I SA/Wa 3014/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [....] września 2013r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...] decyzjami z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] i nr [..] stwierdził nabycie przez Gminę Miasta [...] z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości zajętych pod część ul. [...] w [...] oznaczonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] jako działka nr [...] i część ul. R. w [...], oznaczonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] jako działka nr [...] na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.). Dnia 14 listopada 2005r. B. S. wniosła podanie, w którym jako współwłaścicielka nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] [...], w którym prosi o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty na ulicę z działki nr [...] z obrębu [..], nr hipoteki [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Starosta [...] odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz B. S.za działki nr [...] i [...] z uwagi na to, że wnioskodawczym w dniu 31 grudnia 1998r. nie posiadała tytułu własności do tych działek, nie była więc osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 październik a 1998r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [..] powyższą decyzję utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2012r. sygn. akt I SA/Wa 2232/11 uchylił obie ww decyzje, a w uzasadnieniu wyroku podniósł, że organ odwoławczy nie poczynił żadnych ustaleń w kwestii czy twierdzenia skarżącej, iż jest byłą współwłaścicielką przedmiotowych działek zasługują na uwzględnienie. W tym celu zdaniem Sądu organ winien dokonać analizy praw własnościowych do działek nr [...] i [...] wychodząc od własności działki nr [...] pochodzącej z dawnej księgi wieczystej "[...]". W ocenie Sądu organ winien przesądzić, czy przedmiotowe działki zostały wyodrębnione z dawnej działki nr hip [..], czy też jak twierdzi skarżąca powstały w wyniku zajęcia części działki nr [...]. Starosta [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2012r. odmówił ustalenia odszkodowania , bowiem jak ustalił B. S. nie jest osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [..] stycznia 2013r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, ze Starosta nie ustalił jednoznacznie czy wnioskodawczym nie należy do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku. Starosta [...] po uzupełnieniu materiału dowodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] kolejny raz odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości, ponieważ ustalił, że B. S. w dniu [...] grudnia 1998r. nie była właścicielką przedmiotowych działek, nie nabyła ich umową z dnia [...] listopada 1993r., ani umową tą nie przeszło na nią roszczenie do uzyskania za nie odszkodowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. S.. Rozpatrując sprawę Wojewoda [...] stwierdził, że dokonana przez organ I instancji ocena stanu faktycznego oraz podjęte rozstrzygnięcie są zgodne z prawem. Wojewoda stwierdził, że Starosta [...] wypełniając zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 10 maja 2012r. sygn. akt I SA/Wa 2232/11, na podstawie dokumentów pozyskanych ze zbioru dokumentów ksiąg wieczystych KW nr [...] i KW nr [...] ustalił, że właścicielami działki hipotecznej nr [...] o pow. [...] m kw. opisanej w księdze wieczystej "[...]" byli A.i M.małż. S. na podstawie aktu notarialnego nr rep. [...] z dnia [..] stycznia 1930r. (zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w O. z dnia [...] grudnia 1986r.), spadek po A. S. zmarłym dnia [...]grudnia 1949r. nabyły dzieci: M. S., J. O. i M. S. po 1/3 części każde z nich, a spadek po M. S. zmarłej dnia [..] stycznia 1962r. nabyły dzieci M. S., J. O. i M. S. po 1/3 części każde z nich. Wojewoda wskazał, że z ustaleń ¡¡tych wynika, że działka hipoteczna nr 90 w wyniku dziedziczenia stała się współwłasnością M.S., J.O. i M. S. po 1/3 części każdego z nich. Ponadto na podstawie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej miasta S.z dnia 19 lipca 1985r. nr [...] (akta KW nr [...]) oraz znajdującego się na tym wyrysie szkicu nieruchomości hipotecznej dz. Nr [...] ustalono, że działka nr [...], której powierzchnia po nowych pomiarach wynosi [...] m kw., powstała z działki hipotecznej nr [...] o pow. [...] m kw., po odjęciu powierzchni [..] m kw. zajętej pod ul. [...] i ul. [...]