I SA/Wa 290/12

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej M.D. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że na poniesienie tychże opłat nie pozwala jej dochód jaki uzyskuje jej rodzina. W wypełnionym na wezwanie formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i małoletnim synem (lat 8). Małżonkowie utrzymują się z wynagrodzenia męża zatrudnionego na umowę o pracę (3260 zł brutto). Skarżąca wyjaśniła, że od stycznia 2012 r. pozostaje bez pracy. Wymieniając składniki majątkowe należące do osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego, wnioskodawczyni podała, że posiada dwa mieszkania (37 m² i 53 m²). Nie posiada natomiast oszczędności, co uniemożliwia jej pokrycie kosztów sądowych ze środków pochodzących z tego źródła. Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji materialnej skarżącej, zarządzeniem z 16 marca 2012 r. została ona wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),dalej: p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie szczegółowych informacji źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała wydruk księgowy dochodu osiągniętego przez męża z tytułu wykonywanej pracy, zawiadomienie o wysokości czynszu, rachunek za energię elektryczną, fakturę za usługi telefoniczne, korzystanie z radia i TV oraz Internetu oraz kserokopię karty bezrobotnego. Strona wyjaśniła jednocześnie, że ze względu na krótki termin nie dostarczy z przyczyn niezależnych od siebie odpisów zeznań podatkowych. Zgodnie z oświadczeniem, skarżąca nie posiada lokat, akcji ani innych instrumentów finansowych. Wyliczone przez stronę miesięczne średnie wydatki gospodarstwa domowego mają się kształtować na poziomie około 2100 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym uzależnione jest od stwierdzenia, że udowodniona przez wnioskodawcę sytuacja majątkowa jest tego rodzaju, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione we wniosku informacje były niewystarczające, by za ich pomocą rozstrzygnąć, czy składająca wniosek spełnia opisane wyżej kryterium przyznania prawa pomocy, wobec czego została ona wezwana do uszczegółowienia podanych przez siebie elementów faktycznych (bieżące dochody, składniki majątku, oszczędności), składających się na jej sytuację majątkową. Powyższe wezwanie zostało wykonane przez skarżącą jedynie częściowo, albowiem wnioskodawczyni nie przedstawiła odpisów zeznań podatkowych (jej oraz męża) z ostatnich dwóch lat oraz informacji odnoszących się do posiadanych przez członków rodziny rachunków bankowych. Tę ostatnią informację skarżącą pominęła, nie odnosząc się szerzej do kwestii przyczyn, z powodu których uchyliła się od przesłanego jej zarządzeniem z 16 marca 2012 r. zobowiązania. W odniesieniu do wymogu przedłożenia wraz z wnioskiem o prawo pomocy złożonych w ostatnich dwu latach zeznań podatkowych należy przyjąć, że przedstawione przez wnioskodawczynie przyczyny, które miałyby stać za omawianym zaniechaniem (tj. krótki termin) nie mogą zostać uznane za usprawiedliwione. Wyznaczony stronie termin 7 dni na przesłanie zeznań podatkowych powinien być, co do zasady, traktowany jako wystarczający do wywiązania się z powyższego zobowiązania przy zachowaniu normalnego poziomu staranności. Gdyby był on w konkretnych przypadku z określonych przyczyn niewystarczający, strona, dążąc do rzeczywistego wyjaśnienia okoliczności, które stały za nałożeniem na nią obowiązku przedstawienia deklaracji podatkowych, powinna zwrócić się o przedłużenie wyznaczonego jej terminu, ewentualnie poinformować, w jakim terminie możliwe jest dokonanie czynności spóźnionych. W ocenianym postępowaniu skarżącej widoczny jest całkowity brak rozważenia możliwości zastosowania się do wezwania w opisany sposób. Koresponduje on jednocześnie z brakiem skrótowego chociażby wyjaśnienia, jakie kroki wnioskodawczyni podjęła celem przedstawienia w postępowaniu sądowych dokumentów, o które została wezwana. Mając na uwadze, że pominięte w toku postępowania wyjaśniającego przez składającą wniosek dokumenty (uwidoczniające aktualne saldo rachunku bankowego i przepływy finansowe na nim oraz poziom dochodów strony w długim okresie czasu) są tego rodzaju środkiem dowodowym, który w najpełniejszy sposób może służyć rozważeniu całokształtu sytuacji majątkowej strony, niezastosowanie się do skierowanego do skarżącej wezwania w omawianym zakresie powoduje brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Niemożność poniesienia przez składającą wniosek kosztów postępowania sądowego uzależnione jest od wykazania, że nie tyle jej deklarowana sytuacja majątkowa na to nie pozwala, ale że obiektywnie stwierdzone względy przemawiają za uznaniem wpisanego w żądanie przyznania prawa pomocy obrazu sytuacji materialnej wnioskodawcy za prawdziwy. Akcentowanie w złożonych wyjaśnieniach faktu braku lokat bankowych, akcji oraz innych instrumentów finansowych, przy świadomym pominięciu informacji na temat posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych oraz nieuzasadnione nieprzedstawienie deklaracji podatkowych złożonych w ostatnim 2 latach, a więc w czasie, gdy skarżąca, jak można sądzić, uzyskiwała określone dochody, nakazuje uznać, że celem przedsięwziętych w toku postępowania sądowego przez składającą wniosek czynności nie było wywiązanie się - w sposób adekwatny do funkcji wezwania unormowanego w art. 255 p.p.s.a. - z obowiązku wykazania braku możliwości partycypowania w kosztach prowadzonego postępowania sądowego, w znaczeniu nadanym temu stanowi przez art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rzetelność przedłożonego przez skarżącą oświadczenia w powyższym zakresie podważa jednocześnie deklarowany przez składającą wniosek ogólny stan majątkowy. Brak jakichkolwiek oszczędności, którego potwierdzeniem ma być deklarowana w istocie równoważność uzyskiwanych dochodów i ponoszonych miesięcznych wydatków, skarżąca łączy z posiadaniem dwóch lokali mieszkalnych, co uprawdopodabnia, że trudna sytuacja materialna skarżącej może być odmienna od deklarowanej (subiektywnie ocenianej). Ocenę tę wzmacnia to, że przedstawiany poziom dochodów rodziny, którego jedynym elementem w chwili obecnej pozostaje wynagrodzenie męża, zestawiając datę wystąpienia o prawo pomocy (luty –marzec 2012 r.) oraz moment, w którym skarżąca przestała pracować (styczeń 2012 r.), nie może być traktowany jako właściwe kryterium wyznaczenia dochodów gospodarstwa domowego. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.