I SA/Wa 291/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A.N. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2016 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: 1) przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...], 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. . W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, ustalonego na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) w kwocie 200 zł, skarżąca A.N. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni podała, że gospodarstwo domowe prowadzone wspólnie z mężem oraz dorosłym synem (ur. [...]) utrzymuje z uzyskiwanych z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych środków w łącznej wysokości [...]. Wysokość pobieranych świadczeń wnioskodawczyni udokumentowała kopiami przekazów pocztowych potwierdzających wypłatę świadczeń za kwiecień 2017 r. (renta skarżącej) oraz wrzesień 2015 r. (renta inwalidzka męża skarżącej). We wniosku wskazano, że strona oprócz mieszkania o pow. [...] nie posiada innego majątku, w tym oszczędności. Strona wykazała uiszczanie czynszu w wysokości [...], podała ponadto, że koszty utrzymania jej rodziny obejmują wydatki na energię elektryczną ([...]), leki ([...]) oraz media ([...]). Wysokość miesięcznych wydatków trzyosobowej rodziny we wniosku oszacowano na kwotę [...], wskazując, że rodzina egzystuje bardzo skromnie i jest zadłużona. We wniosku wskazano również, że syn skarżącej nie posiada źródeł dochodu, gdyż od [...] czerwca 2016 r. pozostaje bez pracy. W złożonym wraz z wnioskiem o prawo pomocy piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej – jej mąż – wskazał, że syn skarżącej podjął pracę zarobkową w ograniczonym wymiarze czterech godzin tygodniowo za wynagrodzeniem ok. [...], przeznaczanym na zakup papierosów, a także że syn liczy na podjęcie w najbliższym czasie pracy za granicą. Pełnomocnik strony zobowiązał się ponadto do przedłożenia na żądanie sądowe posiadanych faktur z tytułu zakupu usług leczniczych związanych z leczeniem kardiologicznym, neurologicznym, dermatologicznym oraz okulistycznym. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). W świetle art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku nie uzasadnia przyjęcia, że skarżąca spełnia powyżej wskazany warunek udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wysokość kosztów sądowych w sprawie, której dotyczy wniosek o prawo pomocy nie jest znaczna, gdyż na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł, zaś wysokość innych, przyszłych kosztów sądowych każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Odnosząc ową szacunkową wysokość kosztów sądowych w sprawie, której dotyczy wniosek o prawo pomocy do wysokości środków finansowych pozostających miesięcznie do dyspozycji skarżącej ([...]) oraz wysokości wydatków stałych jej trzyosobowej rodziny ([...]) nie można przyjąć, że skarżąca nie posiada zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów sądowych z bieżących dochodów. Koszty procesu należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, zaś ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2016 r., I OZ 115/16; z 17 grudnia 2015 r., I OZ 1682/15). Przy prawidłowym gospodarowaniu posiadanym dochodem poniesienie kosztów wpisu od skargi oraz innych kosztów sądowych samodzielnie przez skarżącą granic tych nie powinno przekroczyć. Rezygnacji, bądź ograniczenia w danym miesiącu niektórych wydatków, w związku z potrzebą poniesienia kosztów postępowania, nie można utożsamiać z uszczerbkiem w utrzymaniu niezbędnym. Dostrzegając, że budżet domowy strony obciążają także koszty związane a utrzymywaniem przez skarżącą jej dorosłego syna nie sposób jednakże nie zauważyć, że syn skarżącej jest osobą zdolną zarobkowo, aktualnie pracującą w ograniczonymi wymiarze oraz oczekującą na podjęcie pracy za granicą. Nie można zatem wykluczyć, że w przyszłości sytuacja materialna wnioskodawczyni polepszy się w wyniku pozyskania przez jej syna źródła dochodu umożliwiającemu mu partycypowanie w większym niż dotychczas wymiarze w kosztach utrzymania rodziny. Jednocześnie należy stwierdzić, że wysokość środków finansowych pozostających miesięcznie do dyspozycji skarżącej nie pozwala przyjąć, że posiada ona zdolność do samodzielnego pokrycia, równolegle z powyższej oszacowanymi kosztami sądowymi, kosztów działania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. W tych okolicznościach należało zatem stwierdzić, że w rozważanym przypadku zachodzą warunki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Przyjmując zatem, że okoliczności przedstawione w złożonym wniosku uzasadniają przyjęcie, iż skarżąca spełnia wskazany w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunek udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i nie znajdując jednocześnie podstaw do zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.