I SA/Wa 3046/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skarg H. C., E. M., M. B. i R. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami oddala skargi. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wojewoda [...] potwierdził A. Z., L. R. , H. C. , M. B., E. M. oraz R. M. rawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, w miejscowości R., gm. S. , pow. S. w określonych kwotach odpowiadających ich udziałom w spadku po F. M. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: H. C., M. B., E. M. oraz R. M. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 1988 r. M. B. zwróciła się o przyznanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez jej matkę F. M. Z ustaleń organu wynika , że J. M. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji prawnych regulujących problematykę tzw. mienia zabużańskiego, najprawdopodobniej wniosek złożył w 1993 lub 1994 roku. Następnie wnioskami z dnia 10 listopada 2008 r. oraz 12 listopada 2008 r. H. C, M. B., E. M., R. M. .i A. Z. złożyli wniosek do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez F. M. w m. R. Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku ustalono następstwo prawne po F. B. oraz wielkość udziałów przysługujących poszczególnym spadkobiercom. Organ opisał również szczegółowo materiał dowodowy zgromadzony w sprawie tj. wyrok Sądu Wojewódzkiego w . z dnia [...] grudnia 1989 r. , uwierzytelnioną kopię opisu mienia pozostawionego przez F. M. wraz z jego tłumaczeniem z języka obcego oraz wyciąg z wykazu hipotecznego księgi wieczystej nr [...]. Organ wskazał, że powierzchnię nieruchomości pozostawionej ustalił na podstawie wyroku Sadu wojewódzkiego w C. z dnia [...] grudnia 1989 r. , gdyż jest to podstawowy dokument, w oparciu o który należy rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych. Z operatu szacunkowego z dnia [...] listopada 2012 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego H. H. wynika, iż wartość lokalu mieszkalnego wraz z wartością udziału w gruncie nabytego za zaliczeniem wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami kraju wynosi [...] zł, zaś zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] lutego 2013 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego B. L. wartość nieruchomości pozostawionej określono na kwotę [...] zł , po waloryzacji [...] zł, zaś 20% tej kwoty wynosi [...] zł . W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że stosownie do art. 13 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Minister Skarbu Państwa podniósł również, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż spadkobierczyni F. M.– M> B. zrealizowała w części przysługujące prawo do rekompensaty poprzez nabycie lokalu mieszkalnego w C. . Stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3. W związku z powyższym przysługującą spadkobiercom F. M. kwotę rekompensaty tj. [...] zł należy pomniejszyć o wartość nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nabytych przez M. B. tj. o kwotę [...] zł. Minister Skarbu Państwa uznał zatem , że po odjęciu zrealizowanej rekompensaty otrzymano kwotę [...] zł , którą Wojewoda [...] prawidłowo podzielił na wszystkich spadkobierców , zgodnie z przysługującymi im udziałami w spadku po F. M. Skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa - w części dotyczącej błędnie i niekorzystnie dla skarżących obliczonej rekompensaty - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli H. C. , M. B. , E. M. oraz R. M. podnosząc , że jako spadkobiercy J. M. zostali skrzywdzeni, zaś A. Z. otrzymała rekompensatę zarówno w postaci mieszkania jak i kwoty pieniężnej. Ponadto podnieśli, ze ich zdaniem powierzchnia nieruchomości pozostawionej powinna być określona na podstawie wykazu hipotecznego. W odpowiedzi na skargi Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ppsa ), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając w świetle wyżej określonych kryteriów wniesioną skargę należy uznać ją za niezasadną. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska". Zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji , prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Stosownie zaś do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. W ocenie Sądu analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy i właściwie zinterpretowały mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy zabużańskiej. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie komu oraz w jakim udziale przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez F. M.. Jak wynika z akt sprawy, spadkobiercami F. M. są: A. M. w M.) nabyła lokal mieszkalny położony w C. przy ul. [...] nr [...] o pow. [...] m2 z zaliczeniem na poczet ceny jego nabycia mienia pozostawionego za granicą na terytorium ZSRR w miejscowości K . Aktualna wartość nabytej przez M. B, nieruchomości lokalowej wynosi [...] zł , zaś wartość przysługującej rekompensaty [...]