I SA/Wa 3136/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. i T. K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia cofnąć prawo pomocy przyznane R. P. postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2015 r. uwzględniono wniosek R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zwalniając stronę z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o okoliczności powołane w druku formularza PPF, w którym strona podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nią mąż i dwoje dzieci. Podała, że wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu o łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Na dochód ten składa się emerytura wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, renta inwalidzka męża w wysokości [...] zł oraz renta socjalna syna w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni dodała, że zarówno mąż, jak i jeden z synów są osobami z orzeczoną I grupą inwalidzką, przy czym mąż porusza się na wózku inwalidzkim. Wskazała, że drugi syn nie uzyskuje żadnego dochodu, gdyż ma 14 lat i jest uczniem gimnazjum. Wnioskodawczyni podała, że oprócz mieszkania komunalnego o powierzchni [...] m ² nie posiada żadnego innego majątku, nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Wskazała, że posiada samochód zakupiony ze środków PFRON, który został zajęty przez komornika. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych samodzielnie, gdyż osiągane dochody nie wystarczają na leczenie, bieżące utrzymanie, opłaty za media czy zakup odzieży. Wnioskodawczyni podała, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wraz z opłatami za media wynoszą około [...] złotych. Zaznaczyła, że posiada zaległości zarówno w płatności czynszu, jak i opłat za media, gdyż chcąc je uiszczać regularnie zmuszona byłaby cały dochód przeznaczyć na opłaty. Dodała, że otrzymuje z Ośrodka Pomocy Społecznej dopłatę do mieszkania w wysokości [...] zł. Wskazała, że na zakup niezbędnych leków dla syna przeznacza około [...] zł, na niezbędne wydatki szkolne drugiego syna około [...] zł, oraz na leczenie męża około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni dodała, że posiada niespłacony dług w wysokości [...] zł oraz prowadzona jest w stosunku do niej egzekucja komornicza na kwotę ponad [...] zł. Zaznaczyła, że z jej czteroosobowej rodziny dwie osoby są niepełnosprawne w stopniu znacznym, przy czym mąż porusza się wyłącznie na wózku inwalidzkim i jest chory na [...] Wnioskodawczyni podkreśliła, że gdyby nie pomoc, którą otrzymuje od rodziny, jej rodzina nie mogłaby egzystować. W piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2016 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania B. P. poinformował Sąd o niezgodnym z prawdą oświadczeniu majątkowym złożonym przez wnioskodawczynię dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że rodzina K. posiada dwie nieruchomości w [...]. Jedna to dom mieszkalny wraz z działką, w którym mieszka siostra wnioskodawczyni i jej matka. Dodał, że wnioskodawczyni posiada udziały we własności tej nieruchomości, nabyte po zmarłym ojcu. Druga nieruchomość to działka budowlana o pow. [...] m ², którą wnioskodawczyni nieodpłatnie otrzymała od Urzędu Miasta [...]. Pełnomocnik zaznaczył, że w celu uniknięcia spłaty zadłużenia na rzecz jego mocodawczyni z tytułu zasądzonych kwot w sprawach sądowych ww. działkę wnioskodawczyni przekazała swoim synom. Dodał, że część działki przypadająca jednemu z synów została sprzedana przez wnioskodawczynię na rzecz jej rodziny. Pełnomocnik podkreślił, że zarówno wnioskodawczyni, jak i jej mąż oraz niepełnosprawny syn prowadzą działalność gospodarczą. Ponadto, otrzymują także trzy renty – emerytury oraz dostają dopłaty do mieszkania. Dodał, że wnioskodawczyni otrzymała także kwotę [...] zł na stworzenie stanowiska pracy dla niepełnosprawnego syna. Ponadto, mąż wnioskodawczyni w 2015 r. sprzedał swoje mieszkanie za [...] zł. Zaznaczył, że wnioskodawczyni pod sztandarem niepełnosprawności i niby brakiem możliwości zarobku od 2009 r. wniosła ok. 70 spraw sądowych, w których uzyskała zwolnienia. Przy piśmie z dnia 24 lutego 2016 r. przesłano wnioskodawczyni kserokopię ww. pisma z dnia 30 stycznia 2016 r., celem ustosunkowania się do jego treści, w terminie 7 dni, pod rygorem cofnięcia przyznanego prawa pomocy. W dniu 14 marca 2016 r. wpłynęła odpowiedź wnioskodawczyni na ww. pismo. