I SA/Wa 312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi I.J., B.O. i R.O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...] m². W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość stwierdzając, iż sprawa ustalenia odszkodowania została uregulowaną ostateczną decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Odszkodowanie raz ustalone nie może być zatem ponownie przyznane. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli R.O., B.O., I.J. i Z.K.. Po rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] uznał stanowisko organu pierwszej instancji za prawidłowe. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowa nieruchomość, położona w W. przy ul. [...] o pow. [...] m² z ogólnej powierzchni [...] m², oznaczona w dacie wywłaszczenia jako [...], stanowiąca współwłasność J. i T. małż. A., W.K., Z. T., M.G., S. i Z. małż. O., E.S., spadkobierców R.S., spadkobierców Z.S. oraz Z.F., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta W.[...], decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1967 r., nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) z przeznaczeniem pod budowę szkoły podstawowej. Z wnioskami o przyznanie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną wskazaną decyzją wystąpili spadkobiercy Z.F., tj. M.G., Z.K., I.J., B.O., R.O., Z.P. i R.O. oraz następcy prawni R.S. i Z.S., tj. H.L., W.P. i R.P.. Obecnie nieruchomość stanowi działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] m². Wojewoda [...] podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, iż za wywłaszczoną nieruchomość ustalono odszkodowanie, przyznając je na rzecz uprawnionych osób. Strony wyraźnie domagają się natomiast ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że wnioski skarżących stanowią w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że podnoszone przez odwołujących zarzuty są bezzasadne oraz zaznaczył, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstaw do rozstrzygnięcia żądania wypłacenia odszkodowania poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Zdaniem Wojewody [...] przepisy nie przewidują odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie samej wypłaty odszkodowania, a wypłata odszkodowania jest czynnością techniczną należącą do fazy wykonania decyzji wywłaszczeniowej i nie jest to sprawa administracyjna rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższych względów - w ocenie organu odwoławczego - konieczne było umorzenia przez organ pierwszej instancji postępowania jako bezprzedmiotowego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli I.J., B.O. oraz R.O.. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział II Cywilny, sygn. akt [...] współwłasność działki nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...], przyznana została spadkobiercom S. i Z.O.. Zdaniem skarżących "w sprawie nie nastąpiło postępowanie wywłaszczeniowe, a twierdzeniu że adres rodziców był nieznany, przeczy samo postępowanie sądowe i istniejące akty notarialne". Skarżący podkreślili, że sporne grunty weszły w ich posiadanie w wyniku wymiany gruntów dokonanych orzeczeniem sądu sygn. akt [...], za wiedzą odpowiednich przedstawicieli władz W.. Dodatkowo podczas przeglądu gruntów ustalono, że Urząd Gminy W. włada częścią działki o nr [...], a nie sąsiednią działką nr [...], o którą toczy się spór. Zajęcie części działki przez szkołę ujawnione zostało podczas pomiarów geodezyjnych na potrzeby rejestracji w księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2006 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że zaistniały przesłanki do umorzenia - jako bezprzedmiotowego, w trybie art. 105 § 1 kpa – postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...] m², wszczętego wnioskami M.G., Z.K., I.J., B.O., R.O., Z.P., R.O., H.L., W.P. oraz R.P.. Sprawa ustalenia odszkodowania – zdaniem organów - została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1967 r., orzekającą o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę szkoły podstawowej. Zdaniem Sądu stanowisko organów jest wadliwe. Zaznaczyć trzeba, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego istotnie wynika, iż nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona jako [...] o pow. [...] m², została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1967 r. Przedmiotową decyzją ustalono jednocześnie odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz J. i T. małż. A., W.K., Z.T., M.G., S. i Z. małż. O., E.S., nieustalonych spadkobierców R.S., nieustalonych spadkobierców Z.S. oraz Z.F.. Analiza akt sprawy wskazuje również, że M.G., H.L., Z.K., I.J., B.O., R.O., W.P., R.P., Z.P. oraz R.O. wystąpili z wnioskami o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Zauważyć jednak należy, że z treści złożonych wniosków nie wynika - wbrew temu co przyjęły organy orzekające w sprawie – że wskazane osoby wnosząc o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, występowały jako spadkobiercy Z.F.. Osoby te nie wskazywały też jako podstawy swoich roszczeń decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1967 r. Wnosząc o przyznanie odszkodowania wnioskodawcy powoływali się na tytuł prawny do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], wynikający z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział II Cywilny z dnia [...] kwietnia 2001 r., sygn. akt [...], mocą którego dokonano działu spadku po Z.F. i przyznano B.O., R.O., Z.K., R.O., I.J., M.G., Z.P., H.L. i M.P. prawo własności określonych działek wchodzących w skład nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], pochodzących z nieruchomości [...]. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organy administracji publicznej błędnie przyjęły, iż M.G., Z.K., I.J., B.O., R.O., Z.P., R.O., H.L., W.P. oraz R.P. występują w sprawie jako spadkobiercy Z.F. i żądają przyznania odszkodowania w związku z wywłaszczeniem nieruchomości, które miało miejsce na mocy decyzji z dnia [...] lipca 1967 r. Jak wyżej wskazano osoby te jako podstawę swoich roszczeń powołały prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla W. Wydział II Cywilny z dnia [...] kwietnia 2001 r., z którego wynika, że przysługuje im prawo własności do określonych działek wchodzących w skład nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Przedmiotowa sprawa nie została zatem rozpoznana zgodnie z rzeczywistą wolą stron. Decyzje organów obu instancji wydane więc zostały z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 105 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W zaistniałej sytuacji - zdaniem Sądu - organ powinien ustalić czy w sprawie dopuszczalna jest droga administracyjnoprawna i czy żądania skarżących mogą być rozpoznane w drodze decyzji administracyjnej, czy też jest to sprawa o charakterze cywilnoprawnym, do rozstrzygnięcia której właściwy jest sąd powszechny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.