I SA/Wa 3025/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi E. L. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 207/20 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz E. L. 2 000 (dwa tysiące) złotych tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 15 listopada 2021 r. E. L. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 207/20. Skarżąca podniosła, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem zwrócono do organu 25 sierpnia 2021 r., pomimo upływu wskazanego terminu oraz pisemnego wezwania do wykonania wyroku z 26 stycznia 2021 r. organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) oraz o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w powyższym przepisie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do rozpoznania sprawy, zaś skarżąca przy piśmie z 13 października 2021 r. została poinformowana, że sprawa zostanie zakończona po uzupełnieniu materiału dowodowego, w przewidywanym terminie do 31 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 207/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Powyższy wyrok ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami sprawy wpłynął do organu 25 sierpnia 2021 r. Wyznaczony termin na wydanie decyzji upłynął z dniem 25 października 2021 r. Jedyną odnotowaną czynnością po 25 sierpnia 2021r. jest pismo z 13 października 2021 r., w którym organ informuje skarżącą, że podjęte zostały czynności mające na celu zlecenie geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego, a dalsze czynności w sprawie podjęte zostaną po otrzymaniu ww. opracowania. Wskazano jednocześnie przewidywany termin rozpoznania sprawy – 31 marca 2022 r. Pismem z 25 października 2021 r. skarżąca wezwała prezydenta do wykonania wyroku z 26 stycznia 2021 r. Z akt sprawy wynika, że organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że pomimo pisemnego wezwania do wykonania wyroku prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość ani w terminie wskazanym w wyroku z 26 stycznia 2021 r., ani w terminie wskazanym przez siebie w piśmie z 13 października 2021 r. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Okoliczności wskazywane przez organ nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 10 lipca 2017 r., a zatem toczy się już ponad pięć lat, zaś termin wyznaczony w wyroku z 26 stycznia 2021 r. upłynął ponad osiem miesięcy temu. W okresie od 25 sierpnia 2021r. do dnia przekazania skargi do Sądu (10 grudnia 2021 r.) odnotowano tylko jedną czynność – przy piśmie z 13 października 2021 r. – było to zarazem jedyne zawiadomienie skierowane do strony w trybie art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.). Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 złotych która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, a także stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale przede wszystkim chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W przywołanych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadniony do kwoty 2000 złotych. Suma ta będzie formą zadośćuczynienia skarżącej za ponad pięcioletnie oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, a jednocześnie dodatkowo zdyscyplinuje organ do jej rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych.