I SA/Wa 295/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Marek Maliński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 listopada 2023 r. nr DO-II.7610.188.2023.PB w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2023 r. nr DO-II.7610.188.2023.PB Minister Rozwoju i Technologii (dalej również: "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. w W. (dalej również: "Spółka", "Strona" lub "Skarżąca"), od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 11 października 2023 r. nr GN-ll/SP.V.GN.IV.7224/2/1543/98/PJ umarzającej z urzędu postępowanie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda Łódzki - decyzją z dnia 11 października 2023 r. - umorzył, jako bezprzedmiotowe ze względu na niewłaściwość organu, postępowanie wszczęte na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: "ugn") w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w L., obręb [...] , oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,2136 ha, wraz z nieodpłatnym nabyciem prawa własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Minister po rozpatrzeniu odwołania Spółki – decyzją z dnia 16 listopada 2023 r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 11 października 2023 r. została wydana na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "kpa"). Organ wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregokolwiek z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Bezprzedmiotowość danego postępowania może – zdaniem Ministra - mieć charakter przedmiotowy lub podmiotowy. Przykładem bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest niewłaściwość organu ujawniona po wszczęciu postępowania administracyjnego. Minister wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na podstawie art. 200 ugn. Organ zaznaczył, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności nieruchomości stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie ustalono, iż Wojewoda Łódzki, działając na podstawie art. 18 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm. ) - decyzją z dnia 3 kwietnia 2012 r. nr GN.V.7723/Ł/4487/2001/AW - odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...] i ul. [...] , w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 2136 m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] (tożsamej z nieruchomością objętą przedmiotowym postępowaniem "uwłaszczeniowym" prowadzonym z wniosku [...] S.A., na podstawie ugn). Z kolei Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej również: "KKU") - decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]- po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Łodzi od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 3 kwietnia 2012 r., uchyliła przedmiotową decyzję Wojewody Łódzkiego w całości i stwierdziła nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności ww. nieruchomości. Minister wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 13 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1069/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. na decyzję KKU z dnia 13 stycznia 2014 r. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z dnia 9 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 557/15 – oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie. W świetle powyższego Minister stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w obrębie [...] w L. o pow. 0,2136 ha stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność jednostki samorządu terytorialnego, a co za tym idzie, właściwym organem w zakresie rozstrzygnięcia kwestii nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przez Spółkę był już w chwili wszczęcia postępowania na podstawie przepisów art. 200 ugn Prezydent Miasta L.. Biorąc pod uwagę, iż niewłaściwość Wojewody Łódzkiego do rozpoznania przedmiotowego wniosku ujawniła się na etapie prowadzenia postępowania w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w W. ww. działką, w trybie art. 200 ust. 1 ugn, Minister stwierdził, iż zaistniała bezprzedmiotowość postępowania uzasadniająca umorzenie przez organ I instancji postępowania uwłaszczeniowego na podstawie art. 105 § 1 kpa. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 listopada 2023 r. złożyły [...] S.A. w W.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: • art. 105 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegające na wadliwym przyjęciu, że zmiana właściwości rzeczowej organu w toku prowadzonego postępowania powoduje bezprzedmiotowość postępowania i stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy, która powinna skutkować jego umorzeniem i w konsekwencji bezzasadne zastosowanie tego przepisu, pomimo, iż przepis ten w niniejszej sprawie nie powinien znaleźć zastosowania; • art. 65 § 1 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego niezastosowanie, na skutek wadliwego przyjęcia, że zmiana właściwości rzeczowej organu w toku prowadzonego postępowania powoduje bezprzedmiotowość postępowania i stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy; • art. 19 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na wydaniu decyzji przez organ, pomimo że nie służy mu już przymiot organu rzeczowo właściwego w sprawie; • art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji mimo, że zasadnym było jej uchylenie i przekazanie wniosku Skarżącej do organu właściwego w sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 kpa bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, s. 485). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego, np. z uwagi na brak właściwości do rozpoznania danej sprawy. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Zgodnie z art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, prawo własności działki nr [...] wpisane zostało na rzecz [...]. Podstawą wpisu była ostateczna decyzja KKU z dnia 13 stycznia 2014 r. wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Nabycie nieruchomości przez Gminę nastąpiło z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Zważyć należy, że nabycie własności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje z mocy prawa z chwilą wejścia ustawy w życie. Natomiast stwierdzenie przejścia tego prawa należy, stosownie do art. 18 ust. 1, do kompetencji organu administracji państwowej - wymaga decyzji wojewody. Decyzja ta stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający sui generis element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili jej uprawomocnienia gmina może skutecznie powoływać się w obrocie na swoje prawo i prawem tym rozporządzać. Nabycie mienia komunalnego stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego i ma charakter pochodny - gmina staje się następcą Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie postępowanie z wniosku [...] o wydanie decyzji na podstawie art. 200 ugn zostało wszczęte w 1998 r. Natomiast decyzja komunalizacyjna została wydana przez KKU 13 stycznia 2014 r. i stała się podstawą wpisu do księgi wieczystej. Skoro po wszczęciu postępowania uwłaszczeniowego okazało się, że właścicielem nieruchomości od 27 maja 1990 r., a więc także 5 grudnia 1990 r. była [...], a nie Skarb Państwa, to Wojewoda Łódzki utracił swoją właściwość do rozpoznania sprawy z wniosku [...]. Wbrew stanowisku skargi w niniejszej sprawie nie został naruszony art. 65 § 1 kpa. Postępowanie uwłaszczeniowe zostało wszczęte, a z przedłożonego przez Skarżącą wraz z wnioskiem wypisu z rejestru gruntów z dnia 21 listopada 1998 r. wynikało, że właścicielem spornej działki jest Skarb Państwa. Dopiero decyzja komunalizacyjna z dnia 13 stycznia 2014 r. potwierdziła, że przedmiotowe działki z dniem 27 maja 1990 r. stały się, z mocy prawa mieniem Gminy. Tym samym - wbrew stanowisku skargi - w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 65 § 1 kpa. Prawidłowo zatem organy ustaliły, że 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe nieruchomości stanowiły własność jednostki samorządu terytorialnego - Gminy, której prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Organy zatem zasadnie uznały, że skoro Skarb Państwa nie jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości, to Wojewoda nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, stosownie do art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn, a w konsekwencji prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie, jako bezprzedmiotowe. Nie został więc naruszony powyższy przepis. W ocenie Sądu stan faktyczny w sprawie, w zakresie koniecznym do umorzenia postępowania, został ustalony prawidłowo. Nie doszło więc do naruszenia przepisów art. 7, 8, 77 § 1, 75 § 1 i 80 kpa. Za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 105 kpa, art. 19 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "ppsa"), orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.