. Powierzchnia [...] m kw. zajęta pod drogi odpowiada obecnym działkom nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Organy ustaliły, że różnica w powierzchni gruntu zajętego pod ww ulice ([...] m kw. i [...] m kw.) wynika z faktu, iż powierzchnia działek nr [...] i [...] została obliczona w oparciu o pomiary tych działek, natomiast powierzchnia działki hipotecznej nr 90 jest obarczona błędem, który powstał przy określeniu jej powierzchni. Organ wskazał, że informacje powyższe znajdują potwierdzenie w opisach nieruchomości zamieszczonych na wypisach z rejestru gruntów sporządzonych dnia 30 sierpnia 2012r. dla działek nr [...], [...] i [...], a z których wynika, że działki te o łącznej powierzchni [...] ha odpowiadają nieruchomości hipotecznej "[...]" działka nr hip. [...] o pow. [...] ha. Wojewoda zaznaczył, ze na wyrysie z dnia 19 lipca 1985r. znajduje się jeszcze adnotacja geodety uprawnionego B. Z, iż mapa ta przedstawia przebieg granic działki nr [...] według stanu z 1979r. oraz pieczęć organu ds. geodezji, że dokument ten stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Ustalenia powyższe w ocenie organu II instancji, zwłaszcza zaś dane z wyrysu i wypisu z rejestru gruntów z dnia 19 lipca 1985r. oraz ze szkicu nieruchomości hipotecznej dz. [...] wskazują, że już w 1985r. część działki hipotecznej nr [...] zajęta była pod ulice [...] (obecnie [...]) i [...], znajdowała się poza ogrodzeniem działki nr [...] o pow. [...] im kw., która była działką budowlaną i której powierzchnia od 1985r. do chwili obecnej nie uległa zmianie. Wojewoda stwierdził, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, że M. i W. małż. S. byli właścicielami nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha, która w późniejszym okresie została oznaczona jako działka nr [...] obręb [...]. Spadek po W. S. zmarłym dnia [..] lipca 1989r. nabyli : żona M. S. oraz dzieci J. M., S. S. i D. S. po [...] części każde z nich. S. S. był mężem wnioskodawczyni, zmarł [...] czerwca 1991r., a spadek po nim odziedziczyli: żona B. S. oraz dzieci D. S. i M. S.. W wyniku opisanego wyżej dziedziczenia działka nr [..] stała się współwłasnością M.S. w 5/8 części, J. M. w 1/8 części, D. S. w 1/8 części oraz B. S., D. S. i M.S. w 1/24 części każdej z nich. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 5 umowy zamiany i sprzedaży z dnia [...] listopada 1993r. Rep. A nr [...] M. S. oraz B. S.w imieniu własnym i w imieniu małoletnich córek dokonały zamiany w ten sposób, że M. S. przeniosła na rzecz B. S. i jej małoletnich córek po 1/3 części należący do niej udział wynoszący 1/3 część w niezabudowanej działce gruntu o numerze ewidencyjnym [..] i powierzchni [...]m kw., opisanej w § 2 tego aktu, w zamian za co B. S. przeniosła na rzecz M. S.w całości udział swój i córek wynoszące po 1/24 części w działce gruntu o numerze ewidencyjnym [...] i powierzchni [...] m kw., zabudowanej, opisanej w § 1 tego aktu. Ponadto w § 9 ww umowy M. S, J. M. i D. S. sprzedali stanowiącą ich własność zabudowaną działkę gruntu o numerze ewidencyjnym [...] i powierzchni [...] m kw., opisaną w § 1 tego aktu J. B.. Wojewoda podniósł, że analiza Umowy zamiany i sprzedaży z [...] listopada 1993r. pozwala stwierdzić, że umowa tą, oprócz opisanych wyżej czynności prawnych, M. Sz. nie przeniosła na rzecz swojej synowej B. S.i jej córek żadnych innych praw ani roszczenia do uzyskania odszkodowania za działki nr [...] i [...]. Organ ustalił, że spadek po M. S. zmarłej [...] kwietnia 2005r. na podstawie testamentu nabyły wnuczki: M. S. zd. S. i D. S. po ½ części każda z nich. Obie wnuczki M. S. w momencie otwarcia spadku były osobami pełnoletnimi i to ewentualnie one a nie ich matka B. S. byłyby osobami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania za przedmiotowe działki, gdyby w terminie do 31 grudnia 1998r. złożyły wniosek o odszkodowanie. Po tym terminie roszczenie wygasło. Wojewoda zaznaczył, że B. S. wezwana przez organ I instancji pismem z dnia 13 czerwca 2013r. do przedłożenia dokumentów świadczących o słuszności jej roszczeń żadnych dokumentów nie przedstawiła. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. S. podnosząc, że w skład działki nr [...] wchodziły działki nr [...], [..] i [...], a skarżąca nabyła udział w prawie własności wyłącznie działki nr [...] na podstawie umowy z dnia [...] listopada 1993r. Skarżąca wyjaśniła, że wszystkie działki [...], [..] i [...] stanowiły jedną całość, nie były podzielone, nie była też zniesiona ich współwłasność. Skarżąca uważa, że fakty, których nie da się obecnie ustalić, należy interpretować na korzyść osoby starającej się o odszkodowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Ponadto zgodnie z art. 153 ww ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przede wszystkim stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawy wywiązały się z zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 10 maja 2012r. sygn. akt I SA/Wa 2232/11, a dotyczących konieczności poczynienia ustaleń czy działki nr 163 i 164 zostały wyodrębnione z dawnej działki nr hip [...] czy też jak twierdzi skarżąca powstały w wyniku zajęcia części działki nr [...]