I SA/Wa 3005/14

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. P. i J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. P.i J. P. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie : odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia : I. przyznać S. P. i J. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 11 lutego 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawcy wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi na to, iż wnioskodawcy są małżeństwem i prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe ich wnioski o przyznanie prawa pomocy postanowiono rozpoznać łącznie jednym postanowieniem. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] złotych netto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że oprócz domu o powierzchni [...] m ² nie posiadają innych nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Wnioskodawcy oświadczyli, że są starszymi, schorowanymi ludźmi przeznaczającymi miesięcznie kwotę w wysokości [...] złotych na zakup leków. Ponadto, z uzyskiwanego dochodu przeznaczają kwotę w wysokości około [...] złotych miesięcznie na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem domu w tym na opłaty za energię elektryczną, ogrzewanie domu, kanalizację, wywóz nieczystości. Pozostałą po opłaceniu rachunków i zakupie leków kwotę w wysokości około [...] złotych przeznaczają na bieżące utrzymanie siebie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawcy wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawcy nie wykazali, iż znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że wnioskodawcy utrzymujący się ze stałego dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] złotych brutto miesięcznie przy ponoszonych wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem siebie, domu, zakupem lekarstw nie są w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający ich obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawcom prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawców nie jest na tyle trudna by nie byli oni w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Stwierdzono, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawcy będą w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć należy, iż wnioskodawcy uiścili wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie [...] złotych, a ewentualne pozostałe koszty sądowe jakie mieliby ponieść w sprawie, takie jak wpis od ewentualnego zażalenia czy skargi kasacyjnej, czy opłata kancelaryjna za uzasadnienie wyroku będą wynosić [...] złotych, a zatem będą o połowę niższe od wysokości uiszczonego przez wnioskodawców wpisu sądowego. Podkreślić także należy, że koszty te mogą się pojawić w sprawie bądź też nie wystąpić w ogóle, co zależy od podejmowanych działań przez samych wnioskodawców. Uznano zatem, że wnioskodawcy będą w stanie przy wysokości uzyskiwanego dochodu ponieść koszty sądowe samodzielnie i w tym zakresie odmówiono im prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.