydanie wadliwej decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a), a w konsekwencji Minister Rozwoju i Technologii nie powinien wydać decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 2020 r. oraz umorzenia postępowania I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PRN z 1962 r., a stwierdzić wydanie decyzji PRN m.st. Warszawy z 1962 r. z naruszeniem prawa, a w związku z powyższym organ naruszając art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w sposób rażący naruszył przepisy postępowania rozpoznający istoty sprawy, a więc czy w sprawie miało doszło do wydania Decyzji PRN z 1962 r. z naruszeniem prawa. 2. art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. oraz a) w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że wskutek umorzenia z dniem 16 września 2021 r., z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wszczętych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tych decyzji, nie jest również możliwe prowadzenie po tej dacie tych postępowań w kierunku stwierdzenia wydania tych decyzji z naruszeniem prawa (o czym mowa w art. 158 § 2 k.p.a.); podczas gdy norma wywodzona z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w sposób jak powyżej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest oczywiście sprzeczna z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem sprzeczność normy z nią tożsamej została już stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt SK 21/17); tym samym do czasu zmiany przepisu art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. zarówno organy administracji publicznej jak i sądy mają obowiązek zastosować wykładnię zgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem dokonać takiej interpretacji przywołanych powyżej przepisów, której rezultatem jest otwarcie możliwości stwierdzenia, że ostateczne decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem prawa; co w niniejszej sprawie winno skutkować tym, że Minister Rozwoju i Technologii powinien był dojść do przekonania, że przedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie żądania pełnomocnika skarżących objętego podaniem z dnia 17 sierpnia 2018 r. nie zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w zakresie, w jakim dotyczy stwierdzenia wydana z naruszeniem prawa Decyzji PRN z 1962 r., wobec czego postępowanie może się dalej toczyć w kierunku wydania decyzji, o której mowa w art. 158 § 2 k.p.a.; 3. art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej strona 4 z 19 W wyniku naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa, sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa, ochrony własności prywatnej oraz proporcjonalności; J. O. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491; dalej: "ustawa zmieniająca k.p.a.") poprzez błędne ustalenie, że doręczenie i ogłoszenie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 7 listopada 1962 r. nr GT.III-II-6/B/137/62 nastąpiło w 1962 r. a zatem upłynął już 30 letni termin opisany w art. 2 ust 2 ww. ustawy z 11 sierpnia 20021 r. co skutkowało – zdaniem organu – umorzeniem postępowania w sprawie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania przed sądem administracyjnym w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Istotną bowiem kwestią poprzedzającą rozstrzygnięcie jest ocena czy Prezydent m.st. Warszawy reprezentowany przez R. K. był uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 24 listopada 2020 r. Postępowanie przed organem wyższej instancji może zostać bowiem uruchomione tylko wskutek inicjatywy uprawnionego podmiotu (strony lub osoby działającej na prawach strony). Legitymację strony do wniesienia odwołania należy oceniać według przepisów art. 28, 29 i 30 k.p.a. Brak interesu prawnego u odwołującego się, wynikający z ustalenia, że decyzja organu pierwszej instancji nie dotyczy praw i obowiązków odwołującego się skutkuje brakiem podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Nie zachodzi konieczny związek twierdzeń strony z powszechnie obowiązującymi normami prawa materialnego (patrz: uzasadnienie uchwały NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999/4/119). Na każdym etapie, w tym na etapie postępowania odwoławczego, organ administracji jest więc obowiązany zbadać, czy podmiot występujący o wszczęcie postępowania, jest do tego legitymowany (patrz: Barbara Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 732-734; Bogusław Moraczewski (w:) "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz dla praktyków", pod red. A. Mudreckiego, ODDK 2008, s. 357-358). W niniejszej sprawie Minister nie zbadał czy Prezydent m.st Warszawy reprezentowany przez pracownika organu w świetle dotychczasowego orzecznictwa administracyjnego był uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W orzecznictwie bowiem wyrażane jest stanowisko zgodnie z którym powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego. Sąd zwraca uwagę na pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej - w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on niejako bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu, powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. NSA wskazał także, że (..) Prezydent sprawujący funkcję starosty nie może jednocześnie występować w imieniu gminy jako strony w tej sprawie i jako organ rozpoznający tę sprawę. Podstawę do wyłączenia prezydenta miasta mogą stanowić również przepisy zawarte w art. 24 Kpa, ponieważ prezydent jest pracownikiem gminy /art. 2 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych/, z tym że pracownikiem sprawującym równocześnie funkcję organu gminy /miasta/. Wywiódł, następnie, że (..) Skoro prezydent sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu od rozpoznania takiej sprawy, to jako organ nie może w niej podejmować żadnych czynności, np. nie może dać upoważnienia do jej załatwienia jakiemukolwiek z podległych sobie pracowników. Potwierdzenie tej tezy znajdujemy w zarówno w art. 28e ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu wójta przed upływem kadencji jest równoznaczne z odwołaniem jego zastępcy lub zastępców, jaki i w art. 28f tej ustawy stanowiącym, że w przypadku wygaśnięcia mandatu wójta przed upływem kadencji jego funkcję, do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego wójta, pełni osoba wyznaczona przez Prezesa Rady Ministrów. Zaprezentowana interpretacja pozostaje w nurcie utrwalonego orzecznictwa NSA. Warto w tym miejscu przypomnieć, że już w wyroku z dnia 11 września 1992 r., IV SA 404/92 /ONSA 1993 Nr 2 poz. 50/ NSA stanął na stanowisku, że "jeżeli nie ma organu właściwego /vacat/ do wydania decyzji administracyjnej /w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, żaden pracownik urzędu gminy nie może być upoważniony przez nie istniejący organ do działania w jego imieniu" (..). Stanowisko powyższe podtrzymane zostało w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15, w której wskazano, że "powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 687 z późn. zm.) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1445)". W uzasadnieniu ww. uchwały Sąd, przedstawił obszerną i wyczerpującą argumentację zajętego stanowiska, podkreślając m.in., iż nadal jest aktualną teza, że "powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. Powiat stanowi jednolity podmiot, niezależnie od tego jak wskazano jego sposób reprezentacji, i dlatego niezależnie od tego, który z jego organów jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej, nie zmienia to faktu, że jest to decyzja wydana przez organ powiatu. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji." Powyższe oznacza zaś, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest w związku z tym stanowisko, że jednostka samorządu terytorialnego może zajmować różną pozycję - raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania - w zależności od etapu załatwiania sprawy. Prezydent m.st. Warszawy jest bowiem następcą kompetencyjnym - kontynuatorem Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy w tym znaczeniu, że to on rozpoznaje wnioski dekretowe na podstawie art. 7 ust 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister, uwzględniając dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne, oceni zatem, czy Prezydent m.st Warszawy reprezentowany przez jednego z pracowników był uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 7 listopada 1962 r. i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c ppsa orzekł jak sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło