I SA/Wa 2902/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: - Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości postanawia 1) ustanowić dla H. W. radcę prawnego, 2) odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 18 listopada 2013 r. H. W. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie pod kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawczyni złożyła sprzeciw od tego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że w sprawie przyznano pomoc częściową w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów, błędnie przyjmując brak przesłanek do przyznania pomocy w pełnym zakresie. Podała, że posiadane skromne oszczędności musi w większej części wydać na wyższe niż zwykle opłaty w miesiącu grudniu 2013 r. Do sprzeciwu strona załączyła dokumenty wskazujące na ponoszone w gospodarstwie domowym opłaty. Na podstawie informacji przedstawionych przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwu oraz nadesłanych dokumentów Sąd ustalił, co następuje. H. W. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwojgiem synów, z których jeden jest uczniem gimnazjum, a drugi osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie męża wnioskodawczyni w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Skarżąca wskazała, że powyższe wynagrodzenie nie zawsze wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania 4-osobowej rodziny. Strona podała, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Skarżąca oświadczyła, ze brakująca w budżecie domowym kwota jest pokrywana z oszczędności. Posiadany majątek to nieruchomość budynkowa o powierzchni [...] m², w której zamieszkuje skarżąca wraz z rodziną. Stosownie do informacji zawartych w nadesłanych dokumentach opłaty w gospodarstwie domowym za gaz (paliwo, opłata abonamentowa i sieciowa) za okres od [...] października 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. Sygn. akt I SA/Wa 2902/13 wyniosły [...] zł, zaś faktura za energię elektryczną za okres od [...] października 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. opiewa na kwotę [...] zł, faktura z dnia [...] listopada 2013 r. za wodę wynosi [...] zł, rachunek telefoniczny z dnia [...] grudnia 2013 r. wystawiony został na kwotę [...] zł., opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi za listopad i grudzień 2013 r. to kwota [...] zł, a za wywóz nieczystości [...] zł ([...] listopad 2013 r.), opłata za usługi [...] dokonana w dniu [...] grudnia 2013 r. wyniosła [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości podlega ponownemu rozpoznaniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego oraz rzecznika patentowego – następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie natomiast z pkt 2 powołanego artykułu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona znajduje się w sytuacji materialnej, która rzeczywiście uniemożliwia dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Obowiązek wykazania, że brak jest możliwości poniesienia kosztów postępowania obciąża stronę. Podstawę oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy stanowią dane Sygn. akt I SA/Wa 2902/13 m. in. o wysokości dochodu w gospodarstwie domowym oraz wysokości stałych miesięcznych wydatków. Na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżącą informacji stwierdzić należy, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Niepracująca zawodowo wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem i dwójką synów, z czego jeden jest osobą niepełnoletnią a drugi jest osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę męża wnioskodawczyni w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Z przedłożonego przez stronę oświadczenia wynika, że dochody gospodarstwa domowego co do zasady równoważą się z jego przeciętnymi wydatkami. Jedynie w szczególnych przypadkach skarżąca zmuszona jest sięgać do zaoszczędzonych przez rodzinę środków pieniężnych. Skarżąca zadeklarowała oszczędności w kwocie [...] zł, co przy uwzględnieniu stałych dochodów i wydatków nie pozwala przyjąć, że strona nie dysponuje środkami finansowymi, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów postępowania sądowego, choćby w części. Ze wszystkich przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji, wynika, że skarżąca dysponuje wolnymi środkami. Wpis od skargi w sprawie wynosi 200 zł, zaś wysokość innych, potencjalnych opłat sądowych każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł. Podkreślenia wymaga, że w przedstawionym przez stronę stanie faktycznym, dysponowanie oszczędnościami nie pozwala na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest możliwe w odniesieniu do osób posiadających zgromadzone oszczędności, nawet jeżeli wchodzące w ich skład środki strona zabezpiecza celem poniesienia w przyszłości usprawiedliwionego wydatku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2012 r. sygn. I OZ 731/12; postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2012 r. sygn. I OZ 1086/11). Prawo pomocy przyznawane jest osobom, które faktycznie nie posiadają żadnych środków finansowych, a tym samym mogłyby być pozbawione prawa do Sądu. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku skarżącej. W ocenie Sądu skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w części obejmującej poniesienie opłat sądowych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 postanowienia.