. W ocenie Sądu organy obu instancji na podstawie materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły, że w skład działki hip nr [...] wchodzą obecne działki nr [...], [...] i [...]. Działka hip. Nr [...] stanowiła własność A. i M. małż. S., którzy byli rodzicami M. S. teściowej B. S. M. S. w wyniku dziedziczenia stała się współwłaścicielką powyższej nieruchomości i na podstawie umowy zamiany i sprzedaży z dnia [...] listopada 1993r. Rep. A nr [...] przeniosła na rzecz B. S. i jej małoletnich wówczas córek należący do niej udział w działce nr [...]. Z ww umowy nie wynika by M. S. przeniosła na rzecz swojej synowej jakiekolwiek inne prawa czy roszczenia do uzyskania odszkodowania za działki nr [...] i [...]. Skarżąca w skardze również stwierdza, że w wyniku ww umowy nabyła wyłącznie udział w prawie Własności działki nr [...]. W świetle zgromadzonego zaś w sprawie materiału dowodowego w dacie 31 grudnia 1998r. działka nr [...] była podzielona i w jej skład weszły : działka nr [...] oraz działki nr [...] i [...] zajęte pod drogi publiczne. Zasadnie organy stwierdziły, że ewentualnie uprawnionymi do uzyskania odszkodowania za przedmiotowe działki byłyby M. S. i D. S. jako spadkobierczynie testamentowe M. S., a nie B.S.. Nie ulega bowiem wątpliwości, że działki nr [...] i [...] nie zostały wydzielone z działki nr [...]. Wskazać należy, że stosownie do art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Odszkodowanie ustala się i wypłaca na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. W art. 73 ust. 4 ustawy w związku z ust. 1 tego artykułu niewątpliwie, co do zasady, chodzi o właściciela nieruchomości z dnia 31 grudnia 1998 r. Jest to zasada i w sytuacjach zwykłych – najczęściej występujących - dotyczy to wprost bezpośrednio tego byłego właściciela (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09). W niniejszej sprawie organ orzekający o odszkodowaniu za grunt nabyty pod drogę publiczną w trybie art. 73 ust. 1 ustawy nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej nabycie przez podmiot publicznoprawny z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Właściwy organ orzekający o odszkodowaniu za ¡nieruchomość nabytą pod drogę publiczną związany jest rozstrzygnięciem zawartym w osnowie takiej decyzji. Decyzja, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy winna w rozstrzygnięciu wskazywać podmiot publicznoprawny nabywający mienie oraz przedmiot tego nabycia – nieruchomość podlegającą nabyciu lub jej część i to pod jaką konkretnie drogę publiczną została faktycznie zajęta. W niniejszej sprawie decyzje z dnia [...] marca 2011 r. zawierają ww elementy, nie wskazują jednakże właścicieli nieruchomości a zawierają jedynie stwierdzenie, że w dniu 31 grudnia 1998r. stanowiły one własność osób fizycznych. Skierowanie zaś tych decyzji do skarżącej nie stanowi przyznania jej tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Podkreślić należy, że odszkodowanie przysługuje z zasady właścicielowi nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., który złożył wniosek o odszkodowanie w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Wynika to z przepisu art. 73 ust. 4 ustawy. Wobec tego organ orzekający o odszkodowaniu musi we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy wnioskodawca jest uprawniony do odszkodowania. Takie postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone i mimo podjętych działań organom orzekającym nie udało się pozyskać dowodu potwierdzającego tytuł własności skarżącej do przedmiotowej nieruchomości. Również skarżąca takiego tytułu nie przedstawiła. W tej sytuacji uznać należy zarzuty skargi w tym zakresie za całkowicie chybione. Skarżąca nie wykazała, aby przysługiwał jej tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998r. Dodać należy, że organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. Reasumując, stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie i wyczerpująco, z zachowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a przepisy prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia zostały prawidłowo zastosowane przez organy orzekające. Organy nie naruszyły również przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.