. Zatem po odjęciu zrealizowanej rekompensaty do podziału została kwota [...] zł. Zwrócić należy uwagę na fakt, że aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...) ma za zadanie uregulowanie roszczeń zabużańskich w sposób ostateczny. Z tej przyczyny w art. 27 ustawy postanowiono, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przedmiotowa problematyka była zaś w ciągu kilkudziesięciu lat, które minęły od czasu zakończenia II Wojny Światowej, wielokrotnie regulowana w licznych aktach prawnych. Początkowo regulacje te miały charakter cząstkowy, z czasem zaś doczekały się ujęć całościowych jak np. regulacje zawarte w ustawach gruntowych z 1985 r. i 1997 r. tj. w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm. ) i ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Następnie tematyce tej poświęcone zostały odrębne ustawy, to jest ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.) oraz aktualnie obowiązująca ustawa zabużańska z dnia 8 lipca 2005 r. Istotne zaś jest to, że choć całość regulacji, dotyczącej praw Zabużan cechuje ogólnie zbieżność, związana z jej celem, to jednak pomiędzy poszczególnymi aktami prawnymi występują także istotne rozbieżności. Podstawą nabycia przez M. B. lokalu mieszkalnego był art. 88 ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. ( po wydaniu tekstu jednolitego tej ustawy obowiązującego z dniem 5 grudnia 1990 r. regulacja prawna dotycząca tzw. mienia zabużańskiego została zawarta w art. 81 tej ustawy) . W dacie wydawania decyzji z dnia [...] kwietnia 1990 r. dotyczącej sprzedaży tego lokalu art. 88 ust. 1. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. przewidywał , że na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość mienia nieruchomego pozostawionego za granicą. Zaś ust. 4 tego przepisu stanowił, że w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Z treści tych przepisów wynika, że mają one zastosowanie w razie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, sprzedaży działki budowlanej, sprzedaży domów, innych budynków lub lokali. Dopiero w takim wypadku zalicza się wartość mienia nieruchomego, pozostawionego za granicą w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej, położonych na niej budynków lub lokali. Zatem prawo do ekwiwalentu nie przysługiwało w formie pieniężnej , ale można je było zrealizować jedynie w formie pokrycia opłat przy nabyciu określonych praw rzeczowych. Prawo to mogło być zrealizowane zatem jedynie przy spełnieniu określonych warunków, poza tym mogło przysługiwać łącznie wszystkim spadkobiercom uprawnionego lub jednemu z nich , wskazanemu przez osoby uprawnione. W tym przypadku jako osobę uprawnioną drugi spadkobierca po F. M.– J. M. wskazał swoja siostrę M. B. ( vide: oświadczenie z dnia 13 stycznia 1990 r. znajdujące się w aktach administracyjnych ). Częściowa realizacja prawa do ekwiwalentu na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. nie zamyka drogi do dochodzenia tego prawa na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy zabużańskiej , o ile wartość zrealizowanego wcześniej prawa nie przekracza aktualnej wartości przysługującej rekompensaty. Nie można przy tym zapomnieć , że prawo to zostało już częściowo zrealizowane na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w sposób uzgodniony wspólnie przez M. B. i J. M. ( spadkobierców po F. M. w częściach po ½ ) . Oznacza to , że w aktualnie prowadzonym postępowaniu podział pozostałej części rekompensaty następuje na rzecz wszystkich aktualnych spadkobierców po F. M., o ile złożyli stosowny wniosek . Słusznie zatem organy orzekające w niniejszej sprawie, rozdzieliły ustaloną na podstawie sporządzonych w sprawie operatów szacunkowych, kwotę zgodnie z przysługującymi stronom udziałami. W tym miejscu wskazać należy, że kwoty te zostały ustalona w sposób prawidłowy. Prawidłowo więc Minister Skarbu Państwa uznał, że w związku z powyższym, przysługującą spadkobiercom F. M. kwotę rekompensaty należy pomniejszyć o wartość nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nabytą przez M. B. w 1990 r. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Tym samym na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy w przypadku o którym mowa w art. 6 ust. 3 wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 2 — pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali — przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 przedmiotowej ustawy. Prawidłowo również organ ustalił wartość mienia pozostawione poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej , opierając się w tym zakresie na wyroku Sadu Wojewódzkiego w C. z dnia [...] grudnia 1989 r. sygn. akt [...]. Regulacje przewidziane w art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. dotyczą skutków przewidzianej w nich mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, gwarantują stabilność określonej orzeczeniem sądowym sytuacji prawnej, uniemożliwiając jej podważenie przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia i zobowiązując do jej respektowania inne sądy oraz inne organy państwa w określonych przez ustawę granicach. Należy podkreślić, że tym samym regulacje te realizują jedną z najistotniejszych gwarancji konstytucyjnych, jaką jest prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), która nie byłaby możliwa do osiągnięcia bez stabilności, pewności i niewzruszalności rozstrzygnięć sądowych. Są także jedną z gwarancji powagi wymiaru sprawiedliwości. Reasumując, zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego też, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa dotyczące rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i swoje rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy uzasadniły. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.