I SA/Wa 2983/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-02
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Joanna Skiba, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Skarbu Państwa prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania) w sytuacji, gdy organ I instancji po raz drugi wydał decyzję, a zebrany materiał dowodowy, w tym w świetle znowelizowanego art. 2 ustawy zabużańskiej, pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy?Ratio decidendi
Minister Skarbu Państwa nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję Wojewody i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, że pomimo nieskuteczności kwerendy archiwalnej, zebrany materiał dowodowy, w połączeniu ze znowelizowanym brzmieniem art. 2 ustawy zabużańskiej, pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Zastosowanie instytucji kasacji (art. 138 § 2 k.p.a.) jest wyjątkiem i wymaga daleko idących braków w materiale dowodowym uniemożliwiających orzekanie co do meritum, czego w tej sprawie nie stwierdzono.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Po kilku decyzjach organów obu instancji, Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i powołanie się na niekonstytucyjną przesłankę miejsca zamieszkania. Sąd uznał, że Minister nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz J. L. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...], dalej "zaskarżoną decyzją", Minister Skarbu Państwa (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania J. L. (dalej "skarżącego") od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...], odmawiającej potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w miejscowości J., powiat [...], województwo [...], uchylił decyzję Wojewody w całości i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonej obecnie decyzji Ministra, przedstawia się w sposób następujący:
1. W dniu 21 czerwca 2007 r. J. L., s. J. złożył do Wojewody wniosek o potwierdzenie posiadania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez matkę M. L. z d. N. (dalej także "właścicielka mienia" albo "poprzedniczka skarżącego") mienia poza obecnymi granicami państwa.
2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] Wojewoda odmówił potwierdzenia skarżącemu prawa do żądanej rekompensaty z uwagi na niespełnianie przez właścicielkę opuszczonego mienia wymogu, o którym mowa w art.2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), dalej "ustawy zabużańskiej".
3. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Minister, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r. uchylił tę decyzję i przekazał Wojewodzie sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Minister wskazał, że Wojewoda nie ustalił w sposób niewątpliwy miejsca zamieszkania właścicielki pozostawionego mienia w dniu 1 września 1939 r. Wojewoda skupił się bowiem wyłącznie na wykazaniu, że właścicielka nieruchomości zamieszkiwała na terytorium RP, nadal wchodzącym w jej skład, zaniechał natomiast przeprowadzenia wyjaśnień na okoliczność zamieszkiwania przez tę osobę na terenach, nie wchodzących obecnie w skład RP. W tej sytuacji koniecznym jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, odnoszącego się do kwestii miejsca zamieszkania skarżącej w dniu 1 września 1939 r., w ramach którego Wojewoda winien w szczególności wystąpić do właściwych archiwów zagranicznych. 4. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., wydaną na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, Wojewoda ponownie odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do żądanej rekompensaty.
Uzasadniając kolejną decyzję, Wojewoda wskazał że ocena prawna stanu faktycznego sprawy winna nastąpić w świetle znowelizowanego brzmienia art.2 ustawy zabużańskiej, obowiązującego od dnia 27 lutego 2014 r. w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r., poz.195). Stosownie do powyższego, analizując w świetle znowelizowanego brzmienia art.2 pkt 1 ustawy zabużańskiej w związku z (powołanym w tym przepisie) przepisem §9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. (Dz.U. nr 54, poz.489) treść zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznać należy że przed 1 września 1939 r. właścicielka opuszczonego mienia nie miała miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W latach 1930 – 1944 r. poprzedniczka skarżącego nieprzerwanie zamieszkiwała bowiem w K., gdzie także pracowała jako nauczycielka oraz gdzie w roku 1930 otrzymała poświadczenie posiadania obywatelstwa polskiego przez Prezydenta [...] miasta K. (tj. dokument, do wydania którego umocowany był, stosownie do regulujących tę materię przepisów, organ właściwy ze względu na miejsce stałego, faktycznego zamieszkania zainteresowanej osoby). W świetle powyższego miejscowości J. nie można uznać za siedzibę główną M. L. z domu N., albowiem była ona jedynie właścicielką niezabudowanej nieruchomości gruntowej. Wyżej wymieniona posiadała natomiast kamienicę w K. przy ulicy [...], który to fakt potwierdza kontrakt kupna – sprzedaży, sporządzony w formie aktu notarialnego z dnia 14 listopada 1933 r.
