I SA/Wa 2995/14

WyrokWSA w Warszawie2015-01-29

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Dorota Apostolidis, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej opiekę nad współmałżonkiem, który pozostaje w związku małżeńskim i nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje zasiłek dla opiekuna na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad współmałżonkiem, jest sprzeczna z zasadą równości wyrażoną w Konstytucji RP i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym, fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie wyklucza co do zasady przyznania zasiłku dla opiekuna, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A. B. zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wykluczał przyznanie świadczenia, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podniosła zarzut nieprawidłowej wykładni tego przepisu, wskazując na wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz decyzję Wójta Gminy Ż. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania A. B. zasiłku dla opiekuna od dnia [...] r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy Ż. przyznał A. B. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad R. B. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...] r. bezterminowo. Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy Ż. poinformował A. B. o konieczności ponownego złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w wskutek wygaśnięcia z mocy prawa dotychczasowych decyzji wydanych bezterminowo z dnia 30 czerwca 2013 r. w związku z wejściem w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów osobom, które utraciły świadczenie pielęgnacyjne po 30 czerwca 2013 r., wskazując, że zakłada ona wypłatę zarówno bieżących, jak i zaległych środków opiekunom, którzy po 30 czerwca spełniali warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r. Wnioskiem z dnia [...] r. A. B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad mężem – R. B. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy Ż. odmówił ustalenia na rzecz A. B. prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad R. B. w okresie od [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia jest ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Zgodnie z art. 2 ww. ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1548 i poz. 1557, dalej jako "ustawa zmieniająca"). Zasiłek dla opiekuna od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej na przyszłość, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia ww. przesłanki i tym samym nie jest możliwym ustalenie zasiłku. Odwołanie od decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] r. złożyła A. B. W uzasadnieniu wskazała, że w niniejszej sprawie należało odnieść się do wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 358/12 oraz wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2002/12, w których sądy te stwierdziły, że literalne odczytywanie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest błędne. Tym samym wydając decyzję Wójt Gminy Ż. dokonał nieprawidłowej wykładni ww. przepisu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania A. B. zasiłku dla opiekuna od dnia [...] r. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach wskazując na treść art. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania świadczenia. Z materiału dowodowego w sprawie wynika bowiem, że R. B. pozostaje w związku małżeńskim z wnioskodawczynią, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] r. wniosła A. B.. W skardze powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu dotyczącą nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na literalnym odczytaniu treści tego przepisu, bez uwzględnienia treści wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 358/12 oraz wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2002/12. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W świetle powyższych zasad zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu. W kontrolowanym postępowaniu organy stanęły na stanowisku, że wnioskowany zasiłek dla opiekuna nie przysługuje skarżącej z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Przepis ten wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska organów. Wskazać trzeba, że to zagadnienie było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 października 2010r. sygn. akt II SA/Łd 501/10 oraz WSA w Warszawie z dnia 5 lipca 2012r. sygn. akt l SA/Wa 880/12 oraz NSA z dnia 26 marca 201 Or. sygn. akt l OSK 1699/10 i z dnia 12 stycznia 2010r. l OSK 1105/09). Stanowisko wyrażone w tych wyrokach Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela ze względów przedstawionych poniżej. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało: 1) matce albo ojcu; 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Natomiast art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych ustanawia negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób wymagających opieki pozostających w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niewątpliwie wykładnia językowa przytoczonej normy prawnej prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad mężem nie przysługuje skarżącej ze względu na fakt, że R. B. pozostaje w związku z małżeńskim z wnioskodawczynią, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie można jednak pominąć faktu, że taka wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych jest sprzeczna z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Wyraźnie stwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2008r. sygn. akt P 27/07 (OTK - A 2008/6/107). Wyjaśnić trzeba też, że tego rodzaju sprzeczność powstała dopiero w wyniku dokonywanych nowelizacji art. 17 ust. 1, ponieważ przepis ten w pierwotnym brzmieniu przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższym unormowaniem korespondowała ściśle regulacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. To z kolei wynikało z faktu, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 133 § 1 i 2 stanowi, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka istnieje do czasu, w którym dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Z kolei obowiązek alimentacyjny między małżonkami, bądź też obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.o.). Zatem zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagającą opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc z tą chwilą obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził następnie na współmałżonka, który w świetle regulacji art. 27 k.r.o. miał od tego momentu obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny. W przytoczonym wyżej wyroku z dnia 18 lipca 2008r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał podkreślił, że wprawdzie orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale do organów stosujących przepisy tej ustawy należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy, w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych został znowelizowany w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2009 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (...), lecz nowelizacją tą nie objęto art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rezultacie przepis, który nie nasuwał wątpliwości w związku z pierwotnym brzmieniem art. 17 ust. 1, w zestawieniu z obecną treścią art. 17 ust. 1 prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim nie będzie przysługiwało. Koniecznym jest zatem dokonanie wykładni systemowej i celowościowej tych przepisów uwzględniającej stanowisko Trybunału Konstytucyjnego. Taka wykładnia prowadzi do przyjęcia, że świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznane z tytułu opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące - co do zasady - możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia. Podsumowując zatem, Sąd uznał, że zastosowana w kontrolowanym postępowaniu przez organy literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczająca prawną możliwość przyznania świadczenia osobie sprawującej opiekę nad osobą pozostającą w związku małżeńskim jest sprzeczna z przywołanym wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego też wykładnia ta nie może zostać zaaprobowana, ponieważ prowadziłoby to do zniweczenia skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w stosunku do osób pozostających w związku małżeńskim. Zatem fakt pozostawania R. B. w związku małżeńskim nie wyklucza co do zasady możliwości przyznania zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad nim. Skoro jednak w kontrolowanym postępowaniu o świadczenie pielęgnacyjne ubiegała się małżonka A. B.a, wyjaśnić trzeba kwestię tego, że na dzień składania wniosku i wydawania decyzji w sprawie, nie posiadała ona orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Należy w tym miejscu podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2002/12, że przyjęcie interpretacji powyższych unormowań prawnych, tak jak to uczyniły organy w niniejszej sprawie, prowadzi do sytuacji, w której osoba niepełnosprawna w znacznym stopniu (jeden ze współmałżonków), a więc sama wymagająca pomocy, mogłaby zapewnić stałą lub długotrwałą opiekę drugiej osobie - również niepełnosprawnej w znacznym stopniu - to jest drugiemu współmałżonkowi. Poza tym, z mocy przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, osoba w znacznym stopniu niepełnosprawności, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (a taki obowiązek spoczywa na współmałżonkach, o czym będzie mowa niżej) jest w ogóle wyłączona z grona osób, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne (tak też odczytuje literalnie ww. przepisy NSA w wyroku z 13 lutego 2013 r., sygn. akt IOSK 1526/12, j. w.). Zdaniem Sądu orzekającego, akceptującego poglądy wyrażone w przytoczonych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawą prawną dla osoby pozostającej w związku małżeńskim do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, należnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu współmałżonkiem jest art. 17 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy. Okoliczność bowiem, że obowiązki małżeńskie są w szczególny sposób regulowane przez prawo (szerszy) nie oznacza, że pomiędzy współmałżonkami nie występuje obowiązek o charakterze alimentacyjnym. Zgodnie z treścią art. 27 K.r.o., oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. (...). Ponadto, w myśl art. 23 K.r.o., są oni obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Analiza powyższych przepisów wskazuje zatem, że więź, która łączy współmałżonków jest wielopłaszczyznowa i obejmuje nie tylko samych małżonków, ale i całą, założoną przez nich rodzinę. Z tego powodu prawa i obowiązki małżonków zostały uregulowane prawnie w sposób odrębny i jednocześnie szczególny. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek wzajemnej alimentacji (przyczynianie się do zaspokajania wzajemnych potrzeb, wzajemna pomoc i współdziałanie dla m. in. wzajemnego dobra). Tak też powszechnie pojmowane są wspomniane wyżej przepisy prawa rodzinnego, zarówno przez literaturę przedmiotu jak i orzecznictwo. Akcentuje się wręcz nawet, że "... obowiązek alimentacyjny z art. 27 ma szerszą treść od zwykłego obowiązku alimentacyjnego" oraz, iż "... pomimo istnienia (...) różnic obowiązek alimentacyjny ustanowiony w art. 27 nie zmienia swojego charakteru alimentacyjnego". (por. np. Jerzy Ignatowicz, Kazimierz Piasecki, Janusz Pietrzykowski i Jan Winiarz: Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy z Komentarzem Wyd. Prawn. Warszawa 1990 str. 131 i 132 ). Nie można było zatem również przyjąć, że kwestię obowiązku alimentacyjnego należało wyłącznie rozpatrywać w kontekście art. 128 i n. K.r.o. Uwzględniając powyższe nie można uznać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, posługując się - w art. 17 ust. 1 pkt 2 – pojęciem "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", nie dotyczy współmałżonków. Za trafnością tego stanowiska przemawia m.in. fakt, że nawet teoretycznie przyjmując pogląd, iż w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie rodzinne przysługiwałoby małżonkowi z tytułu sprawowania opieki nad współmałżonkiem, ale tylko w sytuacji, w której oboje małżonkowie są osobami legitymującymi się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to poza art. 17 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy ( który posługuje się pojęciem "osoby na której ciąży obowiązek alimentacyjny"), brak byłoby przepisu, który mógłby stanowić podstawę do przyznania, w takiej sytuacji, świadczenia wnioskodawcy. W konsekwencji prowadzi to do wniosku, że art. 17 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych ma w pełni zastosowanie do (będącego osobą sprawną) małżonka, ubiegającego się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się – jak w przypadku skarżącej i jej męża– orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy oświadczeniach rodzinnych powinien być zatem rozumiany w ten sposób, iż normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy administracji publicznej wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą naruszyły przepis art. 17 ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy zobowiązane będą do rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia dla opiekunów z uwzględnieniem przedstawionej wyżej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" i art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz "c", w związku art. 135 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło