I SA/Wa 311/15

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części oraz odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w pozostałej części postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...]; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 311/15 oddalił skargę A. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części oraz odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w pozostałej części. W tej sytuacji A. C., wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r., uzupełnionym w dniu [...] września 2015 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni prowadzi obecnie samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest renta wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] miesięcznie. Skarżąca zaznaczyła, że nie posiada żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych, wskazała, że posiada oszczędności w wysokości [...] oraz podkreśliła, że uzyskiwany dochód przeznacza na wydatki związane z utrzymaniem (bieżące remonty - około [...] rocznie), opłaty za prąd - [...] miesięcznie, zakup opału - [...] miesięcznie) oraz leczenie (około [...] miesięcznie). Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć trzeba, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód w łącznej wysokości [...] miesięcznie, który przeznaczany jest wyłącznie na jej potrzeby własne. Nie można zatem uznać, że skarżąca jest osobą pozbawioną zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść koszty sądowe w sprawie. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na poniesienie kosztów sądowych jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Zdaniem referendarza sądowego, nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych środków pieniężnych wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.