I SA/Wa 2925/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. i H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego sprawy ze skargi J. K. i H. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie. Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2014 r. (omyłkowo wskazano datę "10.01.2013") skarżący J. K. i H. K. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił wniosek skarżących bez rozpoznania wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci niezłożenia wniosku na formularzu urzędowym "PPF". Pismem z dnia 25 marca 2014 r. J. K. i H. K. wnieśli sprzeciw od powyższego zarządzenia dołączając jednocześnie wypełniony formularz urzędowy wniosku. Skutkiem wniesionego sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zarządzenie z dnia 13 marca 2014 r. utraciło moc i sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Ze złożonego formularza urzędowego wynika, że skarżący mają dochód w wysokości ok. [...] złotych z tytułu renty (z czego J. K. [...] złotych, zaś H. K. [...] złotych). Jednocześnie wskazali, że z tej kwoty utrzymują siebie gospodarstwo, opłacają energię, wodę i podatki, oraz ponoszą koszty leków w wysokości 200-250 złotych. Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2014 r. skarżący zostali wezwani do na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wezwać skarżącego H. K. i J. K. do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, b) dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego przez skarżących świadczenia rentowego - na przykład odcinka wypłaty renty bądź kopii decyzji właściwego organu rentowego o przyznaniu świadczenia, c) oświadczenia wskazującego, jakie koszty ponosi skarżący na codzienne, niezbędne utrzymanie a ponadto wyjaśniającego, gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący mieszka oraz ile wynoszą ewentualne opłaty z tym związane (opłata za mieszkanie, czynsz najmu lokalu, opłaty związane z jego eksploatacją) - w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Skarżących pouczono o treści art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na powyższe H. i J. K. oświadczyli, iż ich wydatki łącznie z mężem obejmują wydatki na żywność w wysokości [...] złotych, wydatki na leki [...] złotych i inne wydatki w wysokości [...] złotych. Jednocześnie wskazali, iż opłaty związane z eksploatacją domu stanowiącego ich własność o powierzchni [...] m2 wynoszą [...] złotych łącznie. Jednocześnie skarżący przedłożyli: 1) kserokopię potwierdzeń przelewu renty na rzecz H. K. 2) kserokopię Decyzji nr [...] o zmianie wysokości renty strukturalnej na rzecz H. K. 3) kserokopię przelewu na rzecz Zakładu Usług Komunalnych tytułem opłaty za wodę; 4) kserokopię faktur VAT na rzecz [...] wraz z odcinkami płatności za okres grudzień 2013 r. - luty 2014 r. 5) kserokopię odcinków płatności na rzecz [...] S.A. z terminami zapłaty do dnia 30 września 2013 r., 15 listopada 2013 r. oraz 16 stycznia 2014 r.; 6) kserokopię informacji o miesięcznej wysokości składki w KRUS z terminem płatności do 30 kwietnia 2014 r.; 7) kserokopię faktury za zakup obuwia ortopedycznego; 8) kserokopię odcinków płatności na rzecz [...] S.A.; 9) kserokopię faktury [...] tytułem zakupu leków; 10) kserokopię faktury [...] tytułem zakupu leków; 11) kserokopie potwierdzenia przelewów świadczeń rentowych na rzecz J. K.; 12) kserokopie pokwitowania wpłat tytułem opłaty za gospodarowanie odpadami; 13) kserokopię decyzji o waloryzacji renty J. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 tej ustawy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W świetle treści art. 246 § 1 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast wykładnia systemowa art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, niepubl.). Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że utrzymują się z rent w łącznej wysokości ok. [...] złotych. Powyższe oświadczenie znajduje odzwierciedlenie w złożonych kserokopiach w postaci potwierdzenia przelewu w wysokości [...] złote w okresie styczeń i luty 2014 r. oraz [...] złotych w miesiącu marcu 2014 r. (k. 83) wobec waloryzacji od marca na rzecz H. K., a także potwierdzeń przelewu renty na rzecz J. K. w wysokości [...] złotych (k. 67-68). Łącznie dochód skarżących wynosi zatem [...] złotych od marca 2014 r. w związku z dokonaną waloryzacją świadczeń. Jednocześnie skarżący oświadczyli, że powyższy dochód jest przeznaczony na ich utrzymanie, utrzymanie gospodarstwa, opłatę energii, wody i podatków, a także, że na leki wydają ok. [...] miesięcznie (k. 41-42). W oświadczeniu z dnia 16 kwietnia 2014 r. wskazali nadto, iż przeznaczają kwotę [...] złotych miesięcznie na żywność, opłaty związane z eksploatacją wynoszą łącznie [...] złotych, zaś wydatki na leki wynoszą [...] złotych (k. 52). Ze złożonych przez skarżących kserokopii przelewów i faktur wynika zaś, że tytułem opłat za energię elektryczną skarżący zapłacili [...] złotych (płatność do 30 września 2014 r.), [...] złotych (płatność do 15 listopada 2013 r.) oraz [...] złotych płatne do 16 stycznia 2014 r. (k. 59). Jednocześnie skarżący ponoszą wydatki w postaci opłaty za gospodarowanie odpadami w wysokości [...] złotych (k. 67-68), opłatę tytułem kwartalnej składki KRUS w wysokości [...] złote (k. 60), opłatę za internet w wysokości [...] złotych (k. 62-64), opłatę za telefon [...] złote za miesiąc luty i marzec 2014 r. oraz [...] złotych za styczeń 2014 r. (k. 56-58). Z przedstawionych przez skarżących informacji wynika również, że na leki wydali oni [...] złote w styczniu 2014 r. (k. 65) oraz [...] złotych (k. 66). Jednocześnie w marcu 2014 r. r. ponieśli oni koszt w wysokości [...] złotych (po refundacji) w związku z zakupem butów ortopedycznych. Zestawienie powyższych danych prowadzi do wniosku, iż skarżący przy dochodzie miesięcznym [...] złotych ponoszą oni wydatki średniomiesięczne wydatki w wysokości w wysokości [...] złotych bez kosztów leków, zaś z kosztami leków [...] złote. Jeżeli uwzględnić by wydatki w zadeklarowanej kwocie [...] złotych miesięcznie na żywność, co nie wydaje się kwotą wygórowaną, skarżącym pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota [...] złote, którą mogą bądź to zaoszczędzić, bądź wydać na dowolny cel. Jeżeli zatem zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) kwota wpisu w niniejszej sprawie wynosi 200 złotych, uiszczenie jej nie będzie w ocenie Sądu stanowiło spełnienia dyspozycji wynikającej z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jak wskazano wyżej kwota ta możliwa jest do uiszczenia z pozostałych środków finansowych skarżących wynoszących [...] złote. Reasumując, wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej powyżej sytuacji finansowej skarżącego, posiadającego obecnie stałe źródło dochodów, przy niewyjaśnionych wątpliwościach co do posiadania dodatkowych źródeł przychodu, nakazują stwierdzić, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym przez stronę). Jednocześnie powyższe ustalenie prowadzi do konkluzji, iż sytuacja skarżących uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, to jest w zakresie obejmującym ustanowienie radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie. Kwota [...] złote, w ocenie Sądu, nie jest wystarczająca do ustanowienia pełnomocnika z wyboru, co stanowi przesłankę wynikającą z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący wykazali bowiem, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i tym samym rodziny jaką tworzą. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.