I SA/Wa 3136/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji umorzył postępowanie administracyjne z wniosku R. P. oraz T. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]. Decyzja Ministra z dnia [...] września 2014 r. została wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Aktem notarialnym - umową sprzedaży z dnia [...] lipca 1974 r., Rep. A Nr [...], Skarb Państwa nabył w trybie i na zasadach określonych w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) od B. i S. małż. F. nieruchomość stanowiącą ich własność położoną w [...] przy ul. [...] nr [...] oznaczoną nr działki [...] o pow. [...] m2 pod budowę dojścia pieszego i dojazdu dla wózków dziecięcych do P. Bezsporne w sprawie jest, że skonkretyzowany w umowie notarialnej cel nabycia przedmiotowej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany. Natomiast objęty przedmiotową umową budynek, istniejący w dacie jej zawarcia na przedmiotowej działce, został rozbudowany, nadbudowany i włączony w większą całość wzniesionego na sąsiedniej działce budynku administracyjno - biurowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] (w wyniku wniosku B. P. – następczyni prawnej B. i S. małż. F. oraz Wojewody [...]) Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r., nr [...] w przedmiocie nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] dz. nr [...]. Organ nadzorczy wskazał, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) albowiem w dniu komunalizacji ww. nieruchomość stanowiła własność osób fizycznych a nie Skarbu Państwa. Minister przywołał wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt [...], mocą którego stwierdzono, że umowa sprzedaży z dnia [...] lipca 1974 r. jest nieważna. Wobec tego, jak stwierdził Minister nie doszło do skutecznego wywłaszczenia nieruchomości ozn. jako działka nr [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją nr [...] wystąpili R. P. oraz T. K. Wnioskodawcy wskazali, że są byłymi najemcami lokalu znajdującego się w budynku posadowionym na skomunalizowanej nieruchomości. Podnieśli, że mają interes prawny i faktyczny oraz są zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy. Szczegółową argumentację zawarli w piśmie z dnia 11 sierpnia 2014 r. gdzie podkreślili również, iż ich interes prawny wywodzą z faktu, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu przedmiotowej nieruchomości jako najemcy lokalu od Gminy [...] nie brali udziału (przy czym nie z własnej winy). Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji umorzył postępowanie administracyjne z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Na wstępie organ wskazał, że dla wniesienia odwołania wystarczające jest subiektywne przekonanie podmiotu, iż decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw lub obowiązków. Twierdzenie to podlega jednak weryfikacji w toku postępowania odwoławczego i w razie jej negatywnego wyniku organ drugiej instancji umarza postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Minister wskazał na treść przepisu art. 28 k.p.a. i stwierdził, że stroną postępowania jest wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Następnie wyjaśnił, że w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie przepisów ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływa na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Stroną tego postępowania może być także dodatkowo inny podmiot, ale jeśli wykaże, iż ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. Reasumując organ stwierdził, że skoro wnioskodawcy nie przedstawili dokumentu potwierdzającego ich tytuł prawny do spornej nieruchomości, zatem nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jednocześnie Minister przywołał art. 127 § 3 k.p.a., zgodnie z którym prawo wniesienia odwołania służy stronie postępowania, a więc jeżeli podmiot wnoszący odwołanie nie ma przymiotu strony, to postępowanie przed organem drugiej instancji staje się bezprzedmiotowe. Dalej stwierdził, że decyzja podejmowana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. rozstrzyga tylko o braku legitymacji podmiotu wnoszącego odwołanie i kończy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie, a stwierdzenie w postępowaniu odwoławczym, że strona skarżąca nie ma przymiotu strony sprawia, iż organ nie ma podstaw do rozstrzygania sprawy co do jej istoty, a zatem konieczne staje się umorzenie postępowania odwoławczego. Jednocześnie, Minister szczegółowo ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez B. P. w piśmie z dnia 27 sierpnia 2014 r. a dotyczących m.in. naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych i kodeksu postępowania administracyjnego. Skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2014 r., nr [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. P. i T. K. Skarżący podnieśli, że mają interes prawny jako najemcy lokalu w budynku na spornej nieruchomości, ponadto mają prawo do bycia stroną ponieważ niniejsze postępowanie jest kontynuacją poprzedniego, którego byli stroną, a w którym zapadła decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r. unieważniająca decyzję z dnia [...] maja 2000 r. dotyczącą zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Tym samym, w ich ocenie, decyzja z 2000 r. nie mogła być podstawą zmiany właściciela, mogła być jedynie podstawą wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Zdaniem skarżących, Skarb Państwa stał się z mocy prawa, przez zasiedzenie w dobrej wierze, właścicielem spornej nieruchomości. Wobec tego, ich zdaniem nie było podstaw do dekomunalizacji a ich umowa najmu lokalu w tym budynku nie wygasła, W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie z argumentacją zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy skarżącym przysługuje przymiot strony i czy mogli oni skutecznie wystąpić na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2014 r., mocą której orzeczono nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] jako dz. ew. nr [...]. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (...). Minister Administracji i Cyfryzacji prawidłowo wyjaśnił, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy organ w pierwszej kolejności jest zobligowany do zbadania czy wnioskodawca posiada legitymację procesową do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, tj. czy wniosek pochodzi od strony postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Prawidłowo Minister wyjaśnił, że o tym, czy interes lub obowiązek ma charakter prawny, czy tylko faktyczny przesądza treść przepisów prawa materialnego, z których wynikają obowiązki lub prawa pozostające w związku z rozstrzygnięciem. Natomiast pojęcie interesu faktycznego nie może być utożsamiane z pojęciem interesu prawnego. Interes faktyczny jest bowiem stanem, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Prawidłowo także organ odwoławczy uznał, że w postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony posiadają tylko: Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel, właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy jednak interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja (której wynikiem jest zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności) nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina (por. wyroki NSA: z dnia 29 września 1998 r., sygn. I SA 57/98 LEX nr 45032; z dnia 20 stycznia 2010 r. I OSK 498/09 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej wystąpił Wojewoda [...] oraz B. P. i z udziałem tych podmiotów prawidłowo było prowadzone postępowanie nieważnościowe. Wbrew stanowisku skarżących organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżący nie mieli nie tylko własnego, bezpośredniego i opartego na prawie materialnym interesu prawnego co do wyniku sprawy, której przedmiotem była komunalizacjia spornej nieruchomości ale i interesu prawnego w domaganiu się wszczęcia postępowania nieważnościowego jak i interesu prawnego do składania wniosku o ponowne rozpoznania sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Jeżeli zatem skarżący, nie legitymowali się przymiotem strony tego postępowania, to rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tej sytuacji było niedopuszczalne. W związku z powyższym obowiązkiem organu wynikającym z art. 138 § 3 k.p.a. było orzeczenie o umorzeniu postępowania odwoławczego. W ocenie Sądu, statusu prawnego skarżących nie mogą zmienić okoliczności przywoływane w skardze. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1