I SA/Wa 3034/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2014 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. i P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących S. P. i P. P. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], mocą którego, na podstawie art. 113 § 1 kpa, sprostowano z urzędu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. zaistniały oczywiste omyłki pisarskie, które nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, a które należało sprostować. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. P. i P. P. zarzucając, że dokonane zaskarżonym postanowieniem zmiany nie dotyczą oczywistych, nieistotnych błędów i omyłek, lecz istotnych i w określonym celu powołanych dokumentów. Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 113 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 107 kpa oraz art. 138 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżących, jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r. skierowane m.in. zostały do E. T., który zmarł w dniu [...] października 1995 r., do M. J., która zmarła w dniu [...] listopada 2008 r. oraz do A. K., który zmarł w dniu [...] grudnia 2012 r. Okoliczność śmierci wskazanych wyżej osób wynika z nadesłanych do Sądu przez właściwe Urzędy Stanu Cywilnego w W., w m. W. oraz w S. stosownych odpisów aktów zgonu. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji. Postanowienia te skierowane zostały do osób nieżyjących, które w chwili ich wydawania nie miały już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa). Mając zaś na uwadze, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub akty poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.