I SA/Wa 290/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. złożonego przez M. M. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] przyznał M. M. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od 1 maja 2013 r. do 31 maja 2016 r. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] zmienił tę decyzję w części dotyczącej określenia wysokości zasiłku, okresu na jaki został przyznany oraz odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Na jej podstawie przyznano M. M. zasiłek stały na okres od 1 maja 2013 r. do 30 listopada 2014 r. W okresie od 1 maja 2013 r. do 6 listopada 2014 r. ustalono prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, zaś od 7 listopada 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. stwierdzono brak uprawnień do odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wypłacony zasiłek stały za grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł uznano za świadczenie nienależnie pobrane. W okresie od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. stwierdzono brak uprawień do zasiłku stałego. Na okres od 1 lutego do 31 marca 2015 r. przyznano zasiłek stały w kwocie [...] zł bez prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, zaś od 1 kwietnia 2015 r. stwierdzono brak uprawnień do otrzymywania tego świadczenia. W uzasadnieniu Prezydent [...] stwierdził, że zmiana decyzji z 2013 r. nastąpiła z powodu zmiany sytuacji dochodowej strony - o czym Ośrodek Pomocy Społecznej nie został poinformowany bezzwłocznie. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie zastępczo. W dniu 19 sierpnia 2015 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej [...] stawił się M. M. żądając wglądu w akta sprawy i wydania zwróconej do organu niepodjętej przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] maja 2015 r. Następnie pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r. (złożonym do OPS w dniu 26 sierpnia 2015 r.) wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, iż źle obliczono jego dochód, ponieważ otrzymywane stypendium w ramach programu "Razem damy radę" nie jest dochodem, gdyż prac społecznych nie wlicza się do dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] - na podstawie art. 134 kpa - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniło, że zaskarżoną decyzję doręczono M. M. w dniu 30 czerwca 2015 r. w sposób zastępczy - poprzez pozostawienie dwukrotnie awiza w jego miejscu zamieszkania. Wskazało, iż potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest znajdująca się w aktach sprawy koperta, w której przesłano decyzję opatrzona adnotacją o sposobie doręczenia oraz pieczęciami Urzędu Pocztowego. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem w dniu 15 lipca 2015 r. Wniesiono je zaś w dniu 26 sierpnia 2015 r. - a zatem z uchybieniem wskazanego w art. 129 § 2 kpa terminu. Kolegium wskazało, że - jak wyjaśnił organ pierwszej instancji w załączonym do akt oświadczeniu Dyrektora OPS [...] - zaskarżona decyzja została wysłana do skarżącego w dniu 9 czerwca 2015 r. Mimo dwukrotnego awiza M. M. nie odebrał jej - wobec czego w dniu 30 czerwca 2015 r. nastąpił jej zwrot do adresata. Następnie w dniu 19 sierpnia 2015 r. skarżący - podczas pobytu w OPS i przeglądania akt sprawy - wyjął z nich nieodebrany list polecony zawierający decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. oświadczając, że decyzja należy do niego. Jednocześnie na jej kopii zamieścił podpisaną swoim nazwiskiem uwagę, iż decyzję otrzymał dnia 19 sierpnia 2015 r. Oświadczenie w tym przedmiocie zawiera notatka służbowa pracownika socjalnego z dnia 19 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że samowolne zabranie decyzji z akt sprawy nie jest tożsame z prawidłowym doręczeniem, jakie faktycznie miało miejsce w dniu 30 czerwca 2015 r. i nie skutkuje ponownym rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania. Uznało również, iż decyzja, którą skarżący zabrał samowolnie przeglądając akta sprawy, ma wyłącznie walor informacyjny i nie może być uznana za dokument prawidłowo doręczony w tym dniu. Podało ponadto, że M. M. nie zwrócił się z prośbą o przywrócenie uchybionego terminu. Zatem odwołanie wniesiono od decyzji, która stała się ostateczna. Pismem z dnia 21 stycznia 2016 r. M. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. W skardze wyjaśnił, że nie mógł odebrać decyzji OPS przesłanej pocztą w czerwcu 2015 r., gdyż odbywał w tym czasie staż poza miejscem zamieszkania - na dowód czego przedłożył oświadczenie spółki [...]. z dnia [...] stycznia 2016 r. Wskazał ponadto, iż postępowanie przed SKO toczyło się bez udziału strony - co w jego ocenie stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na tej podstawie możliwe zatem było rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w tym trybie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga M. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. M. na postanowienie Prezydenta [...] z [...] maja 2015 r. o zmianie decyzji przyznającej pomoc w formie zasiłku stałego w części dotyczącej wysokości, okresu oraz odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie natomiast do art. 129 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Procedurę doręczeń decyzji administracyjnych regulują przepisy rozdziału 8 kodeksu postępowania administracyjnego Zasadą jest, iż doręczenie następuje do rąk adresata (art. 42 § 1, 2 i 3 kpa). W razie nieobecności adresata doręczenia można dokonać za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie pierwsze kpa). W sytuacji, gdy brak jest możliwości dokonania doręczenia w jeden z wyżej wymienionych sposobów, wówczas zastosowanie ma art. 44 kpa, który normuje tzw. fikcję prawną doręczenia pisma. W takiej sytuacji, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 2014 r. - Prawo pocztowe, operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 kpa). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w placówce pocztowej operatora pocztowego, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 kpa). W przypadku zaś niepodjęcia przesyłki w powyższym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 kpa). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki pozostawiono pismo w placówce pocztowej operatora pocztowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W niniejszej sprawie zastosowanie znalazł właśnie przewidziany w ww. art. 44 kpa tryb doręczenia zastępczego. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy oświadczenia Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] września 2015 r., decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. została wysłana do skarżącego za pośrednictwem urzędu pocztowego listem poleconym w dniu 9 czerwca 2015 r. Urząd Pocztowy zwrócił ww. przesyłkę z adnotacją na zwrotnym poświadczeniu odbioru "przesyłka nie podjęta w terminie". Powyższe potwierdza również pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] września 2015 r. Jak wynika z jego treści przesyłkę adresowaną do M. M., zawierającą odpis ww. decyzji Prezydenta [...], po nieudanej próbie doręczenia w dniu 11 czerwca 2015 r. awizowano do odbioru w placówce pocztowej adresata, a następnie w dniu 19 czerwca 2015 r. dokonano powtórnej awizacji. Przedmiotową przesyłkę zwrócono nadawcy w dniu 26 czerwca 2015 r. wraz z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" i ostatecznie doręczono nadawcy w dniu 29 czerwca 2015 r. zgodnie z art. 37 ustawy Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529). Skuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło zatem w dniu 25 czerwca 2015 r. - zgodnie z art. 44 § 4 kpa. Wobec powyższego termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 9 lipca 2015 r. Złożenie odwołania dopiero w dniu 26 sierpnia 2015 r. nastąpiło zatem bezsprzecznie z uchybieniem czternastodniowego terminu wskazanego w art. 129 kpa. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że wbrew adnotacji - znajdującej się na odpisie decyzji Prezydenta [...] - naniesionej przez skarżącego, że otrzymał on kwestionowaną decyzję w dniu 19 sierpnia 2015 r., nie sposób uznać tej daty za datę doręczenia decyzji, od której należy liczyć czternastodniowy termin do złożenia od niej odwołania. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w dniu [...] sierpnia 2015 r. skarżący "samowolnie zabrał decyzję wraz z kopertą potwierdzającą nieodebranie przesyłki" oraz naniósł adnotację o jej odbiorze w tym dniu na oryginale. Ponadto - jak wskazano już powyżej - w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie skutecznego doręczenia zastępczego. Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji, że skarżący nie mógł odebrać decyzji OPS przesłanej pocztą w czerwcu 2015 r. - ponieważ odbywał w tym czasie staż poza miejscem zamieszkania - wskazać należy, iż okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości doręczenia ww. decyzji w trybie przewidzianym w art. 44 kpa. Przede wszystkim wskazać należy, że odbywanie stażu poza miejscem zamieszkania nie oznacza, iż skarżący nie przebywał w tym miejscu i nie był w stanie odebrać kierowanych do niego przesyłek. Z zaświadczenia nie wynika, iż odbywanie stażu związane jest z zakwaterowaniem skarżącego poza Warszawą. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby informował on organ o innym adresie do korespondencji aniżeli jego adres zamieszkania. W oświadczeniu z dnia 7 kwietnia 2015 r. skarżący wskazał, że od listopada 2014 r. jest uczestnikiem projektu "Razem damy radę" a od 2 marca 2015 r. jest uczestnikiem płatnego stażu. Oświadczenie to zostało złożone w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] - a zatem w mieście stałego zamieszkania skarżącego. Poza tym w podaniu z tej samej daty, złożonym osobiście w OPS [...], skarżący wskazał adres [...] ul. [...] [...] m.[...]. Wówczas nie podnosił, iż przebywa poza miejscem zamieszkania, mimo, że już od miesiąca był uczestnikiem stażu. Również w oświadczeniu z [...] maja 2015 r. nie podnosił tej kwestii, jak również w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w tym samym dniu – w którym wyraził zgodę na potrącenie nienależnie pobranych przez niego świadczeń za grudzień 2014 r i styczeń 2015 r. Podkreślenia wymaga fakt, że okoliczność nieprzebywania poza miejscem zamieszkania skutkującą niemożnością odbierania kierowanej do niego korespondencji, skarżący podniósł dopiero na etapie składania skargi do Sądu. Wcześniej kwestii tej w ogóle nie podnosił - również w odwołaniu od decyzji Prezydenta [...]. Poza tym, okoliczność ta mogłaby jedynie stanowić podstawę do ewentualnego rozważenia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jednak - jak zauważyło SKO - skarżący nie złożył takiego wniosku. Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż w istocie stanowiły one polemikę z merytorycznym rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Natomiast kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] miało charakter procesowy. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a złożona skarga jest niezasadna. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.