5. Skarżący wniósł do Ministra odwołanie od decyzji Wojewody.
III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody, Minister, działając na podstawie art.138 § 2 k.p.a., uchylił tę decyzję i przekazał Wojewodzie sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, Minister wskazał w szczególności, co następuje:
1. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania Wojewoda nie zastosował się do zaleceń poprzedniej decyzji odwoławczej Ministra, wydanej w niniejszej sprawie, dotyczących ustalenia niewyjaśnionych a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
2. Wojewoda nie uzyskał bowiem żadnych nowych dokumentów, świadczących o miejscu zamieszkania właścicielki opuszczonego mienia oraz okoliczności jej repatriacji na obecne terytorium RP. Nie zawiera tego rodzaju informacji w szczególności zgromadzone w aktach sprawy zaświadczenie z dnia 25 listopada 2013 r., wystawione przez Archiwum Państwowego Obwodu [...], wypowiadające się wyłącznie na temat braku informacji o pozostawionym przez poprzedniczkę skarżącego majątku.
3. W tej sytuacji niezbędne jest ponowne wystąpienie przez Wojewodę do właściwych archiwów w celu uzyskania informacji o miejscu zamieszkania właścicielki mienia pozostawionego oraz o okolicznościach jej repatriacji na obecne terytorium RP lub braku posiadania takich informacji.
4. Przepis art.2 pkt 1 ustawy zabużańskiej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 12 grudnia 2013 r. nakłada na organ obowiązek badania przesłanki zamieszkania. Wojewoda winien zbadać i ocenić spełnienie się tej przesłanki w sprawie.
IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Ministra, podnosząc przeciwko zaskarżonemu orzeczeniu następujące zarzuty:
1. powołania się przez organ na przesłankę miejsca zamieszkania z art.2 ustawy zabużańskiej pomimo uznania jej niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/2012,
2. naruszenia art.2 ustawy zabużańskiej w związku z §9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 maja 1934 r. poprzez niezastosowanie przywołanego przepisu rozporządzenia, w świetle treści którego miejscowość J., a zatem miejscowość, w której właścicielka mienia opuszczonego posiadała swoją majętność, stanowiła miejsce zamieszkania tejże osoby,
3. naruszenie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania skarżącemu prawa do rekompensaty.
Jednocześnie skarżący wniósł o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o zgodność znowelizowanego art.2 pkt 1 ustawy zabużańskiej z art.31 ust.3 i art.64 ust.2 Konstytucji RP, albowiem kwestionowana regulacja stanowi w istocie powtórzenie regulacji poprzedniej, uznanej przez TK za niekonstytucyjną.
V. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza obarczona jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzję tę należało wyeliminować z obrotu prawnego.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego w drugiej instancji zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją Ministra z dnia [...] sierpnia 2014 r., było rozstrzygnięcie, czy skarżącemu przysługuje prawo do rekompensaty zabużańskiej, o której mowa w art.1 ust.1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mające wynikać z pozostawienia przez poprzedniczkę skarżącego nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było jednoznaczne ustalenie, czy właścicielka pozostawionej nieruchomości (poprzedniczka skarżącego) spełniała warunek posiadania miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przewidziany w art.2 pkt 1 ustawy zabużańskiej w brzmieniu obowiązującym od dnia od dnia 27 lutego 2014 r. Przepis art.2 ustawy zabużańskiej w tym brzmieniu stanowi, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:
a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub
b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub
c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)
- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić,
2) posiada obywatelstwo polskie.
3. Inaczej niż postrzega tę kwestię skarżący, Sąd nie dostrzega podniesionych w skardze zastrzeżeń natury konstytucyjnej do znowelizowanego brzmienia art.2 pkt 1 ustawy zabużańskiej. Z tej przyczyny Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skargi o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności przedmiotowego przepisu z Konstytucją.
4. Z uwagi na to, że organ odwoławczy zastosował instytucję procesową, o której mowa w art.138 § 2 k.p.a., tj. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania, istota kontroli sadowej zaskarżonej decyzji sprowadzała się do oceny tego, czy istotnie w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania kolejnego kasatoryjnego rozstrzygnięcia odwoławczego, łączącego się co do zasady z odstąpieniem przez organ odwoławczy od orzeczenia w sprawie co do jej meritum. Ocena zaskarżonej decyzji odwoławczej pod wskazanym wyżej kątem prowadzi Sąd do konkluzji, że zastosowanie w niniejszej sprawie (po raz kolejny) art.138 § 2 k.p.a., nie znajdowało dostatecznego uzasadnienia.
