I SA/Wa 308/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2014 r. sprawy ze skargi E. W., B. P., T. T., J. T., K. I.-D., A. D.-S., J. R., D. B.-S. i L. B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2012 r., nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., nr [...], odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...] (obecnie [...]), ozn. nr hip. [...], w części gruntu wchodzącego w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] oraz stwierdził nieważność ww. orzeczenia w części gruntu wchodzącego w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. W., B. P., T. T., J. T., K. I., A. D., J.R., D. B. i L. B. – reprezentowani przez adwokata R. N. Skarżący zarzucili kwestionowanej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 Kpa oraz art. 7, 8, 77 § 1 i 4 kpa, a także art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wobec czego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Stanowisko w sprawie przedstawili w obszernym uzasadnieniu skargi. Do skargi został załączony odpis skróconego aktu zgonu Z. M., z którego wynika, że zmarł on w dniu [...] października 2011 r. Natomiast z treści skargi wynika, iż umową sprzedaży z dnia [...] lipca 2011 r. Z. M. zbył przysługujące mu udziały w prawach i roszczeniach do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania na rzecz G. W. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż analiza materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione. W przedmiotowej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prowadził postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1951 r., nr [...], odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...] (obecnie [...]), ozn. nr hip. [...], uznając Z. M. za stronę tego postępowania oraz czyniąc go adresatem zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2012 r., w sytuacji gdy w dacie wydania tych decyzji osoba ta nie żyła. Jak wynika bowiem z akt sprawy Z. M. zmarł w dniu [...] października 2011 r. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej oraz wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Stosownie do art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Zatem skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że decyzje te są obarczone wadą nieważności i powinny być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływały skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27.04.1983 r. sygn. akt II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14. 11. 2001 r. sygn. akt I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w W-wie z 20.07.2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1973/05, LEX 258282). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, iż Z. M. nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy ustalić aktualny krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu. Tymczasem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przeprowadził postępowanie czyniąc zmarłego Z. M. stroną tego postępowania, jak również adresatem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Przy czym jak wskazano w skardze umową sprzedaży z dnia [...] lipca 2011 r. Z. M. zbył przysługujące mu udziały w prawach i roszczeniach do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania na rzecz G. W. Prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji stanowi bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Oznacza to, że Minister nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające przez co rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4, art. 40 § 1, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 Kpa. W zaistniałej sytuacji badanie legalności decyzji pod kątem zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne. Przy czym w okolicznościach sprawy dla Sądu niezrozumiałym jest sytuacja, dlaczego pełnomocnik skarżących adwokat R. N. nie poinformował organu o śmierci swojego mocodawcy A. M., ujawniając ten fakt dopiero na etapie wniesienia przedmiotowej skargi. Jak również dopiero w treści skargi pełnomocnik wskazał, iż umową sprzedaży z dnia [...] lipca 2011 r. Z. M. zbył przysługujące mu udziały w prawach i roszczeniach do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania na rzecz G. W. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Jednocześnie, ustalając aktualny krąg stron postępowania, organ zwróci uwagę, m.in. na wskazany przez pełnomocnika skarżących fakt zbycia na rzecz G. W. przysługujących Z. M. udziałów w prawach i roszczeniach do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Biorąc natomiast pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przedstawi swoje stanowisko, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.