I SA/Wa 301/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie : WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o odszkodowanie oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] o zwrocie wniosku w przedmiocie odszkodowania w związku z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Wydziału Wywłaszczeń [...] dla wszystkich dzielnic m. L. Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1986 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, tj. od dnia 1 września 2004 r. – zgodnie z treścią art. 2 tej ustawy - w przypadku wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, po uprzednim stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, można żądać naprawienia szkody w oparciu o przepis art. 417¹ § 2 k.c. Natomiast zgodnie z treścią art. 5 powołanej ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. stosuje się m.in. przepis art. 160 k.p.a. w brzmieniu dotychczas obowiązującym, który stanowił, iż stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Ustalając, czy zdarzenie prawne w związku z którym skarżący domaga się przyznania odszkodowania za wyrządzoną szkodę powstało przed dniem 1 września 2004 r., organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] stwierdzająca wadliwość decyzji z dnia [...] maja 1986 r. została wydana po 1 września 2004 r. Oznacza to, że zdarzenie prawne, od którego art. 5 powołanej ustawy uzależnia stosowanie art. 160 k.p.a. w brzmieniu dotychczas obowiązującym zostało zrealizowane po 1 września 2004 r., dlatego art. 160 k.p.a. nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania. Mając powyższe na uwadze – w ocenie organu - strona poszkodowana wadliwą decyzją powinna wystąpić z właściwym powództwem do sądu powszechnego, jako wyłącznie właściwego w niniejszej sprawie i dlatego – zgodnie z treścią art. 66 § 3 k.p.a. – jeżeli z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny organ, do którego wniesiono podanie zwraca je wnioskującemu. Na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. Z. (spadkobierca A. Z. - byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości). W skardze wniósł on o uchylenie powyższego postanowienia. Skarżący podniósł, iż w postanowieniu Ministra Budownictwa błędnie przyjęto, że "za zdarzenie rodzące odpowiedzialność odszkodowawczą należy uznać wydanie przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej, że decyzja Kierownika Wydziału Wywłaszczeń [...] dla wszystkich dzielnic m. L. Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1986 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa", albowiem zdarzeniem tym było powstanie szkody na skutek dokonania w 1986 r. bezprawnego wywłaszczenia nieruchomości położonej w L., będącej własnością A. Z.. W ocenie skarżącego skutek w postaci szkody w niniejszej sprawie należy wiązać z decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] maja 1986 r., a nie – jak twierdzi organ - decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdzającą o wydaniu poprzedniej decyzji z naruszeniem prawa. Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ rozpatrujący sprawę nie naruszył prawa. Zgodnie z art. 66 § 3 K.p.a. jeżeli wniosek został złożony do organu administracji publicznej, a właściwym w sprawie jest sąd powszechny, to organ winien zwrócić wniosek stronie z odpowiednim pouczeniem. J. Z. wystąpił w dniu [...] stycznia 2006 r. do Wojewody [...] o wypłacenie mu odszkodowania od Skarbu Państwa w związku z wydaniem przez Wojewodę [...] w dniu [...] grudnia 2005 r. decyzji stwierdzającej, że decyzja Kierownika Wydziału Wywłaszczeń [...] dla wszystkich dzielnic m. L. Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1986 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest ustalenie daty zdarzenia powodującego odpowiedzialność odszkodowawczą, ponieważ ma to istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Do dnia wejścia noweli k.c. i k.p.a., tj. do dnia 1 września 2004 r., kwestię odszkodowań, o których wyżej mowa, regulował akt. 160 § 1 k.p.a., w myśl którego stronie, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Na mocy ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zmianie uległ stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę powstałą w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 2 tej ustawy wskazany powyżej przepisu art. 160 k.p.a został uchylony z dniem 1 września 2004 r. i od tej daty od stanów i zdarzeń prawnych powstałych po tej dacie (art. 5 ustawy) stosuje się przepis art. 4171 § 2k.c., wskazujący jako właściwy do dochodzenia roszczeń ze wskazanego wyżej tytułu wyłącznie tryb sądowy . Oznacza to, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu wejścia w życie nowelizacji, tj. od dnia 1 września 2004 r., nie ma już zastosowania art. 160 k.p.a. Aktualnie administracyjny tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (art. 160 k.p.a) stosuje się jedynie w tych sprawach, w których decyzja stwierdzająca nieważność (art. 156 § 1 k.p.a.) stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004 r. Natomiast wydanie w tym trybie decyzji po tej dacie skutkuje objęciem wniosku odszkodowawczego regulacją art. 4171 §2 k.c., a zatem jego rozpoznanie następuje wyłącznie przed sądem powszechnym. Przyjęcie innej interpretacji, w myśl której w tego rodzaju sprawach o możliwości zastosowania art. 160 k.p.a. rozstrzygałoby inne zdarzenie niż data ostatniej prawomocnej decyzji w sprawie, stanowiącej formalnoprawną przesłankę roszczenia odszkodowawczego, przesuwałoby możliwość stosowania wspomnianego wyżej przepisu (art. 160 k.p.a.) na bardzo dług okres czasu. Byłoby to sprzeczne z intencją ustawodawcy, który zmierzał do powierzenia w określonym terminie rozstrzygania w tego rodzaju sprawach, z założenia kontradyktoryjnych i mających charakter majątkowy, sadom powszechnym. Podkreślić należy, iż z punktu widzenia ustalenia właściwości organu administracji czy też sądu do rozstrzygnięcia żądania o odszkodowanie istotna jest wyłącznie data zakończenia postępowania nieważnościowego ostateczną decyzją administracyjną, nie zaś data jego wszczęcia. We wskazanej sytuacji, gdy z podania jednoznacznie wynikało, że na podstawie art. 4171 § 2 k.c. w rozpatrywanej sprawie właściwy jest sąd powszechny, zastosowanie art. 66 § 3 k.p.a., czyli zwrot podania wnoszącemu wraz z odpowiednim pouczeniem było w pełni uzasadnione, a organ dokonał prawidłowej wykładni prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy 9.9.s.a. orzekł jak w sentencji.