I SA/Wa 309/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2008 r. sprawy ze skargi K. Ł. i M. Ł. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania K. i M. Ł. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r., nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r., nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, ze Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości. Organ I instancji stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej, ponieważ przedmiotowa działka nr [...], dawnej oznaczona numerem [...] nie wchodziła w skład gospodarstwa E. C., który zbył je na rzecz wnioskodawców. E. C. nabył gospodarstwo [...] składające się z działek nr nr [...] i [...]. W ocenie organu I instancji również niezasadny jest zarzut braku udziału wnioskodawców w sprawie w charakterze strony, gdyż nie przysługuje im tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie przysługuje im legitymacja strony. Wojewoda nie podzielił także poglądu, iż komunalizację oparto na [...] dowodach. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] złożyli K. i M. Ł. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania wskazali na bezprawne, ich zdaniem, wydzielenie przedmiotowej działki nr [...] twierdząc, że działka nr [...] należała do nich przez [...] lat. Wojewoda ustosunkowując się do odwołania podtrzymał stanowisko zajęte w swojej decyzji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślała, ze odwołujący się podnoszą argumenty, których rozpatrzenie nie jest możliwe w postępowaniu komunalizacyjnym, które ma charakter formalny i w jego wyniku następuje przejście tytułu własności ze Skarbu Państwa na właściwą gminę - z mocy prawa. Nie jest zatem możliwe w tym trybie ustalanie tytułu własności w sposób właściwy dla postępowania sądowego, wraz z ewentualnym ustalaniem [...] dokumentu. W zakresie natomiast prawnego istnienia przedmiotowej działki nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że decydujące jest dwuinstancyjne postępowanie sądowe jakie toczyło się najpierw przed Sądem Rejonowym w W., który postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1996 r. sygn. akt [...] ustalił przebieg granic między działkami nr [...] i [...], a potem przed Sądem Wojewódzkim w P., który postanowieniem z dnia [...] stycznia 1997 r. sygn. akt [...] oddalił rewizję skarżących od postanowienia Sądu Rejonowego w W. w sprawie rozgraniczenia. Organ II instancji stwierdził, że w kontekście braku tytułu prawnego skarżących do przedmiotowej nieruchomości niezasadny jest także zarzut oparty na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Skarżącym nie przysługiwała legitymacja strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreślała, że zgodnie z ustalonym poglądem wyrażanym wielokrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny stronami postępowania komunalizacyjnego są w szczególności Skarb Państwa i właściwa gmina oraz ewentualnie osoba legitymująca się prawem własności do przedmiotowego mienia, a postępowanie komunalizacyjne dotyczy jedynie przeniesienia własności mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich. Powoływanie się przez skarżących na prawa do spornej nieruchomości legitymizuje ich w postępowaniu komunalizacyjnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 19 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) roszczenia cywilnoprawne związane z nabyciem mienia komunalnego mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Zdaniem organu II instancji, nie można w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, iż przysługują im prawa strony w kwestionowanym postępowaniu komunalizacyjnym. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K. i M. Ł. Skarżący podnieśli, że przysługuje im prawo strony w postępowaniu kounalizacyjnym. Zarzucili, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie odniosła się do wpisów w księdze wieczystej KW nr [...], z której wynika, ze działki [...], [...] i [...] wchodzą w skład ich gospodarstwa i mają powierzchnię [...]. Wskazali, że przy wydzielaniu działki [...] jako skomunalizowanej – zabrano im [...] ary – na których znajduje się od około [...] lat [...]. Z tego faktu także wywodzą, że mają przymiot strony postępowania, w którym rozstrzyga się także o ich własności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skarżący polemizują z tytułem własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości, co w obrębie postępowania komunalizacyjnego nie może mieć miejsca. Spór o własność winien toczyć się przed sądem powszechnym i w tym znaczeniu postępowanie komunalizacyjne nie uniemożliwia skarżącym dochodzenia swoich racji tyle, że obecnie przeciwko gminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż to zostało w niej podniesione. Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd orzeka na podstawie akt sprawy skompletowanej przez organ administracyjny, w których został zawarty materiał faktyczny i dowodowy pozwalający na określenie stanu wiedzy umożliwiającej dokonanie kontroli sądowej w związku ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego. Chodzi w istocie o ocenę podłoża faktycznego sprawy wynikającego z materiału procesowego zgromadzonego w obu instancjach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 327/05 LEX nr 187533). W niniejszej sprawie w obszernych aktach, w których znaczna część dowodów dotyczy innych postępowań, nie ma wielu istotnych dokumentów powołanych przez organ I instancji będących podstawą ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Z kolei organ II instancji podzielił te ustalenia i uznał je za prawidłowe, mimo że aktach sprawy brak jest: - decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1991 r., będącej przedmiotem oceny w postępowaniu wznowieniowym, - decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1996 r., - odwołania skarżących od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1998 r. - decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] września 1999 r., - odpisu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] kwietnia 2001, I SA [...], - decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia i [...] czerwca 2004 r., - odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] kwietnia 2006 r., o nie wskazanej sygnaturze akt, - pisma Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 1996 r. do skarżących o sprecyzowanie ich wniosku z [...] czerwca 1996 r. i odpowiedzi skarżących (z nieznanej daty) na to pismo, - postanowienia Wojewody [...] z [...] lutego 2007 r. o wznowieniu postępowania, - pisma skarżących z [...] września 2007 r. precyzującego wniosek o wznowienie postępowania, - pełnomocnictwa dla adwokata, który reprezentował skarżących w postępowaniu administracyjnym. Wszystkie te dokumenty zostały powołane przez organ I instancji i były podstawą ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wprawdzie art. 106 § 3 p.p.s.a. upoważnia Sąd do przeprowadzenia dowodów uzupełniających, jednakże uzupełnianie przez Sąd braków w materiale dowodowym w tak obszernym zakresie nie mieściłoby się w dyspozycji tego przepisu. Sąd nie może za organ gromadzić dowodów i dokonywać ich oceny. Dokumenty, na które powołują się organy, powinny znajdować się w aktach tych organów nadesłanych do sądu wraz z odpowiedzią na skargę przez organ odwoławczy. Niezależnie od tego, uszło uwadze organów, że zgodnie z treścią art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Kwestie terminu organy obowiązane są badać z urzędu, a jest to zagadnienie kluczowe, gdyż w przypadku wniesienia podania po terminie organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Strona powinna więc udowodnić, w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania nie było rozważane przez organy. Jest to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i samo w sobie jest już wystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji. Braki w materiale dowodowym, a w tym pisma skarżących z [...] września 2007 r. precyzującego wcześniejsze ich wnioski o wznowienie postępowania, postanowienia Wojewody [...] z [...] lutego 2007 r. o wznowieniu postępowania uniemożliwiają również ustalenie, jaki był zakres wznowienia postępowania i czy odpowiadał on zmodyfikowanemu podaniu stron. Reasumując uznać należy, że zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 kpa, przez nie dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego i nie omówienie w zaskarżonej decyzji, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a. Organ ponownie rozpoznając sprawę uzupełni materiał dowodowy oraz dokona jego oceny w kierunku wskazanym w niniejszym uzasadnieniu.