I SA/Wa 295/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2015 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. [...]; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K. B., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r.), po rozpatrzeniu odwołania L. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na zakup leków i zapłatę zadłużenia czynszowego w wysokości 11853 zł i opłacenie jednego semestru studiów na U. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] odmówił przyznania L. S. pomocy finansowej na zakup leków i zapłatę zadłużenia czynszowego w wysokości 11853 zł. Organ I instancji wskazał, że L. S. w dniu 27 lutego 2014 r. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków i zadłużenia czynszowego, opłacenie rachunków za: gaz, prąd, internet, żywność, środki czystości, bilet miesięczny oraz opłacenie semestru na studiach na U. w wysokości 3.500 zł. Wnioskodawca twierdzi, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z pomocy B. C., matki jego małoletniego syna, z którą zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu. Wszelkie opłaty ponosi B. C. Wnioskodawca jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów, a 12 - letni syn wnioskodawcy P. S. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji Prezydent stwierdził, że L. S. pozostaje de facto na utrzymaniu B. C., która, według twierdzeń wnioskodawcy, zarabia około 600 zł miesięcznie jako opiekunka do dziecka. Jak ustalił organ I instancji w maju 2014 r. B. C. uzyskała dochód 400 zł, zaś w czerwcu zarobiła około 500-600 zł. W ocenie Prezydenta rodzina posiada wyższe dochody niż ujawnione w wywiadzie środowiskowym, a w sprawie mamy do czynienia z dysproporcją, której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto zdaniem organu I instancji L. S. odmawia współpracy z pracownikiem Ośrodka Pomocy społecznej, gdyż udziela sprzecznych wyjaśnień, co jest przyczyną odmowy przyznania ww. świadczeń. Od decyzji I instancji L. S. wniósł odwołanie, kwestionując zasadność tej decyzji i twierdząc, że nie prowadzi wspólnie gospodarstwa domowego z B. C.. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] (sprostowaną postanowieniem organu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na zakup leków i zapłatę zadłużenia czynszowego w wysokości 11853 zł i opłacenie jednego semestru studiów na U. Kolegium wskazało, że rozstrzygnięcie Prezydenta nie budzi zastrzeżeń formalno - prawnych. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opalu, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z akt sprawy wynika, że odwołujący wraz z konkubiną i synem mieszkają wspólnie w dwuosobowym mieszkaniu. Wszyscy domownicy korzystają wspólnie z dwóch pokoi i kuchni, ale jak twierdzi prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się jedynie z pomocy B. C., która robi zakupy i wnosi opłaty m.in. za energię elektryczną i internet. Stosownie natomiast z art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem rodziny należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W ocenie Kolegium materiał dowodowy wskazuje, że wnioskodawca pozostaje de facto we wspólnym gospodarstwie domowym z B. C. i ich synem. Rodzina posiada wyższe dochody niż ujawnione w wywiadzie środowiskowym, a w sprawie mamy do czynienia z dysproporcją, której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, co może skutkować odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Przy czym w sprawie miał zastosowanie również przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W ocenie Kolegium zebrany materiał dowodowy wskazuje bowiem na taki brak współdziałania, polegający na udzielaniu wyjaśnień niezgodnych ze stanem faktycznym. Dodał, iż opłacanie studiów, czy spłaty zadłużenia czynszowego nie można uznać za niezbędną potrzebę życiową. Ze skargą na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpił L. S., wnosząc o uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. radca prawny K. B., działający w sprawie jako pełnomocnik z urzędu dla skarżącego, wskazał, że zaskarżona decyzja, po jej sprostowaniu postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., w sentencji odnosi się do zupełnie innej decyzji niż zawarta w dołączonych do niej aktach postępowania administracyjnego. W aktach sprawy brak jest nie tylko decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], ale również jakiejkolwiek wzmianki o takiej decyzji. Zarówno sentencja zaskarżonej decyzji, jak też jej uzasadnienie odnosi się do zupełnie innego orzeczenia, niż decyzja zaskarżona odwołaniem przez skarżącego. Tym samym decyzja organu II Instancji jest dotknięta sankcją nieważności, ponieważ odnosi się do decyzji nieistniejącej i jako taka jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Zaskarżona decyzja nie odnosi się do wszystkich żądań zawartych we wniosku skarżącego, ograniczając się do kwestii pomocy finansowej na zakup leków, zapłatę zadłużenia czynszowego w wysokości 11853 zł i opłacenie jednego semestru studiów na U., a nie dotyczy pozostałych żądań w postaci opłacenia rachunków za gaz i prąd, internet, żywność, środki czystości i bilet miesięczny. Nieprawidłowy jest również stan faktyczny wskazany w kwestionowanej decyzji. Skarżący wystąpił z wnioskiem do Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2014 r. o udzielenie pomocy poczynając od miesiąca czerwca 2014 r., a nie jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wnioskiem z dnia 27 lutego 2014 r. Ponadto decyzja organu II Instancji narusza art. 80 Kpa. Nie odnosi się w sposób merytoryczny do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, a stanowi wyłącznie ocenę i potwierdzenie ustaleń zawartych w decyzji Prezydenta W. W konsekwencji decyzja organu II instancji stanowi powtórzenie wszystkich błędów, które poczynione zostały na etapie postępowania prowadzonego przez Prezydenta W. powodując naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Ponadto należy podkreślić, iż przeprowadzony przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej wywiad środowiskowy, w tym oświadczenia pracowników, skarżącego i B. C. stanowi jedyny materiał dowodowy zebrany w toku postępowania. Nie wiadomo do jakiej innej dokumentacji odwołuje się organ II Instancji. Przy czym ograniczenie się przez organy obu instancji do okoliczności wskazanych przez skarżącego w trakcie wywiadu środowiskowego i dowolnej ich interpretacji prowadzi do wniosku, iż wszystkie te okoliczności mogłyby z powodzeniem świadczyć o tym, że skarżący faktycznie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Tym samym, postępowanie przeprowadzone przez organy obu instancji narusza art. 7 i 77 Kpa ponieważ nie prowadzi do ustalenia prawdy materialnej. Nie do przyjęcia jest także argument o dysproporcji i nieujawnionych źródłach dochodów traktowany jako okoliczność dyskwalifikującą wniosek złożony przez skarżącego. Ponadto stwierdzenie, że skarżący odmawia współpracy z organem jest także błędne. Jednocześnie pominięto kwestię, czy wszystkie żądania skarżącego zawarte we wniosku z dnia 16 czerwca 2014 r. stanowią niezbędną potrzebę życiową, a nie ulega wątpliwości iż część z nich z całą pewnością tak - opłacenie rachunków za gaz i prąd, żywność i środki czystości, jak również internet i bilet miesięczny potrzebne do znalezienia i utrzymania pracy. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uznać za uzasadnioną – aczkolwiek z innych względów niż podniesione przez stronę skarżącą. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 1), bądź czy nie zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 156 kpa, powodująca konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu (pkt 2). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wady, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, z którego wynika, że nieważna jest decyzja, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Dla wystąpienia wskazanej podstawy nieważnościowej istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Na tożsamość spraw wskazuje identyczność elementów podmiotowych i przedmiotowych (elementy te muszą się pokrywać), a więc identyczność stron w danych postępowaniach administracyjnych oraz treść żądania strony, podstawa prawna i stan faktyczny. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że skarżący wystąpił z odwołaniem od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]. Rozpatrując to odwołanie Samorządowe Kolegium w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta. Następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r.) Kolegium ponownie wydało rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r. Z porównania obu opisanych decyzji Kolegium wynika zatem, że organ II instancji dwoma różnymi decyzjami ostatecznymi rozstrzygnął tę samą sprawę administracyjną. W okolicznościach sprawy koniecznym jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji wraz z postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. prostującym tą decyzję. Jednocześnie należy wyjaśnić, że stwierdzone uchybienia jakich dopuścił się organ odwoławczy orzekający w sprawie, czynią przedwczesną merytoryczną ocenę wydanych w sprawie decyzji, albowiem w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym Ocena taka byłaby bowiem wobec kwalifikowanej wadliwości zaskarżonej decyzji i postanowienia prostującego tą decyzję przeprowadzonego postępowania przedwczesna. Z tych wszystkich względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1p.p.s.a.