I SA/Wa 2934/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Miasta Stołecznego W. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Miasta Stołecznego W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie [...] z [...] września 2020 r., na podstawie art. 77 ust. 1 w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r., poz. 121, j.t.), dalej "ugn", art. 21 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020r., poz. 139), dalej "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania ", art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (D.U. 2019, poz. 270), dalej "ustawa zmieniająca", umorzono postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], obecnie [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], (związanej z lokalem mieszkalnym nr [...]), wszczęte wypowiedzeniem z 16 listopada 2018 r. nieruchomość ta stanowiła przedmiot użytkowania wieczystego T.G. Organ ustalił, że wypowiedzenie zostało dokonane 16 listopada 2018 r. i zaproponowano nową opłatę roczną w wysokości [...] zł począwszy od 1 stycznia 2019r.. Wypowiedzenie doręczono użytkownikowi wieczystemu 10 grudnia 2018 r. Pismem z dnia 4 stycznia 2019 r. T. G. złożył wniosek do SKO o ustalenie, że dokonana opłata jest nieuzasadniona. Rozpoznając ten wniosek SKO uznało, że organ dokonał aktualizacji opłaty rocznej na podstawie art. 78 ust. 1 ugn. Następnie wskazał, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, która w art. 1 ust. 1 i 2 stwierdza, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów pod określonymi warunkami. Art. 21 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi z kolei, że postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych wszczęte i nie zakończone przed dniem przekształcenia toczą się nadal na podstawie przepisów dotychczasowych. 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Przepis art. 4 stanowi, że postępowania wszczęte po 5 października 2018 r. w sytuacji w której wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom, wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. z mocy art. 4 ust. 2 umarza się o ile nie zostały niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Z tych względów SKO umorzyło postępowanie jako wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło [...]. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło: 1. naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego winno być umorzone podczas gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w tej sprawie bowiem [...], dokonało skutecznego wypowiedzenia wysokości opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości gruntowej; 2. art. 21 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu poprzez niezastosowanie go do stanu faktycznego sprawy; 3. art. 79 ust. 3 zd. pierwsze i drugie ugn poprzez niezastosowanie go do stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z [...] września 2022 r., sygn. akt [...] oddalił zażalenie [...] na postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] maja 2022r., sygn. [...] odrzucającego sprzeciw [...] od orzeczenia SKO z dnia [...] września 2020 r., nr [...] wskazując, że od orzeczenia SKO nie służy sprzeciw do sądu powszechnego ale skarga do sądu administracyjnego. Postanowieniem z [...] lutego 2023 r. WSA w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie i czy w świetle nowych regulacji prawnych istnieje podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] jest wiele podmiotów w tym T.G., któremu przysługuje określony udział w gruncie. Właściciel gruntu [...] pismem z 16 listopada 2018 r. wypowiedziało mu dotychczasowe opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego. Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownik wieczysty taki wniosek złożył. Po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia Skarżący, zgodnie z pouczeniem, wniósł sprzeciw do Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Tenże Sąd, postanowieniem z [...] maja 2022 r., [...], odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dotyczące ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z [...] września 2022 r. Postanowieniem z [...] lutego 2023 r. WSA w Warszawie przywrócił [...] termin do wniesienia skargi. Art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019. r o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), wskazuje przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy: - postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.; -wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (16 listopada 2018 r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek. Z akt sprawy - wbrew wywodom organu – nie wynika, czy wypowiedzenia zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym, czy też nie. Przy czym, co istotne, organ nawet nie zwrócił się do [...] o przedstawienie dowodów doręczenia tych wypowiedzeń, nie zawiadomił go w trybie art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy i zapobiegłby wydaniu wadliwego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ w sposób wadliwy ustalił stan faktyczny, co stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organ naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy ugn, co doprowadziło do wadliwego umorzenia postępowania administracyjnego. Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od orzeczenia o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali, czy wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Jeżeli nie, uprawniony będzie do umorzenia postępowania. Jeżeli tak, rozpozna sprawę merytorycznie. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ppsa sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa.