I SA/Wa 295/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K., W. M. i M. W. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 839/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. K., W. M. i M. W. sumę pieniężną w kwocie po 1.000 (tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. K., W. M. i M. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. K., W. M. i M. W. (Skarżący), reprezentowani przez radcę prawnego M. A., pismem z [...] grudnia 2021 r. (data wpływu do Sądu [...] lutego 2022 r.), wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi m.st. W. (Prezydent) w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 839/16. Skarżący wyjaśnili że 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 839/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] oznaczoną jako "Część Kolonii nr [...] i [...] w [...]" dz. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wskazali także, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami: z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 4/18, z 18 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1573/18 oraz z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1908/20 ukarał już trzykrotnie Prezydenta grzywnami w łącznej wysokości 7.500 (siedem tysięcy pięćset) złotych za niewykonanie ww. wyroku. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo wezwania organu pismem z [...] grudnia 2021 r. do wykonania powyższego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Zaznaczyli także, że zważywszy na fakt, że od dnia zakreślonego przez Sąd na zakończenie postępowania i wydania decyzji upłynęły ponad cztery lata, a organ nie zakończył postępowania skarga jako w pełno uzasadniona zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie wskazali, że z uwagi na fakt, że wniosek Skarżących o wypłatę odszkodowania złożony został w lutym 2016 r., jak również, że w wyroku z 18 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1573/18 oraz z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1908/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a mimo to organ nie zakończył postępowania i nadal nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu – wniosek o zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kwoty pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za ponad pięcioletnie oczekiwanie na załatwienie sprawy od chwili złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania, jak też za ponad czteroletnie oczekiwanie od terminu na załatwienie sprawy zakreślonego przez Sąd, jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny oraz o przyznanie od organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej. Jednocześnie wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest zgodnie z obowiązującą w Biurze Spraw Dekretowych procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącą załącznik do zarządzenia nr 1825/2016. Zaznaczył, że organ podjął działania zmierzające do zakończenia przedmiotowego postępowania. W tym celu zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego przedmiotowej nieruchomości. Wskazane opracowanie geodezyjne zostało dostarczone [...] stycznia 2022 r. Obecnie ww. opracowanie geodezyjne oraz zebrany materiał dowodowy podlega analizie i weryfikacji. Wskazał, że podejmowanie na bieżąco czynności w niniejszej sprawie jest dodatkowo utrudnione ze względu na częstą nieobecność oryginałów akt własnościowych w urzędzie, na skutek nieustannych skarg, zażaleń i ponagleń składanych przez pełnomocnika Skarżących. Jest ona spowodowana koniecznością przekazywania akt do innych organów - w tym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze względu na wykorzystywane przez strony środki prawne dotyczące przewlekłości postępowania. Są to wielomiesięczne okresy, w których znacznie utrudnione jest wykonanie bieżących czynności zmierzających do zakończenia postępowania z powodu braku oryginałów akt własnościowych. W ocenie Prezydenta, jest to okoliczność niezależna od organu. Końcowo Prezydent wskazał, że postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r.. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle złożonych. W jego ocenie, nie bez znaczenia dla długości trwania postępowania jest zmieniający się stan prawny i poglądy orzecznictwa, co często powoduje konieczność ponownej weryfikacji wykonanych już w sprawie czynności. Ponadto, zdaniem Prezydenta, na uwadze trzeba mieć również fakt, iż procedowanie w sprawie w ostatnim czasie zostało dodatkowo utrudnione w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego od 14 marca 2020 r., a następnie stanu epidemii od 20 marca 2020 r. Jednocześnie organ nie odniósł się do wniosku Skarżących o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 839/16, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] oznaczoną jako "Część Kolonii nr [...] i [...] w [...]" dz. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] marca 2017 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin rozpoznania wniosku upłynął [...] czerwca 2017 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem. Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już trzykrotnie grzywny tj. wyrokiem z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 4/18 w wysokości 500 (pięćset złotych), wyrokiem z 18 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1573/18 w wysokości 2.000 (dwóch tysięcy) oraz wyrokiem z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1908/20 w wysokości 5.000 (pięciu tysięcy) złotych. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 15 listopada 2016 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Uwzględniono przy tym fakt, że wcześniejszymi wyrokami wymierzono już Prezydentowi grzywny w łącznej wysokości 7.500 (siedem tysięcy pięćset) złotych w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Jednocześnie, w ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 839/16, ma charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie niniejszej Sąd, oceniając charakter bezczynności Prezydenta, wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie orzeczeń sądu. Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek o przyznanie od organu na rzecz każdego ze Skarżących sumy pieniężnej jest zasadny. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że przyznanie każdemu ze Skarżących kwoty po 1.000 (tysiąc) złotych uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, co uzasadnia przyznanie stronie zadośćuczynienia z tego powodu. Podkreślić należy, że w niewykonanym wyroku Sąd wyznaczył Prezydentowi termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął [...] czerwca 2017 r. Tymczasem, organ od prawie pięciu lat od daty wydania tego orzeczenia oraz pomimo wydania wyroków wymierzających grzywny, nadal nie rozpoznał wniosku. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek Skarżących o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. sumy pieniężnej, przyznając w pkt 3 sentencji wyroku na rzecz każdego ze Skarżących kwoty po 1.000 (tysiąc) złotych. O kosztach postępowania (punkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.