I SA/Wa 2972/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2014 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. i P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania prawa własności czasowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących S. P. i P. P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] oznaczonej hip. [...], położonej przy ul. [...] (dawny numer [...]) w W. W uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wskazało, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. odmówiono B. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] oznaczonej hip. [...], położonej przy ul. [...] w W. W dniu [...] marca 2008 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek następców prawnych dawnych właścicieli o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1953 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] marca 2013 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., stwierdziło, że orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1953 r. w odniesieniu do części gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych o numerach szczegółowo wymienionych w decyzji, znajdujących się w budynku przy ul. [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można było stwierdzić jego nieważności w tym zakresie, w pozostałym zaś zakresie Kolegium stwierdziło nieważność orzeczenia z powodu rażącego naruszenia prawa przy jego wydawaniu, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją złożyli S. P., P. P. i M. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2013 r. uznając, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przytaczając m.in. treść art. 5, art. 6 i art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ podkreślił, że Kolegium zasadnie uznało, iż orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1953 r. w części wydane zostało w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tzn. z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu, a w części z naruszeniem prawa niestwierdzając jego nieważności z powodu wywołania przez to orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych. Organ zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy ustanowienia własności czasowej na rzecz dotychczasowego właściciela nie był obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego. Odmowa przyznania prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu mogła natomiast opierać się tylko na ustaleniach obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podstawą odmowy nie mógł być plan opracowywany. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. P. i P. P. zarzucając naruszenie licznych przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz art. 107 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 156 kpa, art. 157 kpa i art. 158 kpa. W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżących, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] marca 2013 r. skierowane m.in. zostały do E. T., który zmarł w dniu [...] października 1995 r., do M. J., która zmarła w dniu [...] listopada 2008 r. oraz do A. K., który zmarł w dniu [...] grudnia 2012 r. Okoliczność śmierci wskazanych wyżej osób wynika z nadesłanych do Sądu przez właściwe Urzędy Stanu Cywilnego w W., w m. W. oraz w S. stosownych odpisów aktów zgonu. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji. Decyzje te skierowane zostały do osób nieżyjących, które w chwili ich wydawania nie miały już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa). Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub akty poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.