5. W myśl ugruntowanego stanowiska zarówno orzecznictwa sądowego, jak i piśmiennictwa prawniczego, przesłanką do wydania przez organ odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, jest wystąpienie stanu, w którym na skutek uchybień procesowych, do których doszło przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji, okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy, mające zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, nie zostały wyjaśnione, a ich wyjaśnienie na etapie postępowania odwoławczego wykraczałoby poza zakres dopuszczalnego, uzupełniającego postępowania odwoławczego, o którym mowa w art.136 k.p.a. Warunki do zastosowania instytucji kasacji wystąpią zatem tylko wtedy, gdy daleko idące braki lub uchybienia w zebraniu materiału dowodowego sprawy przez organ I instancji uniemożliwiają organowi odwoławczemu orzekanie w sprawie co do meritum o prawach lub obowiązkach strony postępowania, albowiem stan faktyczny, który należy podstawić do normy prawa materialnego, nie został w istotnym zakresie ustalony. Tym samym podnosi się jednolicie, że instytucja kasacji ma charakter wyjątku od zasady rozstrzygania przez organ odwoławczy co do meritum sprawy (poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, zreformowania tej decyzji albo umorzenie postępowania administracyjnego) i tylko na zasadach takiego wyjątku winna być stosowana.
6. Jak już nadmieniono wcześniej, zakwestionowana obecnie przez Ministra decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2014 r. jest już drugim rozstrzygnięciem Wojewody w niniejszej sprawie, która to okoliczność jest następstwem wcześniejszego uchylenia przez Ministra (pierwszą decyzją kasatoryjną z dnia [...] września 2012 r.) poprzedniej decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r. Po raz drugi już zatem Wojewoda dokonał oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem spełniania przez poprzedniczkę skarżącego warunku zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zaznaczyć przy tym należy, że obie decyzje organu I instancji zapadły w różnym stanie prawnym, tj. pod rządem dwóch różnych wersji art.2 ustawy zabużańskiej. Znowelizowane brzmienie przepisu różni się od brzmienia obowiązującego przed nowelizacją następującymi elementami: 1) operowaniem pojęciem "posiadanie miejsca zamieszkania" w miejsce pojęcia "zamieszkiwania", 2) rezygnacją z powiązania warunku posiadania miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z konkretną datą, tj. 1 września 1939 r., 3) wyczerpującym zdefiniowaniem pojęcia "posiadanie miejsca zamieszkania" poprzez szczegółowe odwołanie się do ówczesnego ustawodawstwa (w odróżnieniu od niezdefiniowania pojęcia "zamieszkiwania" w poprzednim stanie prawnym).
7. W pierwszej decyzji kasatoryjnej z dnia [...] września 2012 r. Minister zarzucił Wojewodzie przeprowadzenie niedostatecznie wyczerpujących wyjaśnień w zakresie zamieszkania poprzedniczki skarżącego, stwierdzając nieprawidłowe skoncentrowanie przez Wojewodę postępowania dowodowego wyłącznie na czynnościach zmierzających do wykazania, że poprzedniczka skarżącego zamieszkiwała na obecnym terytorium RP (tj. w K.), z jednoczesnym zaniechaniem czynności dowodowych, mających na celu ustalenie, czy w dniu 1 września 1939 r. wyżej wymienia osoby zamieszkiwała na byłym terytorium RP. W ocenie Ministra wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w powyższym zakresie wymagało przeprowadzenia kwerendy w archiwach zagranicznych. Ponownie procedując w sprawie Wojewoda podjął niezbędne starania na rzecz realizacji sformułowanych przez Ministra zaleceń, zwracając się do Konsulatu Generalnego RP we Lwowie o pomoc w uzyskaniu stosownej dokumentacji we właściwych instytucjach ukraińskich. Z treści skierowanego do Konsulatu pisma z dnia 13 listopada 2012 r. wynika przy tym jednoznacznie, że Wojewoda dopełnił należytej staranności przy określaniu okoliczności faktycznych, których potwierdzeniu miałaby służyć wskazana wyżej kwerenda archiwalna. W piśmie wskazano zatem, że chodzi o dowody potwierdzające "fakt, że właścicielka nieruchomości pozostawionych M. N.(po mężu L.) zamieszkiwała na stałe przed i w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowościach: [...], pow. [...], woj. [...] lub [...] (np. na podstawie listy osób uprawnionych do głosowania w wyborach powszechnych) oraz że opuściła byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., w tym wskazujących datę wyjazdu.". Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że w prawidłowy sposób Wojewoda przystąpił do usunięcia braków w postępowaniu wyjaśniającym, wytkniętych w decyzji kasatoryjnej z dnia [...] września 2012 r. Nie ulega jednakże również wątpliwości, na co słusznie zwrócił uwagę Minister w kolejnej decyzji kasatoryjnej, zaskarżonej obecnie, że uzyskane przez Wojewodę zaświadczenie właściwej ukraińskiej jednostki archiwalnej z dnia 19 września 2013 r. ustosunkowuje się do całkowicie innej kwestii, aniżeli przedstawiona przez Wojewodę, stwierdzając wyłącznie brak dokumentacji poświadczającej posiadanie przez poprzedniczkę skarżącego mienia ruchomego, znajdującego się w miejscowości J.
