I SA/Wa 299/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] orzekającej o przyznaniu J. J. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w L. obręb [...]., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, w wysokości [...] zł, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzja Wojewody [...] wydana została na podstawie przepisów art. 30 i 32 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych i Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o autostradach"), co zostało uzasadnione zastosowaniem przez organ pierwszej instancji przepisu art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o drogach krajowych"), zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną przepisy niniejszej ustawy stosuje się na wniosek uprawnionego podmiotu. W ocenie Ministra Budownictwa zgodnie z treścią art. 44 ustawy o drogach krajowych w okresie obowiązywania niniejszej ustawy do lokalizacji autostrad oraz do nabywania nieruchomości pod autostrady nie stosuje się art. 21-37 ustawy o autostradach. W związku z powyższym powołany przez organ pierwszej instancji art. 42 ust. 1 ustawy o drogach krajowych może mieć zastosowanie wyłącznie do postępowań dotyczących dróg krajowych, prowadzonych uprzednio w trybie przepisów o gospodarce nieruchomościami. Organ drugiej instancji nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji, iż decyzja odszkodowawcza jest decyzją wywłaszczeniową. Zdaniem tego organu okoliczność, że odszkodowanie jest ustalane w odrębnej decyzji nie oznacza, że wydanej obecnie decyzji odszkodowawczej można przypisać charakter decyzji wywłaszczeniowej. Dlatego nie można uznać za prawidłową wysokości kwoty odszkodowania obliczonej według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji o lokalizacji autostrady i według jej wartości na dzień wydania decyzji odszkodowawczej – tj. [...] stycznia 2006 r. Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), z którego wynika, że jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. J., zarzucając jej naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, art. 129 ust. 1 i 5 oraz art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 42 ust. 1 ustawy o drogach krajowych, wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniósł, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż w niniejszej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o drogach krajowych. W ocenie skarżącego z treści art. 42 tej ustawy nie wynika, że odnosi się on wyłącznie do postępowań dotyczących dróg krajowych, prowadzonych uprzednio w trybie przepisów o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącego, nawet gdyby uznać, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie wyłącznie przepisy ustawy o drogach krajowych, w tym zwłaszcza art. 18 ust. 1, to również w takim przypadku za w pełni prawidłowe należy uznać ustalenie odszkodowania według wartości nieruchomości w dniu [...] stycznia 2006 r., tj. w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Przepisy tej ustawy nie przewidują bowiem możliwości ustalania wysokości odszkodowania innej, niż decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości. W ocenie skarżącego ustalenie wysokości odszkodowania jest obligatoryjnym elementem decyzji o wywłaszczeniu i nie może być ustalone w odrębnej decyzji. W obszernym uzasadnieniu swojej skargi skarżący powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zaprezentowane w orzeczeniu z dnia 19 czerwca 1990 r. (K 2/99, OTK 1990, cz. I, poz. 3), w którym Trybunał stwierdził, że słuszne odszkodowanie to świadczenie ekwiwalentne w stosunku do wartości wywłaszczonej nieruchomości, pozwalające na odtworzenie przez właściciela rzeczy przejętej przez państwo. Zatem punktem odniesienia dla ustalenia kwoty odszkodowania dla właściciela wywłaszczonej nieruchomości powinien być koszt jej odtworzenia. Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności administracji publicznej. Zatem kontrola sądu sprowadza się do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skład orzekający podzielił stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uznał, że decyzja ta, uchylająca decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w L., obręb Z, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha w wysokości [...] zł i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji nie narusza obowiązującego prawa. Zgodnie z treścią art. 44 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych i autostrad (Dz. U Nr 80, poz. 721 ze zm.) w okresie obowiązywania tej ustawy do lokalizacji autostrad oraz do nabywania nieruchomości pod autostrady nie stosuje się art. 21 – 37 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Treść art. 44 nie pozostawia zatem wątpliwości co do konieczności zastosowania, przy ustalaniu odszkodowania przez organ, przepisów powyższej ustawy. Zgodnie z art. 18 ust. 1 powyższej ustawy wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie odszkodowanie ustalane jest w odrębnej decyzji nie oznacza, że wydanej obecnie decyzji odszkodowawczej można przypisać charakter decyzji wywłaszczeniowej. Ostateczna decyzja orzekająca o wywłaszczeniu nieruchomości w przedmiotowej sprawie została wydana w dniu [...] września 1999 r. i zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest to data, według której określa się wartość wywłaszczonej nieruchomości niezbędną dla ustalenia odszkodowania. Tymczasem organ pierwszoinstancyjny ustalił wysokość odszkodowania w oparciu o stan nieruchomości na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej a jej wartość na dzień wydania decyzji odszkodowawczej tj. [...] stycznia 2006 r. – co jest niezgodne z obowiązującym prawem. Należy zaznaczyć, że treść art. 42 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 odnosi się wyłącznie do decyzji lokalizacyjnych; zatem oparcie decyzji organu pierwszoinstancyjnego Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. na podstawie przepisów art. 30 i 32 ustawy z dnia 27 października 1994 r. – o autostradach płatnych i krajowym funduszu drogowym (Dz. U z 1994 r., Nr 127, poz. 627 ze zm.) uzasadnione treścią art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. uznać należy za nieprawidłowe. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela także stanowiska zawarte w wiążących wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanych w niniejszej sprawie, że w przedmiotowej sprawie powinien być zastosowany art. 128 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym jeżeli na wywłaszczonej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, to odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. Tymczasem organ pierwszoinstancyjny wiedząc, że nieruchomość w dacie wywłaszczenia tj. [...] września 1999 r. była obciążona prawem dożywocia na rzecz M. P. nie odliczył jego wartości od odszkodowania przyznanego skarżącym. Należy również zgodzić się z organem odwoławczym, że operat szacunkowy stanowiący podstawę do ustalenia odszkodowania zawiera liczne braki, co uniemożliwia ocenę czy przyjęte przez rzeczoznawcę majątkowego do porównań nieruchomości spełniają wymogi § 36 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.) Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.