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie jest właścicielką nawet części domu swojej matki. Zaznaczyła, że jedyną właścicielką domu od samego początku była i jest jej matka, gdyż ojciec nie był współwłaścicielem działki. Wskazała, że drugą nieruchomość, tj. działkę budowlaną o powierzchni [...] m ², przekazała dzieciom siedem lat temu, tj. w maju 2009 r. Oświadczyła, że dwie działalności gospodarcze prowadzone są tylko w okresie letnim do końca sierpnia, kiedy jest ruch turystyczny, a w grudniu nie ma z nich żadnego dochodu. Dodała, że prowadzona przez nią działalność twórczą również w grudniu nie przynosi żadnego dochodu. Zaznaczyła, że w nadesłanym formularzu podała dochody uzyskiwane z tytułu dwóch rent i emerytury, jak również uwzględniła dopłaty do mieszkania. Odnosząc się natomiast do otrzymanej kwoty [...] zł na stworzenie stanowiska pracy dla niepełnosprawnego syna zwróciła się z zapytaniem czy miała obowiązek kwotę tą uwzględnić w formularzu w 2014 r. Wnioskodawczyni oświadczyła, że mąż nie sprzedał mieszkania przy ul. [...] za [...] zł, a nawet jeżeliby to miało miejsce w 2015 r. to nie mogłaby ująć dochodu ze sprzedaży w formularzu w 2014 r. Mając na względzie powołane wyżej okoliczności zważono co następuje: Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób ubogich, dla których poniesienie kosztów postępowania sądowego leży poza zakresem ich możliwości finansowych. Uzyskanie pełnej informacji na temat rzeczywistej sytuacji materialnej strony jest kluczowe, dla obiektywnej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. O ile jednak okaże się, że powołane przez stronę okoliczności nie pokrywają się z deklarowanym stanem faktycznym, bądź też sytuacja osoby występującej z wnioskiem uległa zmianie (w domyśle na lepsze) – wówczas możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia o cofnięciu przyznanego prawa pomocy – art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt niniejszej sprawy należało uznać, że w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca pominęła szereg okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny jej sytuacji materialnej. Oznacza to, że nie należy się jej przyznane uprzednio prawo pomocy, a konsekwencją powyższego jest cofnięcie przyznanego stronie uprawnienia. Składając wniosek na druku urzędowego formularza wnioskodawczyni w ogóle nie podała, że oprócz dochodów uzyskiwanych z tytułu rent i emerytur o łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie uzyskuje także dochody z tytułu prowadzonej przez nią, męża oraz syna działalności gospodarczej. Kwestia ta ma istotne znaczenia dla sprawy, gdyż wpływa na zmianę wysokości środków finansowych jakimi dysponuje wnioskodawczyni. Bez znaczenia przy tym dla sprawy jest to, że dwie z trzech działalności gospodarczych prowadzone są tylko w okresie letnim, jak również to, że w miesiącu grudniu nie uzyskano z tytułu ich prowadzenia żadnego dochodu. Podobnie oświadczenie wnioskodawczyni, że z tytułu prowadzonej przez nią działalności twórczej w grudniu nie uzyskała żadnego dochodu, nie ma znaczenia dla sprawy. Istotne jest to, że wnioskodawczyni prowadzi wraz z mężem i synem działalność gospodarczą, której to informacji nie podała w nadesłanym formularzu podczas, gdy powinna wskazać, że prowadzi działalność gospodarczą, określić jej rodzaj, podać wysokość uzyskiwanych dochodów, zaznaczając przy tym, że w grudniu z prowadzonej działalności gospodarczej zarówno ona, jak i mąż oraz syn nie uzyskali żadnego dochodu. Ważne jest również to, że wnioskodawczyni nie wskazała, aby ponosiła straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, czy też zamierzała zaprzestać jej prowadzenia. Dodać należy, że ze stron internetowych wynika, że wnioskodawczyni od 1981 r. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na produkcji wyrobów jubilerskich i podobnych pod firmą złotnictwo artystyczne i posiada status – podmiot aktywny. Razem z mężem wnioskodawczyni bierze udział w licznych ogólnopolskich i zagranicznych wystawach i była wielokrotnie nagradzana. Prace wnioskodawczyni były wystawiane na wystawach indywidualnych i zbiorowych zarówno w kraju, jak i zagranicą. Wnioskodawczyni prowadzi także działalność dydaktyczną polegającą na szkoleniu uczniów w zawodzie złotnik oraz działalność społeczną. Współpracuje z różnymi firmami, a jej prace znajdują się w kolekcjach muzealnych, katedrach oraz w kolekcjach prywatnych. Posiada na swoim koncie nagrody i wyróżnienia m.in. w 2011 r. wyróżnienie Muzeum Okręgowego w [...]. Stwierdzić zatem należy, że tego rodzaju działalność gospodarcza, jak złotnictwo artystyczne oraz osiągane przez wnioskodawczynię nagrody i wyróżnienia, podejmowana współpraca z polskimi i zagranicznymi firmami wskazują iż zakres prowadzonej działalności jest znaczny, a działalność tego rodzaju ze swej natury jest działalnością przynoszącą dochody. Ze stron internetowych wynika ponadto, że mąż wnioskodawczyni oraz syn prowadzą także działalność gospodarczą polegającą na produkcji wyrobów jubilerskich i podobnych, przy czym mąż wnioskodawczyni zajmuje się również naprawą zegarków, zegarów oraz biżuterii. W nadesłanym formularzu wnioskodawczyni nie ujawniła jednak tego, że oprócz dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury-renty uzyskuje także zarówno ona, jak i mąż oraz syn dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni nie podała, że otrzymała kwotę w wysokości [...] zł na stworzenie stanowiska pracy dla niepełnosprawnego syna. Kwestia sprzedaży mieszkania przez męża wnioskodawczyni nie została również wyjaśniona. Wnioskodawczyni wymijającą odpowiedziała, że mąż nie sprzedał mieszkania przy ul. [...] za [...] zł, a nawet jeżeliby miało to miejsce w 2015 r. to nie mogłaby dochodu ze sprzedaży ująć w formularzu nadesłanym w grudniu 2014 r. Takie oświadczenie wnioskodawczyni może sugerować zatem, że mąż mógł sprzedać np. inne mieszkanie, bądź w innym terminie, czy też za inną cenę. Stwierdzić zatem należy, że dane podawane przez wnioskodawczynię zarówno w formularzu, jak i dodatkowych wyjaśnieniach są wybiórcze i niepełne. Wnioskodawczyni podała tylko te informacje, które świadczą o jej trudnej sytuacji finansowej nie podała natomiast tych, które świadczyłyby, że jej sytuacja finansowa jest na tyle dobra, że jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Zauważyć przy tym należy, że dane podane w formularzu różnią się znacząco od informacji podanych przez wnioskodawczynię w odpowiedzi na pismo pełnomocnika uczestniczki postępowania z dnia 30 stycznia 2016 r. Okoliczności te miały istotne znaczenie dla sprawy, a w szczególności na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni zwłaszcza w kontekście możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania. Wobec opisanych okoliczności należy przyjąć, że rzeczywista sytuacja materialna wnioskodawczyni różni się od tej przedstawionej w nadesłanym formularzu i jest o wiele lepsza niż wynikłoby to z pierwotnie podanych przez wnioskodawczynię informacji. W konsekwencji, oceniając złożony wniosek z uwzględnieniem powołanych wyżej informacji należało uznać, że prawo pomocy zostało przyznane w oparciu o dane nie odzwierciedlające rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawczyni. Tym samym zaistniały podstawy, aby na podstawie art. 249 P.p.s.a. orzec o cofnięciu prawa pomocy. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 249 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.