8. Pomimo wystąpienia opisanej wyżej daleko idącej rozbieżności pomiędzy przedmiotem zapytania Wojewody a odpowiedzią zagranicznego archiwum, prowadzącej do nieuzyskania przez Wojewodę dokumentacji, która w ocenie pierwszej decyzji kasatoryjnej Ministra na istotne znaczenie dowodowe w sprawie, nie można przyjąć, że stan faktyczny sprawy w dalszym ciągu pozostaje niewyjaśniony w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, powodując konieczność przeprowadzenia przez Wojewodę postępowania wyjaśniającego po raz kolejny (co w szczególności miałoby się łączyć z obowiązkiem ponowienia przez organ kwerendy archiwalnej na Ukrainie).
9. W ocenie Sądu zajście w niniejszej sprawie warunków niezbędnych do jej rozstrzygnięcia co do meritum, pomimo nieskuteczności przeprowadzonej przez Wojewodę zagranicznej kwerendy archiwalnej, wynika z okoliczności dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, w sprawie został zebrany obszerny, szczegółowo opisany przez Wojewodę materiał dowodowy na okoliczność miejsca zamieszkiwania byłej właścicielki w okresie przedwojennym i wojennym. Po drugie, jak już wspomniano wcześniej, znowelizowane po zapadnięciu poprzedniej decyzji kasatoryjnej Ministra, brzmienie art.2 pkt 1 ustawy zabużańskiej ustala precyzyjne kryteria uznania warunku posiadania miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP za spełniony (poprzez wspomniane wcześniej odwołanie się do ówcześnie obowiązującego ustawodawstwa). Uwarunkowania te pozwalają w ocenie Sądu na dokonanie subsumcji art.2 pkt 1 ustawy zabużańskiej w brzemieniu obecnie obowiązującym do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Podkreślania wymaga, że subsumcji takiej dokonał Wojewoda, uznając zebrany w sprawie materiał dowodowy, obrazujący zarówno wieloletnie i wszechstronne związki poprzedniczki skarżącego z K., jak też charakter nieruchomości pozostawionej na obecnym terytorium Ukrainy, jako jednoznacznie potwierdzający fakt posiadania przez właścicielkę opuszczonej nieruchomości miejsca zamieszkania wyłącznie na obecnym terytorium RP, nie zaś na terytorium byłym. Nie przesądzając na tym etapie sprawy słuszności, czy też niesłuszności ocen sformułowanych przez Wojewodę, stwierdzić należy, że merytorycznej weryfikacji tychże ocen winien dokonać Minister, orzekając w sprawie co do meritum.
10. Ponownie podkreślić należy, że sam fakt niezgromadzenia w toku postępowania przed organem I instancji stosownego zaświadczenia z archiwum zagranicznego na okoliczność posiadania lub nieposiadania przez poprzedniczkę skarżącego miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP nie uniemożliwia poczynienia wiarygodnych i rzetelnych ustaleń co do miejsca zamieszkania tej osoby w okresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności na ocenę prawdopodobieństwa, że miejsce to znajdowało się na byłym terytorium RP. Zauważyć na marginesie należy, że skarżący jako strona postępowania był nie tylko uprawniony do prowadzenia własnych poszukiwań w archiwach zagranicznych, ale tego rodzaju prywatne poszukiwania, będące w zasadzie regułą w postępowaniach zabużańskich, pozostawały w jego najlepszym interesie. Nie ulega przy tym kwestii, zważywszy na długi okres trwania postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego, że skarżący miał realną możliwość podjęcia stosownych działań. Z możliwości takiej skarżący jednakże nie skorzystał.
11. W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja odwoławcza Ministra zapadła z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.138 § 2 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polega na zastosowaniu przez organ wskazanego wyżej przepisu w sytuacji braku wystąpienia w sprawie przesłanek, o których w przepisie mowa. Z tej racji zaskarżoną decyzję odwoławczą należało wyeliminować z obrotu prawnego.
12. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ odwoławczy ponownie rozpatrzy odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2014 r., rozpatrując sprawę administracyjną, w której orzekł organ I instancji, co do meritum.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło